ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಆದಿತ್ಯೋ ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಾನೂ ರವಿಶ್ಚೇತ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ಅರ್ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ನುಶ್ಚಾದಿತ್ಯಮೂರ್ತಯಃ

ಆದಿತ್ಯ, ಭಾಸ್ಕರ, ಭಾನು, ರವಿ, ಅರ್ಕ, ಬ್ರಹ್ಮಾ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸೂರ್ಯನ ರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಸ್ತರಾಸುತರಾಬೋಧಿನ್ಯಾಪ್ಯಾಯಿನ್ಯಪರಾಃ ಪುನಃ ಉಷಾ ಪ್ರಭಾ ತಥಾ ಪ್ರಾಜ್ಞಾ ಸಂಧ್ಯಾ ಚೇತ್ಯಪಿ ಶಕ್ತಯಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ವಿಶಾಲವಾದ, ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಪೋಷಿಸುವಂತಹ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಗಳು—ಉಷಾ, ಪ್ರಭಾ, ಪ್ರಾಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾ.

ಸೋಮಾದಿಕೇತುಪರ್ಯಂತಾ ಗ್ರಹಾಶ್ಚ ಶಿವಭಾವಿತಾಃ ಶಿವಯೋರಾಜ್ಞಯಾನುನ್ನಾ ಮಂಗಲಂ ಪ್ರದಿಶಂತು ಮೇ

ಚಂದ್ರನಿಂದ ಕೆತು ತನಕ ಇರುವ ಗ್ರಹಗಳು, ಶಿವನಿಗೆ ಭಕ್ತರಾದವರು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾಸ್ತಥಾ ದ್ವಾದಶ ಶಕ್ತಯಃ ಋಷಯೋ ದೇವಗಂಧರ್ವಾಃ ಪನ್ನಗಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾಃ

ಅಥವಾ, ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಶಕ್ತಿಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳು—

ಗ್ರಾಮಣ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಯಕ್ಷಾ ರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚಾಸುರಾಸ್ತಥಾ ಸಪ್ತಸಪ್ತಗಣಾಶ್ಚೈತೇ ಸಪ್ತಚ್ಛಂದೋಮಯಾ ಹಯಾಃ

ಗ್ರಾಮಪ್ರಮುಖರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಅಸುರರು, ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ, ಏಳು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಕುದುರೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ.

ವಾಲಖಿಲ್ಯಾ ದಯಶ್ಚೈವ ಸರ್ವೇ ಶಿವಪದಾರ್ಚಕಾಃ ಸತ್ಕೃತ್ಯಶಿವಯೋರಾಜ್ಞಾಂ ಮಂಗಲಂ ಪ್ರದಿಶಂತು ಮೇ

ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಮತ್ತು ದಯರು, ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವಪಾದಾರ್ಚಕರಾಗಿದ್ದು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಥ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿರ್ಭೂಮಣ್ಡಲಾಧಿಪಃ ಚತುಃಷಷ್ಟಿಗುಣೈಶ್ವರ್ಯೋ ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ

ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವದೇವನ ರೂಪವಾಗಿ, ಭೂಮಂಡಲದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ, ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬುದ್ಧಿತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನಿರ್ಗುಣೋ ಗುಣಸಂಕೀರ್ಣಸ್ತಥೈವ ಗುಣಕೇವಲಃ ಅವಿಕಾರಾತ್ಮಕೋ ದೇವಸ್ತತಸ್ಸಾಧಾರಣಃ ಪುರಃ

ಅವನು ಗುಣರಹಿತನು, ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದವನು, ಗುಣಮಾತ್ರವಿರುವವನು; ದೇವರು ಬದಲಾಗದ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಸಾಧಾರಣಕರ್ಮಾ ಚ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಲಯಕ್ರಮಾತ್ ಭುವಂ ತ್ರಿಧಾ ಚತುರ್ಧಾ ಚ ವಿಭಕ್ತಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಪುನಃ

ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ ಕ್ರಮದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೂರು, ನಾಲ್ಕು, ಮತ್ತೆ ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ.

ಚತುರ್ಥಾವರಣೇ ಶಂಭೋ ಪೂಜಿತಶ್ಚ ಸಹಾನುಗೈಃ ಶಿವಪ್ರಿಯಃ ಶಿವಾಸಕ್ತಶ್ಶಿವಪಾದಾರ್ಚನೇ ರತಃ

ನಾಲ್ಕನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಶಂಭುನು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಶಿವನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ, ಶಿವಪಾದಾರ್ಚನೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹೋದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸತ್ಕೃತ್ಯ ಶಿವಯೋರಾಜ್ಞಾಂ ಸ ಮೇ ದಿಶತು ಮಂಗಲಮ್ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಲೋಕೇಶೋ ವಿರಾಟ್ ಕಾಲಶ್ಚ ಪೂರುಷಃ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನು ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ—ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಲೋಕೇಶ, ವಿರಾಟ್, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪುರುಷ.

ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಸನಕಃ ಸನಂದಶ್ಚ ಸನಾತನಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಶ್ಚೈವ ದಕ್ಷಾದ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಸೂನವಃ

ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಸನಕ, ಸನಂದ, ಸನಾತನ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ದಕ್ಷನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರರು—ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರು.

ಏಕಾದಶ ಸಪತ್ನೀಕಾ ಧರ್ಮಸ್ಸಂಕಲ್ಪ ಏವ ಚ ಶಿವಾರ್ಚನರತಾಶ್ಚೈತೇ ಶಿವಭಕ್ತಿಪರಾಯಣಾಃ

ಹನ್ನೊಂದು ಜನರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಕಲ್ಪ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಶಿವಾರ್ಚನೆಗೆ ಮನಸ್ಸುಹಾಕಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.

ಶಿವಾಜ್ಞಾವಶಗಾಸ್ಸರ್ವೇ ದಿಶಂತು ಮಮ ಮಂಗಲಮ್ ಚತ್ವಾರಶ್ಚ ತಥಾ ವೇದಾಸ್ಸೇತಿಹಾಸಪುರಾಣಕಾಃ

ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವರು; ಅವರು ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ—ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಕರ್ತೃಗಳು.

ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿದ್ಯಾಭಿರ್ವೈದಿಕೀಭಿಸ್ಸಮನ್ವಿತಾಃ ಪರಸ್ಪರವಿರುದ್ಧಾರ್ಥಾಃ ಶಿವಪ್ರಕೃತಿಪಾದಕಾಃ

ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ವೇದಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ, ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಾರ್ಥಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಶಿವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.

ಸತ್ಕೃತ್ಯ ಶಿವಯೋರಾಜ್ಞಾಂ ಮಂಗಲಂ ಪ್ರದಿಶಂತು ಮೇ ಅಥ ರುದ್ರೋ ಮಹಾದೇವಃ ಶಂಭೋರ್ಮೂರ್ತಿರ್ಗರೀಯಸೀ

ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವರು ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ. ನಂತರ ರುದ್ರನು, ಮಹಾದೇವನು, ಶಂಭುವಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ವಾಹ್ನೇಯಮಣ್ಡಲಾಧೀಶಃ ಪೌರುಷೈಶ್ವರ್ಯವಾನ್ಪ್ರಭುಃ ಶಿವಾಭಿಮಾನಸಂಪನ್ನೋ ನಿರ್ಗುಣಸ್ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕಃ

ಅವನು ಅಗ್ನಿಮಂಡಲದ ಅಧಿಪತಿ, ಪುರುಷತ್ವ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಭು, ಶಿವನ ಗರ್ವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದವನಾದರೂ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ.

ಕೇವಲಂ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಶ್ಚಾಪಿ ರಾಜಸಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಃ ಅವಿಕಾರರತಃ ಪೂರ್ವಂ ತತಸ್ತು ಸಮವಿಕ್ರಿಯಃ

ಅವನು ಶುದ್ಧ ಸಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ ಮತ್ತು ತಾಮಸ ಸ್ವಭಾವವೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಮೊದಲು ಅವನು ಬದಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿದ್ದ, ನಂತರವೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ.

ಅಸಾಧಾರಣಕರ್ಮಾ ಚ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಕರಣಾತ್ಪೃಥಕ್ ಬ್ರಹ್ಮಣೋಪಿ ಶಿರಶ್ಛೇತ್ತಾ ಜನಕಸ್ತಸ್ಯ ತತ್ಸುತಃ

ಅವನ ಕರ್ಮಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದವನು, ಅವನು ತಂದೆ, ಆ ಬ್ರಹ್ಮ ಅವನ ಮಗ.

ಜನಕಸ್ತನಯಶ್ಚಾಪಿ ವಿಷ್ಣೋರಪಿ ನಿಯಾಮಕಃ ಬೋಧಕಶ್ಚ ತಯೋರ್ನಿತ್ಯಮನುಗ್ರಹಕರಃ ಪ್ರಭುಃ

ಅವನು ತಂದೆಯೂ ಮಗನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಿಯಾಮಕನೂ ಹೌದು; ಅವನು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸುವವನು, ಸದಾ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಭು.

ಅಂಡಸ್ಯಾಂತರ್ಬಹಿರ್ವರ್ತೀ ರುದ್ರೋ ಲೋಕದ್ವಯಾಧಿಪಃ ಶಿವಪ್ರಿಯಃ ಶಿವಾಸಕ್ತಃ ಶಿವಪಾದಾರ್ಚನೇ ರತಃ

ಅಂಡದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ರುದ್ರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನು, ಶಿವನಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದವನು, ಶಿವಪಾದಾರ್ಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿರುವವನು.

ಶಿವಸ್ಯಾಜ್ಞಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಸ ಮೇ ದಿಶತು ಮಂಗಲಮ್ ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಷಡಂಗಾನಿ ವಿದ್ಯೇಶಾಂತಂ ತಥಾಷ್ಟಕಮ್

ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವನು ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ; ಅವನ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಆರು ಅಂಗಗಳಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಂಟು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಅಂತ್ಯಗಳೂ ಅವನಲ್ಲಿವೆ.

ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತಿಭೇದಾಶ್ಚ ಶಿವಪೂರ್ವಾಃ ಶಿವಾರ್ಚಕಾಃ ಶಿವೋ ಭವೋ ಹರಶ್ಚೈವ ಮೃಡಶ್ಚೈವ ತಥಾಪರಃ ಶಿವಸ್ಯಾಜ್ಞಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಂಗಲಂ ಪ್ರದಿಶಂತು ಮೇ

ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಿವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರು: ಶಿವ, ಭವ, ಹರ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮೃಡ. ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವರು ನನಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಅಥ ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹೇಶಸ್ಯ ಶಿವಸ್ಯೈವ ಪರಾ ತನುಃ ವಾರಿತತ್ತ್ವಾಧಿಪಃ ಸಾಕ್ಷಾದವ್ಯಕ್ತಪದಸಂಸ್ಥಿತಃ

ಈಗ ವಿಷ್ಣುವು ಮಹೇಶನ ಪರಮ ರೂಪ, ಶಿವನ ಸ್ವಂತ ರೂಪ, ನೀರಿನ ತತ್ತ್ವದ ಅಧಿಪತಿ, ಅವ್ಯಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನು.

ನಿರ್ಗುಣಸ್ಸತ್ತ್ವಬಹುಲಸ್ತಥೈವ ಗುಣಕೇವಲಃ ಅವಿಕಾರಾಭಿಮಾನೀ ಚ ತ್ರಿಸಾಧಾರಣವಿಕ್ರಿಯಃ

ಅವನು ಗುಣರಹಿತನು, ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವವನು, ಹಾಗೆಯೇ ಗುಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು; ಬದಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಆಸಕ್ತನು, ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.

ಅಸಾಧಾರಣಕರ್ಮಾ ಚ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದಿಕರಣಾತ್ಪೃಥಕ್ ದಕ್ಷಿಣಾಂಗಭವೇನಾಪಿ ಸ್ಪರ್ಧಮಾನಃ ಸ್ವಯಂಭುವಾ

ಅವನ ಕರ್ಮಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇರೆ; ಬಲಭಾಗವನ್ನು ಅಂಗವಾಗಿ ಹೊಂದಿ, ಸ್ವಯಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವವನು.

ಆದ್ಯೇನ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸೃಷ್ಟಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಚ ತಸ್ಯ ತು ಅಂಡಸ್ಯಾಂತರ್ಬಹಿರ್ವರ್ತೀ ವಿಷ್ಣುರ್ಲೋಕದ್ವಯಾಧಿಪಃ

ಆದಿಕಾಲದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೊಂಡವನು, ಅವನಿಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಹೌದು; ವಿಷ್ಣು ಅಂಡದ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ವಾಸಿಸುವವನು, ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿ.

ಅಸುರಾಂತಕರಶ್ಚಕ್ರೀ ಶಕ್ರಸ್ಯಾಪಿ ತಥಾನುಜಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಶ್ಚ ದಶಧಾ ಭೃಗುಶಾಪಚ್ಛಲಾದಿಹ

ಅವನು ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಶಕ್ರನ ಸಹೋದರನು; ಭೃಗು ಶಾಪ ಮುಂತಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಭೂಭಾರನಿಗ್ರಹಾರ್ಥಾಯ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾವಾತರಕ್ಷಿತೌ ಅಪ್ರಮೇಯಬಲೋ ಮಾಯೀ ಮಾಯಯಾ ಮೋಹಯಞ್ಜಗತ್

ಭೂಭಾರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವತಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಬಲ ಅಷ್ಟಮಿತಿಯಿಲ್ಲ, ಅವನು ಮಾಯಾವಂತನು, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.