ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ದಗ್ಧಂ ಶ್ಲಥಂ ಕ್ಷತಾಂಗಂ ಚ ಕ್ಷಿಪೇಲ್ಲಿಂಗಂ ಜಲಾಶಯೇ ಸಂಧಾನಯೋಗ್ಯಂ ಸಂಧಾಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾವಿಧಿಮಾಚರೇತ್

ಬಿದ್ದಿರುವುದು, ಸಡಿಲವಾದುದು ಅಥವಾ ಭಾಗಗಳು ಮುರಿದಿರುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನೀರಿನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು; ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಜೋಡಿಸಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ವಿಧಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಬೇರಾದ್ವಾ ವಿಕಲಾಲ್ಲಿಂಗಾದ್ದೇವಪೂಜಾಪುರಸ್ಸರಮ್ ಉದ್ವಾಸ್ಯ ಹೃದಿ ಸಂಧಾನಂ ತ್ಯಾಗಂ ವಾ ಯುಕ್ತಮಾಚರೇತ್

ಬಿಂಬ ಅಥವಾ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಇದ್ದರೆ, ದೇವರನ್ನು ಪೂರ್ವದಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ ಹೊರಹಾಕಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಬಹುದಾದರೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಏಕಾಹಪೂಜಾವಿಹತೌ ಕುರ್ಯಾದ್ದ್ವಿಗುಣಮರ್ಚನಮ್ ದ್ವಿರಾತ್ರೇ ಚ ಮಹಾಪೂಜಾಂ ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣಮತಃ ಪರಮ್

ಒಂದು ದಿನದ ಪೂಜೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಎರಡು ದಿನ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಜಲಸಿಂಚನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಾಸಾದೂರ್ಧ್ವಮನೇಕಾಹಂ ಪೂಜಾ ಯದಿ ವಿಹನ್ಯತೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಕೈಶ್ಚಿತ್ಕೈಶ್ಚಿತ್ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣಕ್ರಮಃ

ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪೂಜೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಕೆಲವರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಜಲಸಿಂಚನ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷಣೇ ತು ಲಿಂಗಾದೇರ್ದೇವಮುದ್ವಾಸ್ಯ ಪೂರ್ವವತ್ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಕ್ರಮೇಣೈವ ಸ್ನಾಪಯಿತ್ವಾ ಮೃದಂಭಸಾ

ಜಲಸಿಂಚನ ಮಾಡುವಾಗ, ಪೂರ್ವದಂತೆ ಲಿಂಗದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಎಂಟು ಐದು ಕ್ರಮದಂತೆ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಗವಾಂ ರಸೈಶ್ಚ ಸಂಸ್ನಾಪ್ಯ ದರ್ಭತೋಯೈರ್ವಿಶೋಧ್ಯ ಚ ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀತೋಯೈರ್ಮೂಲೇನಾಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಶತಮ್

ಹಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ದರ್ಭೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಜಲಸಿಂಚನದ ನೀರಿನಿಂದ ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರು ಎಂಟು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಸಿಂಚನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಪುಷ್ಪಂ ಸಕುಶಂ ಪಾಣಿಂ ನ್ಯಸ್ಯ ಲಿಂಗಸ್ಯ ಮಸ್ತಕೇ ಪಞ್ಚವಾರಂ ಜಪೇನ್ಮೂಲಮಷ್ಟೋತ್ತರಶತಂ ತತಃ

ಹೂವು ಮತ್ತು ಕುಶವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಲಿಂಗದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ನೂರು ಎಂಟು ಬಾರಿ ಐದು ಸಾರಿ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ಮೂಲೇನ ಮೂರ್ಧಾದಿಪೀಠಾಂತಂ ಸಂಸ್ಪೃಶೇದಪಿ ಪೂಜಾಂ ಚ ಮಹತೀಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇವಮಾವಾಹ್ಯ ಪೂರ್ವವತ್

ನಂತರ, ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ತಲೆಯಿಂದ ಪೀಠದವರೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ದೇವರನ್ನು ಪೂರ್ವದಂತೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಮಹಾಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಲಬ್ಧೇ ಸ್ಥಾಪಿತೇ ಲಿಂಗೇ ಶಿವಸ್ಥಾನೇ ಜಲೇ ಽಥ ವಾ ವಹ್ನೌ ರವೌ ತಥಾ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಭಗವಂತಂ ಶಿವಂ ಯಜೇತ್

ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಶಿವನ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಸೂರ್ಯ ಅಥವಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಜ್ಞಾನೇ ಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಚರ್ಯಾಯಾಂ ಸಾರಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಾತ್ ಉಕ್ತಂ ಭಗವತಾ ಸರ್ವಂ ಶ್ರುತಂ ಶ್ರುತಿಸಮಂ ಮಯಾ

ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸಾರವನ್ನು ತೆಗೆದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು, ನಾನು ವೇದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

ಇದಾನೀಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಯೋಗಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಮ್ ಸಾಧಿಕಾರಂ ಚ ಸಾಂಗಂ ಚ ಸವಿಧಿಂ ಸಪ್ರಯೋಜನಮ್

ಈಗ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ, ಅದರ ಅರ್ಹತೆ, ಅಂಗಗಳು, ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಮರಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಯೋಗಾದ್ಯನುಪಮರ್ದತಃ ಸದ್ಯಃ ಸಾಧಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಂ ಯೇನ ಸ್ಯಾನ್ನಾತ್ಮಹಾ ನರಃ

ಯೋಗ ಸಾಧನೆಗೂ ಮುನ್ನ ಮರಣವಾದರೆ, ಮಾನವನಿಗೆ ಆತ್ಮಹಾನಿಯಾಗದೆ ಕೂಡಲೇ ಸಾಧನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಯಾವಾದರೂ ಮಾರ್ಗವಿದೆಯೆ?

ತಚ್ಚ ತತ್ಕಾರಣಂ ಚೈವ ತತ್ಕಾಲಕರಣಾನಿ ಚ ತದ್ಭೇದತಾರತಮ್ಯಂ ಚ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ತತ್ತ್ವತಃ

ಅದನ್ನು, ಅದರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು, ಸಮಯ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಭೇದ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಾನೇ ಪೃಷ್ಟಂ ತ್ವಯಾ ಕೃಷ್ಣ ಸರ್ವಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥವೇದಿನಾ ತತಃ ಕ್ರಮೇಣ ತತ್ಸರ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಸಮಾಹಿತಃ

ನೀನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೀಯ, ಕೃಷ್ಣಾ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಕೇಳು.

ನಿರುದ್ಧವೃತ್ತ್ಯಂತರಸ್ಯಂ ಶಿವೇ ಚಿತ್ತಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಲಾ ಯಾ ವೃತ್ತಿಃ ಸ ಸಮಾಸೇನ ಯೋಗಃ ಸ ಖಲು ಪಞ್ಚಧಾ

ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಗವು ಐದು ವಿಧಗಳಾಗಿದೆ.

ಮಂತ್ರಯೋಗಃಸ್ಪರ್ಶಯೋಗೋ ಭಾವಯೋಗಸ್ತಥಾಪರಃ ಅಭಾವಯೋಗಸ್ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಮಹಾಯೋಗಃ ಪರೋ ಮತಃ

ಮಂತ್ರಯೋಗ, ಸ್ಪರ್ಶಯೋಗ, ಭಾವಯೋಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾವಯೋಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮಹಾಯೋಗವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಂತ್ರಾಭ್ಯಾಸವಶೇನೈವ ಮಂತ್ರವಾಚ್ಯಾರ್ಥಗೋಚರಃ ಅವ್ಯಾಕ್ಷೇಪಾ ಮನೋವೃತ್ತಿರ್ಮಂತ್ರಯೋಗ ಉದಾಹೃತಃ

ಮಂತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ, ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದನ್ನು ಮಂತ್ರಯೋಗ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಮುಖಾ ಸೈವ ಸ್ಪರ್ಶೇ ಯೋಗೋಭಿಧೀಯತೇ ಸ ಮಂತ್ರಸ್ಪರ್ಶನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಭಾವಯೋಗಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ

ಅದೇ ಯೋಗವು ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಭಾವಯೋಗ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿಲೀನಾವಯವಂ ವಿಶ್ವಂ ರೂಪಂ ಸಂಭಾವ್ಯತೇ ಯತಃ ಅಭಾವಯೋಗಃ ಸಂಪ್ರೋಕ್ತೋ ಽನಾಭಾಸಾದ್ವಸ್ತುನಃ ಸತಃ

ಈ ಜಗತ್ತು ತನ್ನೆಲ್ಲ ಭಾಗಗಳೊಡನೆ ಲೀನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಭಾವಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದು ರೂಪರಹಿತ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಾಗಿದೆ.

ಶಿವಸ್ವಭಾವ ಏವೈಕಶ್ಚಿಂತ್ಯತೇ ನಿರುಪಾಧಿಕಃ ಯಥಾ ಶೈವಮನೋವೃತ್ತಿರ್ಮಹಾಯೋಗ ಇಹೋಚ್ಯತೇ

ಯಾವಾಗ ಶಿವನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ, ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದೆ, ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ, ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆ ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಯೋಗ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ದೃಷ್ಟೇ ತಥಾನುಶ್ರವಿಕೇ ವಿರಕ್ತಂ ವಿಷಯೇ ಮನಃ ಯಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಧಿಕಾರೋಸ್ತಿ ಯೋಗೇ ನಾನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿತ್

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಕೇಳುವ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಗದ ಅರ್ಹತೆ ಇದೆ; ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಇಲ್ಲ.

ವಿಷಯದ್ವಯದೋಷಾಣಾಂ ಗುಣಾನಾಮೀಶ್ವರಸ್ಯ ಚ ದರ್ಶನಾದೇವ ಸತತಂ ವಿರಕ್ತಂ ಜಾಯತೇ ಮನಃ

ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಮತ್ತು ಈಶ್ವರನಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸದಾ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಷ್ಟಾಂಗೋ ವಾ ಷಡಂಗೋ ವಾ ಸರ್ವಯೋಗಃ ಸಮಾಸತಃ ಯಮಶ್ಚ ನಿಯಮಶ್ಚೈವ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾದ್ಯಂ ತಥಾಸನಮ್

ಯೋಗವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಅದು ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಆರು ಅಂಗಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಯಮ, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಸ್ತಿಕ posture ಮೊದಲಾದ ಆಸನಗಳು ಇವೆ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೋ ಧಾರಣಾ ಧ್ಯಾನಮೇವ ಚ ಸಮಾಧಿರಿತಿ ಯೋಗಾಂಗಾನ್ಯಷ್ಟಾವುಕ್ತಾನಿ ಸೂರಿಭಿಃ

ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು, ಧಾರಣೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಯೋಗದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಆಸನಂ ಪ್ರಾಣಸಂರೋಧಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೋಥ ಧಾರಣಾ ಧ್ಯಾನಂ ಸಮಾಧಿರ್ಯೋಗಸ್ಯ ಷಡಂಗಾನಿ ಸಮಾಸತಃ

ಆಸನ, ಉಸಿರನ್ನು ತಡೆಯುವುದು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು, ಧಾರಣೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ—ಇವುಗಳು ಯೋಗದ ಆರು ಅಂಗಗಳು ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು.

ಪೃಥಗ್ಲಕ್ಷಣಮೇತೇಷಾಂ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೇ ಸಮೀರಿತಮ್ ಶಿವಾಗಮೇಷು ಚಾನ್ಯೇಷು ವಿಶೇಷಾತ್ಕಾಮಿಕಾದಿಷು

ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕಾಮಿಕಾದಿ ಶಿವಾಗಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇಷ್ವಪಿ ತಥಾ ಪುರಾಣೇಷ್ವಪಿ ಕೇಷು ಚ ಅಹಿಂಸಾ ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಪರಿಗ್ರಹಃ ಯಮ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಃ ಪಞ್ಚಾವಯವಯೋಗತಃ

ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂಸೆಗೆ ವಿರೋಧ, ಸತ್ಯವಚನ, ಪರದಿನದು ಕಳವು ಮಾಡದಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು—ಈ ಐದು ಯಮಗಳೆಂದು ಸಜ್ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶೌಚಂ ತುಷ್ಟಿಸ್ತಪಶ್ಚೈವ ಜಪಃ ಪ್ರಣಿಧಿರೇವ ಚ ಇತಿ ಪಞ್ಚಪ್ರಭೇದಸ್ಸ್ಯಾನ್ನಿಯಮಃ ಸ್ವಾಂಶಭೇದತಃ

ಶುದ್ಧತೆ, ಸಂತೋಷ, ತಪಸ್ಸು, ಜಪ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಭಾವ—ಈ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಪದ್ಮಮಧ್ಯೇಂದುಂ ವೀರಂ ಯೋಗಂ ಪ್ರಸಾಧಿತಮ್ ಪರ್ಯಂಕಂ ಚ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಮಾಸನಮಷ್ಟಧಾ

ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಪದ್ಮ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರ, ವೀರ, ಸಿದ್ಧಯೋಗ, ಪರ್ಯಂಕ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಇರುವ posture—ಈ ಎಂಟನ್ನು ಆಸನಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.