ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶೃಣು ಸತ್ಯಂ ಚತುರ್ವಕ್ತ್ರ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರೋ ಹ್ಯಹಮ್ ಕರ್ತಾ ಭರ್ತಾ ಚ ಹರ್ತಾ ಚ ನ ಮಯಾಸ್ತಿ ಸಮೋ ವಿಭುಃ

'ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳವನೇ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು: ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ ಮತ್ತು ಸಂಹಾರಕನು. ನನ್ನ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾರು ಇಲ್ಲ.'

ಏವಮೇವ ವಿವಾದೋಭೂದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವೋಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ಅಭವಚ್ಚ ಮಹಾಯುದ್ಧಂ ಭೈರವಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ ವಾದ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಭಯಾನಕವಾದ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಹಾ ಯುದ್ಧವೂ ನಡೆಯಿತು.

ಮುಷ್ಟಿಭಿರ್ನ್ನಿಘ್ನತೋಸ್ತೀವ್ರಂ ರಜಸಾ ಬದ್ಧವೈರಯೋಃ ತಯೋರ್ದರ್ಪಾಪಹಾರಾಯ ಪ್ರಬೋಧಾಯ ಚ ದೇವಯೋಃ

ರಾಜಸಿಕ ಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡರು; ಅವರ ಗರ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಗೆ ಈ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.

ಮಧ್ಯೇ ಸಮಾವಿರಭವಲ್ಲಿಂಗಮೈಶ್ವರಮದ್ಭುತಮ್ ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಸಹಸ್ರಾಢ್ಯಮಪ್ರಮೇಯಮನೌಪಮಮ್

ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯಮಯ ಲಿಂಗವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಮಾದಿಮಧ್ಯಾಂತವರ್ಜಿತಮ್ ತಸ್ಯ ಜ್ವಾಲಾಸಹಸ್ರೇಣ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣೂ ವಿಮೋಹಿತೌ

ಅದು ಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದದ್ದು; ಅದರ ಸಾವಿರಾರು ಜ್ವಾಲೆಗಳ ದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇಬ್ಬರೂ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದರು.

ವಿಸೃಜ್ಯ ಯುದ್ಧಂ ಕಿಂ ತ್ವೇತದಿತ್ಯಚಿಂತಯತಾಂ ತದಾ ನ ತಯೋಸ್ತಸ್ಯ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರಬುದ್ಧಮಭವದ್ಯದಾ

ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, 'ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ತದಾ ಸಮುದ್ಯತೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ತಸ್ಯಾದ್ಯಂತಂ ಪರೀಕ್ಷಿತುಮ್

ಆಗ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅದರ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ತತ್ರ ಹಂಸಾಕೃತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಶ್ವತಃ ಪಕ್ಷಸಂಯುತಃ ಮನೋನಿಲಜವೋ ಭೂತ್ವಾ ಗತಸ್ತೂರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಂಸ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಕ್ಕಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು.

ನಾರಾಯಣೋಪಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಲೀಲಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್ ವಾರಾಹಮಮಿತಂ ರೂಪಮಸ್ಥಾಯ ಗತವಾನಧಃ

ನಾರಾಯಣನು, ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ, ಲೀಲೆಯಿಂದ ಕಾಜಲದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ಅನಂತ ವರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೆಳಗೆ ಹೋದನು.

ಏವಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಂ ತು ತ್ವರನ್ ವಿಷ್ಣುರಧೋಗತಃ ನಾಪಶ್ಯದಲ್ಪಮಪ್ಯಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಲಿಂಗಸ್ಯ ಸೂಕರಃ

ಹೀಗೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ವಿಷ್ಣು ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಲಿಂಗದ ಮೂಲವನ್ನೂ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ತಾವತ್ಕಾಲಂ ಗತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ತಸ್ಯಾಂತಂ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಯಾ ಶ್ರಾಂತೋತ್ಯಂತಮದೃಷ್ಟ್ವಾಂತಂ ಪಾಪತಾಧಃ ಪಿತಾಮಹಃ

ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅದರ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಬಹಳ ಆಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಲಾರದೆ ತಪ್ಪಿಗೆ ಒಳಗಾದನು.

ತಥೈವ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಃ ಶ್ರಾಂತಃ ಸಂವಿಗ್ನಲೋಚನಃ ಕ್ಲೇಶೇನ ಮಹತಾ ತೂರ್ಣಮಧಸ್ತಾದುತ್ಥಿತೋ ಽಭವತ್

ಹಾಗೆಯೇ ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಕೂಡಾ ತುಂಬಾ ದಣಿದು, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಭಾರವಾದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಬೇಗನೆ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎದ್ದರು.

ಸಮಾಗತಾವಥಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ವಿಸ್ಮಯಸ್ಮೇರವೀಕ್ಷಣೌ ಮಾಯಯಾ ಮೋಹಿತೌ ಶಂಭೋಃ ಕೃತ್ಯಾಕೃತ್ಯಂ ನ ಜಗ್ಮತುಃ

ಆಗ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತದಿಂದ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರು. ಶಂಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಏನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಪೃಷ್ಠತಃ ಪಾರ್ಶ್ವತಸ್ತಸ್ಯ ಚಾಗ್ರತಶ್ಚ ಸ್ಥಿತಾವುಭೌ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಕಿಮಾತ್ಮೇದಮಿತ್ಯಚಿಂತಯತಾಂ ತದಾ

ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಹಿಂದೆ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, 'ಇದು ಯಾವ ಆತ್ಮ?' ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದರು.

ಅಥಾವಿರಭವತ್ತತ್ರ ಸನಾದಂ ಶಬ್ದಲಕ್ಷಣಮ್ ಓಮಿತ್ಯೇಕಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರತಿಪಾದಕಮ್

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ 'ಓಂ' ಎಂಬ ಏಕಾಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮವು, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ತದಪ್ಯವಿದಿತಂ ತಾವದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ವಿಷ್ಣುನಾ ತಥಾ ರಜಸಾ ತಮಸಾ ಚಿತ್ತಂ ತಯೋರ್ಯಸ್ಮಾತ್ತಿರಸ್ಕೃತಮ್

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಅದು ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ತದಾ ವಿಭಕ್ತಮಭವಚ್ಚತುರ್ಧೈಕಂ ತದಕ್ಷರಮ್ ಅ ಉ ಮೇತಿ ತ್ರಿಮಾತ್ರಾಭಿಃ ಪರಸ್ತಾಚ್ಚಾರ್ಧಮಾತ್ರಯಾ

ಆಗ ಆ ಏಕಾಕ್ಷರವು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು: 'ಅ', 'ಉ', 'ಮ' ಮತ್ತು ಈ ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳ ಹೊರಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆ.

ತತ್ರಾಕಾರಃ ಶ್ರಿತೋ ಭಾಗೇ ಜ್ವಲಲ್ಲಿಂಗಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ ಉಕಾರಶ್ಚೋತ್ತರೇ ತದ್ವನ್ಮಕಾರಸ್ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯತಃ

ಅಲ್ಲಿ 'ಅ' ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಜ್ವಲಂತ ಲಿಂಗದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ, 'ಉ' ಅನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ 'ಮ' ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು.

ಅರ್ಧಮಾತ್ರಾತ್ಮಕೋ ನಾದಃ ಶ್ರೂಯತೇ ಲಿಂಗಮೂರ್ಧನಿ ವಿಭಕ್ತೇ ಽಪಿ ತದಾ ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಣವೇ ಪರಮಾಕ್ಷರೇ

ಅರ್ಧಮಾತ್ರೆಯ ರೂಪವಾದ ನಾದವು ಲಿಂಗದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ವಿಭಜನೆಯಾದರೂ ಆ ಪರಮಾಕ್ಷರ ಪ್ರಣವವು ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ವಿಭಾವಾರ್ಥಂ ಚ ತೌ ದೇವೌ ನ ಕಿಂಚಿದವಜಗ್ಮತುಃ ವೇದಾತ್ಮನಾ ತದಾವ್ಯಕ್ತಃ ಪ್ರಣವೋ ವಿಕೃತಿಂ ಗತಃ

ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಏನೂ ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೇದಸ್ವರೂಪವಾದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪ್ರಣವವು ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು.

