ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಮಮಾರ್ಥೇನ ಶಿವೇನೇದಂ ತಾಮಸೇನಾಭಿಧೀಯತೇ ಅಥರ್ವಾಹ ತುರಾಯಾಖ್ಯಂ ತುರೀಯಾತೀತಮೇವ ಚ

ನನ್ನ ಅರ್ಥದಿಂದ, ಶಿವನೇ, ಇದನ್ನು ತಾಮಸಿಕವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಥರ್ವವೇದವು 'ನಾಲ್ಕನೇ' ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೀರಿದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮಯಾಭಿಧೀಯತೇ ತಸ್ಮಾದಧ್ವಾತೀತಪದೋಸ್ಮ್ಯಹಮ್ ಅಧ್ವಾತ್ಮಕಂ ತು ತ್ರಿತಯಂ ಶಿವವಿದ್ಯಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಿತಮ್

ಇದು ನನ್ನಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿದವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಶಿವಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಆತ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯಂ ತ್ರಯೀಸಾಧ್ಯಂ ಸಂಶೋಧ್ಯಂ ಚ ಪದೈಷಿಣಾ ಅಧ್ವಾತೀತಂ ತುರೀಯಾಖ್ಯಂ ನಿರ್ವಾಣಂ ಪರಮಂ ಪದಮ್

ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೂರು ವೇದಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬೇಕು; ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕು. ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿ ಮೋಕ್ಷ, ಪರಮ ಪದವಾಗಿದೆ.

ತದತೀತಂ ಚ ನೈರ್ಗುಣ್ಯಾದಧ್ವನೋಸ್ಯ ವಿಶೋಧಕಮ್ ದ್ವಯೋಃ ಪ್ರಮಾಪಕೋ ನಾದೋ ನದಾಂತಶ್ಚ ಮದಾತ್ಮಕಃ

ಅದನ್ನು ಮೀರಿದದ್ದು ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವದು. ಎರಡು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿರುವ ನಾದವೂ, ನಾದಗಳ ಅಂತ್ಯವೂ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.

ತಸ್ಮಾನ್ಮಮಾರ್ಥಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾತ್ಪ್ರಧಾನಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಯದಸ್ತಿ ವಸ್ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ಗುಣಪ್ರಧಾನ್ಯಯೋಗತಃ

ನನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಏನೇನೂ ಇದೆ ಎಂದು ಕಾಣುವೆವೋ, ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ.

ಸಮಸ್ತಂ ವ್ಯಸ್ತಮಪಿ ಚ ಪ್ರಣವಾರ್ಥಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ಸವಾರ್ಥವಾಚಕಂ ತಸ್ಮಾದೇಕಂ ಬ್ರಹ್ಮೈತದಕ್ಷರಮ್

ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನೂ ಪ್ರಣವದ ಅರ್ಥವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಒಂದು ಅವಿನಾಶವಾದ ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.

ತೇನೋಮಿತಿ ಜಗತ್ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಕುರುತೇ ಪ್ರಥಮಂ ಶಿವಃ ಶಿವೋ ಹಿ ಪ್ರಣವೋ ಹ್ಯೇಷ ಪ್ರಣವೋ ಹಿ ಶಿವಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಆ ಓಂನಿಂದ ಶಿವನು ಮೊದಲಿಗೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶಿವನೇ ಓಂ, ಓಂನೇ ಶಿವ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಚ್ಯವಾಚಕಯೋರ್ಭೇದೋ ನಾತ್ಯಂತಂ ವಿದ್ಯತೇ ಯತಃ ಚಿಂತಯಾ ರಹಿತೋ ರುದ್ರೋ ವಾಚೋಯನ್ಮನಸಾ ಸಹ

ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪದದ ನಡುವಿನ ಭೇದವು ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ರುದ್ರನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಅತೀತನು, ಮಾತು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಅವನಿಗೆ ಉಪಕರಣಗಳು.

ಅಪ್ರಾಪ್ಯ ತನ್ನಿವರ್ತಂತೇ ವಾಚ್ಯಸ್ತ್ವೇಕಾಕ್ಷರೇಣ ಸಃ ಏಕಾಕ್ಷರಾದಕಾರಾಖ್ಯಾದಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿಧೀಯತೇ

ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪದೆ, ಅವು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಒಂದು ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ 'ಅ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾಕ್ಷರಾದುಕಾರಾಖ್ಯಾದ್ದ್ವಿಧಾ ವಿಷ್ಣುರುದೀರ್ಯತೇ ಏಕಾಕ್ಷರಾನ್ಮಕಾರಾಖ್ಯಾಚ್ಛಿವೋ ರುದ್ರ ಉದಾಹೃತಃ

'ಉ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; 'ಮ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಶಿವ, ರುದ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣಾಂಗಾನ್ಮಹೇಶಸ್ಯ ಜಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಸಂಜ್ಞಿಕಃ ವಾಮಾಂಗಾದಭವದ್ವಿಷ್ಣುಸ್ತತೋ ವಿದ್ಯೇತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಃ

ಮಹೇಶ್ವರನ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಆತ್ಮವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಎಡಭಾಗದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹೃದಯಾನ್ನೀಲರುದ್ರೋ ಭೂಚ್ಛಿವಸ್ಯ ಶಿವಸಂಜ್ಞಿಕಃ ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪ್ರವರ್ತಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ಥಿತೇರ್ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಮೋಹಕಃ

ಹೃದಯದಿಂದ ನೀಲರುದ್ರನು, ಶಿವನೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ, ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ, ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಹಾರಸ್ಯ ತಥಾ ರುದ್ರಸ್ತಯೋರ್ನಿತ್ಯಂ ನಿಯಾಮಕಃ

ಸಂಹಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ರುದ್ರನೇ ಕಾರಣ, ಅವನು ಸದಾ ಈ ಇಬ್ಬರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಯಸ್ತೇ ಕಥ್ಯಂತೇ ಜಗತಃ ಕಾರಣಾನಿ ಚ ಕಾರಣತ್ರಯಹೇತುಶ್ಚ ಶಿವಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೂವರು ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಶಿವನೇ ಆ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣ, ಪರಮ ಕಾರಣನು.

ಅರ್ಥಮೇತಮವಿಜ್ಞಾಯ ರಜಸಾ ಬದ್ಧವೈರಯೋಃ ಯುವಯೋಃ ಪ್ರತಿಬೋಧಾಯ ಮಧ್ಯೇ ಲಿಂಗಮುಪಸ್ಥಿತಮ್

ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ವೈರಾಗ್ರಹದಿಂದ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಇದ್ದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಏವಮೋಮಿತಿ ಮಾಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಯದಿಹೋಕ್ತಮಥರ್ವಣಾ ಋಚೋ ಯಜೂಂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ಶಾಖಾಶ್ಚಾನ್ಯಾಃ ಸಹಸ್ರಶಃ

ಅಥರ್ವಣರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಋಗ್ವೇದ, ಯಜುರ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವೇದೇಷ್ವೇವಂ ಸ್ವಯಂ ವಕ್ತ್ರೈರ್ವ್ಯಕ್ತಮಿತ್ಯವದತ್ಸ್ವಪಿ ಸ್ವಪ್ನಾನುಭೂತಮಿವ ತತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ನಾಧ್ಯವಸೀಯತೇ

ವೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತಯೋಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಬೋಧಾಯ ತಮೋಪನಯನಾಯ ಚ ಲಿಂಗೇಪಿ ಮುದ್ರಿತಂ ಸರ್ವಂ ಯಥಾ ವೇದೈರುದಾಹೃತಮ್

ಅವರ ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೂ, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ತದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುದ್ರಿತಂ ಲಿಂಗೇ ಪ್ರಸಾದಾಲ್ಲಿಂಗಿನಸ್ತದಾ ಪ್ರಶಾಂತಮನಸೌ ದೇವೌ ಪ್ರಬುದ್ಧೌ ಸಂಬಭೂವತುಃ

ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿ, ಅದರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಹೊಂದಿದರು.

ಉತ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಲಯಂ ಚೈವ ಯಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಚ ಷಡಧ್ವನಾಮ್ ತತಃ ಪರತರಂ ಧಾಮ ಧಾಮವಂತಂ ಚ ಪೂರುಷಮ್

ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಲಯವೂ, ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವೂ, ನಂತರ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿನ ಪರಮ ಧಾಮವೂ, ಧಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರುಷನೂ ಅವರು ನೋಡಿದರು.

ನಿರುತ್ತರತರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿಷ್ಕಲಂ ಶಿವಮೀಶ್ವರಮ್ ಪಶುಪಾಶಮಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯ ಸದಾ ಪತಿಮ್

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮ, ಭಾಗವಿಲ್ಲದ ಶಿವನು, ಈ ಬಂಧಿತ ಜೀವಿಗಳ ಮತ್ತು ಬಂಧಗಳ ಜಗತ್ತಿನ ಶಾಶ್ವತ ಅಧಿಪತಿ.

ಅಕುತೋಭಯಮತ್ಯಂತಮವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಮವ್ಯಯಮ್ ವಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂತರಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ವಾಹ್ಯಾಭ್ಯಂತರವರ್ಜಿತಮ್

ಯಾರೂ ಭಯಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅವನು ಏನು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಿನಾಶಿ, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು, ಆದರೆ ಎರಡರಿಗೂ ಅತೀತ.

ನಿರಸ್ತಾತಿಶಯಂ ಶಶ್ವದ್ವಿಶ್ವಲೋಕವಿಲಕ್ಷಣಮ್ ಅಲಕ್ಷಣಮನಿರ್ದೇಶ್ಯಮವಾಙ್ಮನಸಗೋಚರಮ್

ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಲ್ಲದ, ಸದಾ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ, ಲಕ್ಷಣವಿಲ್ಲದ, ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ, ಮಾತಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತವಾದವನು.

ಪ್ರಕಾಶೈಕರಸಂ ಶಾಂತಂ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಸತತೋದಿತಮ್ ಸರ್ವಕಲ್ಯಾಣನಿಲಯಂ ಶಕ್ತ್ಯಾ ತಾದೃಶಯಾನ್ವಿತಮ್

ಒಂದು ಬೆಳಕಿನ ಸ್ವರೂಪ, ಶಾಂತ, ಪ್ರಸನ್ನ, ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಎಲ್ಲ ಶುಭದ ನಿವಾಸ, ಆ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿರುವವನು.

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೇವಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮನಾರಾಯಣೌ ತದಾ ರಚಯಿತ್ವಾಂಜಲಿಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಭೀತೌ ತೌ ವಾಚಮೂಚತುಃ

ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವರನ್ನು ಅರಿತು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರು ಭಯದಿಂದ ಕೈಗಳನ್ನು ತಲೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಅಜ್ಞೋ ವಾಹಮಭಿಜ್ಞೋ ವಾ ತ್ವಯಾದೌ ದೇವ ನಿರ್ಮಿತಃ ಈದೃಶೀಂ ಭ್ರಾಂತಿಮಾಪನ್ನ ಇತಿ ಕೋ ಽತ್ರಾಪರಾಧ್ಯತಿ

ನಾನು ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ದೇವಾ, ನೀನು ಮೊದಲಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಭ್ರಮೆಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರು?

ಆಸ್ತಾಂ ಮಮೇದಮಜ್ಞಾನಂ ತ್ವಯಿ ಸನ್ನಿಹತೇ ಪ್ರಭೋ ನಿರ್ಭಯಃ ಕೋ ಽಭಿಭಾಷೇತ ಕೃತ್ಯಂ ಸ್ವಸ್ಯ ಪರಸ್ಯ ವಾ

ಪ್ರಭು, ನೀನು ಎದುರಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವೇ ಇರಲಿ. ಯಾರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನದು ಅಥವಾ ಪರರದು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಆವಯೋರ್ದೇವದೇವಸ್ಯ ವಿವಾದೋ ಽಪಿ ಹಿ ಶೋಭನಃ ಪಾದಪ್ರಣಾಮಫಲದೋ ನಾಥಸ್ಯ ಭವತೋ ಯತಃ

ದೇವದೇವ, ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ವಾದವೂ ಶುಭಕರವೇ, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಒಡೆಯಾ.

ಸ್ತೋತುಂ ದೇವ ನ ವಾಗಸ್ತಿ ಮಹಿಮ್ನಃ ಸದೃಶೀ ತವ ಪ್ರಭೋರಗ್ರೇ ವಿಧೇಯಾನಾಂ ತೂಷ್ಣೀಂಭಾವೋ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಃ

ದೇವಾ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೂ ಸಮಾನವಾದ ಪದಗಳಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಭಕ್ತರು ಮೌನವಾಗಿರುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ.