ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ನಾಸಿಕಾಪುಟಮಂಗುಲ್ಯಾ ಪೀಡ್ಯೈಕಮಪರೇಣ ತು ಔದರಂ ರೇಚಯೇದ್ವಾಯುಂ ತಥಾಯಂ ರೇಚಕಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಒಂದು ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ರೇಚಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬಾಹ್ಯೇನ ಮರುತಾ ದೇಹಂ ದೃತಿವತ್ಪರಿಪೂರಯೇತ್ ನಾಸಾಪುಟೇನಾಪರೇಣ ಪೂರಣಾತ್ಪೂರಕಂ ಮತಮ್

ಹೊರಗಿನ ಉಸಿರಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತುಂಬಬೇಕು; ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಗಿನ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದ ಮೇಲೆ, ಇದನ್ನು ಪೂರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನ ಮುಂಚತಿ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಾಯುಮಂತರ್ಬಹಿಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ಕುಂಭವತ್ತಿಷ್ಠೇದಚಲಃ ಸ ತು ಕುಂಭಕ

ಅವನು ಉಸಿರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳಗೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ವಾಯು ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಹವು ಕುಂಭದಂತೆ ತುಂಬಿ, ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಕುಂಭಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರೇಚಕಾದ್ಯಂ ತ್ರಯಮಿದಂ ನ ದ್ರುತಂ ನ ವಿಲಂಬಿತಮ್ ತದ್ಯತಃ ಕ್ರಮಯೋಗೇನ ತ್ವಭ್ಯಸೇದ್ಯೋಗಸಾಧಕಃ

ರೇಚಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಈ ಮೂರು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಅಥವಾ ವಿಳಂಬವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಾರದು; ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಯೋಗಿ ಇದನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು.

ರೇಚಕಾದಿಷು ಯೋಭ್ಯಾಸೋ ನಾಡೀಶೋಧನಪೂರ್ವಕಃ ಸ್ವೇಚ್ಛೋತ್ಕ್ರಮಣಪರ್ಯಂತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಯೋಗಾನುಶಾಸನೇ

ರೇಚಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಯೋಗದ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ಯಕಾದಿಕ್ರಮವಶಾತ್ಪ್ರಾಣಾಯಾಮನಿರೋಧನಮ್ ತಚ್ಚತುರ್ಧೋಪದಿಷ್ಟಂ ಸ್ಯಾನ್ಮಾತ್ರಾಗುಣವಿಭಾಗತಃ

ಕನ್ಯಕಾದಿ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣದ ಭೇದದಿಂದ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕನ್ಯಕಸ್ತು ಚತುರ್ಧಾ ಸ್ಯಾತ್ಸ ಚ ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಕಃ ಮಧ್ಯಮಸ್ತು ದ್ವಿರುದ್ಧಾತಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಕಃ

ಕನ್ಯಕವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಮಧ್ಯಮವು ಎರಡುಪಟ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣವಿದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಉತ್ತಮಸ್ತು ತ್ರಿರುದ್ಧಾತಃ ಷಡ್ವಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಕಃ ಪರಃ ಸ್ವೇದಕಂಪಾದಿಜನಕಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ತದುತ್ತರಃ

ಉತ್ತಮವು ಮೂರುಪಟ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣವಿದ್ದು, ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿರುತ್ತವೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಬೆವರು, ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಆನಂದೋದ್ಭವರೋಮಾಂಚನೇತ್ರಾಶ್ರೂಣಾಂ ವಿಮೋಚನಮ್ ಜಲ್ಪಭ್ರಮಣಮೂರ್ಛಾದ್ಯಂ ಜಾಯತೇ ಯೋಗಿನಃ ಪರಮ್

ಆನಂದ, ರೋಮಾಂಚನ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯುವುದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವುದು, ತಲೆಸುತ್ತು, ಮೂರ್ಛೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪರಮ ಯೋಗಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಜಾನುಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೀಕೃತ್ಯ ನ ದ್ರುತಂ ನ ವಿಲಂಬಿತಮ್ ಅಂಗುಲೀಸ್ಫೋಟನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಾ ಮಾತ್ರೇತಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ

ಮೂಡಲನ್ನು ಸುತ್ತುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬೇಗವೂ ಅಲ್ಲ, ನಿಧಾನವೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಯಬೇಕು; ಇದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಾತ್ರಾಕ್ರಮೇಣ ವಿಜ್ಞೇಯಾಶ್ಚೋದ್ವಾತಕ್ರಮಯೋಗತಃ ನಾಡೀವಿಶುದ್ಧಿಪೂರ್ವಂ ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಕ್ರಮದಿಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಗರ್ಭಶ್ಚ ಸಗರ್ಭಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೋ ದ್ವಿಧಾ ಸ್ಮೃತಃ ಜಪಂ ಧ್ಯಾನಂ ವಿನಾಗರ್ಭಃ ಸಗರ್ಭಸ್ತತ್ಸಮನ್ವಯಾತ್

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಬೀಜವಿಲ್ಲದದು ಮತ್ತು ಬೀಜಸಹಿತವು. ಜಪ ಅಥವಾ ಧ್ಯಾನವಿಲ್ಲದದು ಬೀಜವಿಲ್ಲದದು; ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವದು ಬೀಜಸಹಿತವು.

ಅಗರ್ಭಾದ್ಗರ್ಭಸಂಯುಕ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃಶತಾಧಿಕಃ ತಸ್ಮಾತ್ಸಗರ್ಭಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ ಪ್ರಾಣಸಂಯಮಮ್

ಬೀಜವಿರುವ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಬೀಜವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕಿಂತ ನೂರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಬೀಜಸಹಿತ ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಣೋ ಽಪಾನಃ ಸಮಾನಶ್ಚ ಹ್ಯುದಾನೋ ವ್ಯಾನ ಏವ ಚ

ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ಉದಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ ಎಂಬ ಐದು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ.

ನಾಗಃ ಕೂರ್ಮಶ್ಚ ಕೃಕಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಧನಂಜಯಃ ಪ್ರಯಾಣಂ ಕುರುತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಾಣೋ ಽಭಿಧೀಯತೇ

ನಾಗ, ಕೂರ್ಮ, ಕೃಕಲ, ದೇವದತ್ತ, ಧನಂಜಯ ಎಂಬುವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಚಲನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ಅವಾಙ್ನಯತ್ಯಪಾನಾಖ್ಯೋ ಯದಾಹಾರಾದಿ ಭುಜ್ಯತೇ ವ್ಯಾನೋ ವ್ಯಾನಶಯತ್ಯಂಗಾನ್ಯಶೇಷಾಣಿ ವಿವರ್ಧಯನ್

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರವು ಸೇವಿಸಿದಾಗ, ಅಪಾನ ಎಂಬುದು ಕೆಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದ್ವೇಜಯತಿ ಮರ್ಮಾಣೀತ್ಯುದಾನೋ ವಾಯುರೀರಿತಃ ಸಮಂ ನಯತಿ ಸರ್ವಾಂಗಂ ಸಮಾನಸ್ತೇನ ಗೀಯತೇ

ಉದಾನವು ಮರ್ಮಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಗಾಳಿಯಾಗಿದೆ; ಸಮಾನವು ದೇಹವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಉದ್ಗಾರೇ ನಾಗ ಆಖ್ಯಾತಃ ಕೂರ್ಮ ಉನ್ಮೀಲನೇ ಸ್ಥಿತಃ ಕೃಕಲಃ ಕ್ಷವಥೌ ಜ್ಞೇಯೋ ದೇವದತ್ತೋ ವಿಜೃಂಭಣೇ

ಉದ್ಗಾರದಲ್ಲಿ ನಾಗ, ಕಣ್ಣು ತೆಗೆಯುವಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ, ತുമ್ಮುವಲ್ಲಿ ಕೃಕಲ, ಆಲಸೆಯಲ್ಲಿ ದೇವದತ್ತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ನ ಜಹಾತಿ ಮೃತಂ ಚಾಪಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಧನಂಜಯಃ ಕ್ರಮೇಣಾಭ್ಯಸ್ಯಮಾನೋಯಂ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಪ್ರಮಾಣವಾನ್

ಧನಂಜಯನು ಸತ್ತ ದೇಹವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವನು; ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ದಹತ್ಯಖಿಲಂ ದೋಷಂ ಕರ್ತುರ್ದೇಹಂ ಚ ರಕ್ಷತಿ ಪ್ರಾಣೇ ತು ವಿಜಿತೇ ಸಮ್ಯಕ್ ತಚ್ಚಿಹ್ನಾನ್ಯುಪಲಕ್ಷಯೇತ್

ಇದು ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿಹಾಕಿ, ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನ ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ವಿಣ್ಮೂತ್ರಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾಂ ತಾವದಲ್ಪಭಾವಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ ಬಹುಭೋಜನಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಚಿರಾದುಚ್ಛ್ವಾಸನಂ ತಥಾ

ಆಮೇಲೆ ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಕಫವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚು ತಿನ್ನುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಉಸಿರಾಟ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಲಘುತ್ವಂ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿತ್ವಮುತ್ಸಾಹಃ ಸ್ವರಸೌಷ್ಠವಮ್ ಸರ್ವರೋಗಕ್ಷಯಶ್ಚೈವ ಬಲಂ ತೇಜಃ ಸುರೂಪತಾ

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲಘುತ್ವ, ವೇಗ, ಉತ್ಸಾಹ, ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವನಿ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳ ನಿವಾರಣೆ, ಬಲ, ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುಂದರತೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಧೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಯುವತ್ವಂ ಚ ಸ್ಥಿರತಾ ಚ ಪ್ರಸನ್ನತಾ ತಪಾಂಸಿ ಪಾಪಕ್ಷಯತಾ ಯಜ್ಞದಾನವ್ರತಾದಯಃ

ದೃಢತೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಯೌವನ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಾಪಗಳ ನಾಶ, ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ವ್ರತಗಳ ಆಚರಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ಯ ತಸ್ಯೈತೇ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹನ್ತಿ ಷೋಡಶೀಮ್ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಸಕ್ತಾನಿ ಯಥಾಸ್ವಂ ವಿಷಯೇಷ್ವಿಹ

ಈ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಕೂಡ ಆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿರುವವೋ, ಹಾಗೆಯೇ.

ಆಹತ್ಯ ಯನ್ನಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಉಚ್ಯತೇ ನಮಃಪೂರ್ವಾಣೀಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಸ್ವರ್ಗಂ ನರಕಮೇವ ಚ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂತೆಗೆದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ ನರಕಕ್ಕೂ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

ನಿಗೃಹೀತನಿಸೃಷ್ಟಾನಿ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ನರಕಾಯ ಚ ತಸ್ಮಾತ್ಸುಖಾರ್ಥೀ ಮತಿಮಾಞ್ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಮಾಸ್ಥಿತಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ ನರಕಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಹೊಂದಿದವನು ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು.

ಇಂದ್ರಿಯಾಶ್ವಾನ್ನಿಗೃಹ್ಯಾಶು ಸ್ವಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮುದ್ಧರೇತ್ ಧಾರಣಾ ನಾಮ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಸ್ಥಾನಬನ್ಧಸ್ಸಮಾಸತಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಚಿತ್ತವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಾನಂ ಚ ಶಿವ ಏವೈಕೋ ನಾನ್ಯದ್ದೋಷತ್ರಯಂ ಯತಃ ಕಾಲಂ ಕಂಚಾವಧೀಕೃತ್ಯ ಸ್ಥಾನೇ ಽವಸ್ಥಾಪಿತಂ ಮನಃ

ಆ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಶಿವನೇ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೂರು ವಿಧದ ದೋಷಗಳು ಬೇರೆಡೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ನ ತು ಪ್ರಚ್ಯವತೇ ಲಕ್ಷ್ಯಾದ್ಧಾರಣಾ ಸ್ಯಾನ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ ಮನಸಃ ಪ್ರಥಮಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಧಾರಣಾತಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ

ಮನಸ್ಸು ಗುರಿಯಿಂದ ಚಲಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ ಅದೇ ಧಾರಣೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಧಾರಣೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.