ತತ್ರಾಕಾರೋ ಋಗಭವದುಕಾರೋ ಯಜುರವ್ಯಯಃ ಮಕಾರಸ್ಸಾಮ ಸಂಜಾತೋ ನಾದಸ್ತ್ವಾಥರ್ವಣೀ ಶ್ರುತಿಃ

ಅಲ್ಲಿ 'ಅ' ಧ್ವನಿ ಋಗ್ವೇದವಾಗಿ, ಅಕ್ಷಯವಾದ 'ಉ' ಯಜುರ್ವೇದವಾಗಿ, 'ಮ' ಸಾಮವೇದವಾಗಿ, ನಾದವು ಅಥರ್ವಣ ವೇದದ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಋಗಯಂ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಸಮಾಸಾತ್ತ್ವರ್ಥಮಾತ್ಮನಃ ರಜೋಗುಣೇಷು ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಮೂರ್ತಿಷ್ವಾದ್ಯಂ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಪಿ

ಋಗ್ವೇದವು ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಸೃಷ್ಟಿಂ ಲೋಕೇಷು ಪೃಥಿವೀಂ ತತ್ತ್ವೇಷ್ವಾತ್ಮಾನಮವ್ಯಯಮ್ ಕಲಾಧ್ವನಿ ನಿವೃತ್ತಿಂ ಚ ಸದ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಸು ಪಞ್ಚಸು

ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಅವಿನಾಶಿ ಆತ್ಮ, ಕಲಾಪಥದಲ್ಲಿ ವಿಲಯ ಮತ್ತು ಐದು ಬ್ರಹ್ಮರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿತು.

ಲಿಂಗಭಾಗೇಷ್ವಧೋಭಾಗಂ ಬೀಜಾಖ್ಯಂ ಕಾರಣತ್ರಯೇ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಗುಣೈಶ್ವರ್ಯಂ ಬೌದ್ಧಂ ಯದಣಿಮಾದಿಷು

ಲಿಂಗದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬೀಜ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅಣಿಮಾದಿ ಐವತ್ತೆರಡು ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆರುಪತ್ತನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

ತದಿತ್ಥಮರ್ಥೈರ್ದಶಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ವಿಶ್ವಮೃಚಾ ಜಗತ್ ಅಥೋಪಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಸ್ವಾರ್ಥಂ ದಶವಿಧಂ ಯಜುಃ

ಹೀಗೆ ಈ ಹತ್ತು ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಋಗ್ವೇದವು ಆವರಿಸಿತು; ನಂತರ ಯಜುರ್ವೇದವು ತನ್ನ ಹತ್ತು ವಿಧವಾದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಸತ್ತ್ವಂ ಗುಣೇಷು ವಿಷ್ಣುಂ ಚ ಮೂರ್ತಿಷ್ವಾದ್ಯಂ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಪಿ ಸ್ಥಿತಿಂ ಲೋಕೇಷ್ವಂತರಿಕ್ಷಂ ವಿದ್ಯಾಂ ತತ್ತ್ವೇಷು ಚ ತ್ರಿಷು

ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ವ, ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ವಿಷ್ಣು, ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯು, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ.

ಕಲಾಧ್ವಸು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಚ ವಾಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಸು ಪಞ್ಚಸು ಮಧ್ಯಂ ತು ಲಿಂಗಭಾಗೇಷು ಯೋನಿಂ ಚ ತ್ರಿಷು ಹೇತುಷು

ಕಲಾಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ, ಐದು ಬ್ರಹ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಡಭಾಗ, ಲಿಂಗದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಯೋನಿ.

ಪ್ರಾಕೃತಂ ಚ ಯಥೈಶ್ವರ್ಯಂ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವಂ ಯಜುರ್ಮಯಮ್ ತತೋಪಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಸಾಮಾರ್ಥಂ ದಶಧಾತ್ಮನಃ

ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶ್ವವು ಯಜುರ್ವೇದಮಯವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಸಾಮವೇದವು ತನ್ನ ಹತ್ತು ವಿಧವಾದ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ತಮೋಗುಣೇಷ್ವಥೋ ರುದ್ರಂ ಮೂರ್ತಿಷ್ವಾದ್ಯಂ ಕ್ರಿಯಾಸು ಚ ಸಂಹೃತಿಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ತತ್ತ್ವೇಷು ಶಿವಮುತ್ತಮಮ್

ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ರುದ್ರ, ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಯ, ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶಿವನು.