ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಥ ಜಾತೇ ಚ ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಭುವಿ ಪಶ್ಚಿಮದಿಙ್ಮುಖಃ ಉದ್ಧೃತ್ಯ ದದ್ಯಾತ್ಪ್ರಾತಸ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇಂಗುಲಿಭಿಸ್ತಥಾ

ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಅಂಗುಲೀನಾಂ ಚ ರಂಧ್ರೇಣ ಲಂಬಂ ಪಶ್ಯೇದ್ದಿವಾಕರಮ್ ಆತ್ಮಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಶುದ್ಧಾಚಮನಮಾಚರೇತ್

ಬೆರಳುಗಳ ಮಧ್ಯದ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು; ನಂತರ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧ ಆಚಮನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಸಾಯಂ ಮುಹೂರ್ತಾದರ್ವಾಕ್ತು ಕೃತಾ ಸಂಧ್ಯಾ ವೃಥಾ ಭವೇತ್ ಅಕಾಲಾತ್ಕಾಲ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ದಿನೇ ಽತೀತೇ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಸಂಜೆಯ ಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಫಲವತ್ತಾಗದು; ಸಮಯ ತಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದರೆ, ದಿನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಅದನ್ನು ಸಮಯೋಚಿತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದಿವಾ ಽತೀತೇ ಚ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಶತಂ ನಿತ್ಯೇ ಕ್ರಮಾಜ್ಜಪೇತ್ ಆದರ್ಶಾಹಾತ್ಪರಾ ಽತೀತೇ ಗಾಯತ್ರೀಂ ಲಕ್ಷಮಭ್ಯಸೇತ್

ದಿನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು; ದರ್ಪಣ ಕಾಲವೂ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಲಕ್ಷ ಬಾರಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಾಸಾತೀತೇ ತು ನಿತ್ಯೇ ಹಿ ಪುನಶ್ಚೋಪನಯಂ ಚರೇತ್ ಈಶೋ ಗೌರೀಗುಹೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚೇಂದ್ರಶ್ಚ ವೈ ಯಮಃ

ಮಾಸ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಉಪನಯನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಈಶ, ಗೌರಿ, ಗುಹ, ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಯಮ.

ಏವಂ ರೂಪಾಂಶ್ಚ ವೈ ದೇವಾಂಸ್ತರ್ಪಯೇದರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಾರ್ಪಣಂ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಶುದ್ಧಾಚಮನಮಾಚರೇತ್

ಈ ರೀತಿ ದೇವರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕತೆಗಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಶುದ್ಧ ಆಚಮನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ತೀರ್ಥದಕ್ಷಿಣತಃ ಶಸ್ತೇ ಮಠೇ ಮಂತ್ರಾಲಯೇ ಬುಧಃ ತತ್ರ ದೇವಾಲಯೇ ವಾಪಿ ಗೃಹೇ ವಾ ನಿಯತಸ್ಥಲೇ

ತೀರ್ಥದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಠದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಅಲ್ಲದೆ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೂ ಮಾಡಬಹುದು.

ಸರ್ವಾನ್ದೇವಾನ್ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ಥಿರಾಸನಃ ಪ್ರಣವಂ ಪೂರ್ವಮಭ್ಯಸ್ಯ ಗಾಯತ್ರೀಮಭ್ಯಸೇತ್ತತಃ

ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ಥಿರ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಣವವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಜೀವಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯವಿಷಯಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಣವಮಭ್ಯಸೇತ್ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತಾರಂ ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತಾರಮಚ್ಯುತಮ್

ಜೀವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಏಕ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪ್ರಣವವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತ, ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಸಂಹರ್ತಾರಂ ತಥಾ ರುದ್ರಂ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಮುಪಾಸ್ಮಹೇ ಜ್ಞಾನಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಮನೋವೃತ್ತೀರ್ಧಿಯಸ್ತಥಾ

ವಿನಾಶಕನಾದ ರುದ್ರನನ್ನು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು ನಾವು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ.

ಭೋಗಮೋಕ್ಷಪ್ರದೇ ಧರ್ಮೇ ಜ್ಞಾನೇ ಚ ಪ್ರೇರಯೇತ್ಸದಾ ಇತ್ಥಮರ್ಥಂ ಧಿಯಾಧ್ಯಾಯನ್ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ನಿಶ್ಚಯಃ

ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಬೇಕು; ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಕೇವಲಂ ವಾ ಜಪೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಸ್ಯ ಚ ಪೂರ್ತಯೇ ಸಹಸ್ರಮಭ್ಯಸೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾತರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪುಂಗವಃ

ಅಥವಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಜಪಿಸಬಹುದು; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಅನ್ಯೇಷಾಂ ಚ ಯಥಾ ಶಕ್ತಿಮ್ ಅಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಚ ಶತಂ ಜಪೇತ್ ಸಾಯಂ ದ್ವಿದಶಕಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಶಿಖಾಷ್ಟಕಸಮನ್ವಿತಮ್

ಇತರರು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು; ಸಂಜೆ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಎಂಟು ಶಿಖೆಗಳ ಸಮೇತ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಮೂಲಾಧಾರಂ ಸಮಾರಭ್ಯ ದ್ವಾದಶಾಂತಸ್ಥಿತಾಂಸ್ತಥಾ ವಿದ್ಯೇಶಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವೀಶಜೀವಾತ್ಮಪರಮೇಶ್ವರಾನ್

ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ಥಾನಗಳವರೆಗೆ, ವಿದ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಈಶ್ವರ, ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮೇಶ್ವರರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಬುದ್ಧ್ಯಾ ತದೈಕ್ಯಂ ಚ ಸೋಹಂ ಭಾವನಯಾ ಜಪೇತ್ ತಾನೇವ ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರಾದೌ ಕಾಯಾದ್ಬಾಹ್ಯೇ ಚ ಭಾವಯೇತ್

ಬ್ರಹ್ಮನ ಜೊತೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿ 'ಸೋಹಂ' ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಜೊತೆಗೆ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲಿನ ದ್ವಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಮಹತ್ತತ್ತ್ವಂ ಸಮಾರಭ್ಯ ಶರೀರಂ ತು ಸಹಸ್ರಕಮ್ ಏಕೈಕಸ್ಮಾಜ್ಜಪಾದೇಕಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶನೈಃ ಶನೈಃ

ಮಹತ್ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಾವಿರ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪರಸ್ಮಿನ್ಯೋಜಯೇಜ್ಜೀವಂ ಜಪತತ್ತ್ವಮುದಾಹೃತಮ್ ಶತದ್ವಿದಶಕಂ ದೇಹಂ ಶಿಖಾಷ್ಟಕಸಮನ್ವಿತಮ್

ಜೀವನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿಸಬೇಕು; ಇದನ್ನೇ ಜಪದ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೇಹವು ನೂರು ಹತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ, ಎಂಟು ಶಿಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಂತ್ರಾಣಾಂ ಜಪ ಏವಂ ಹಿ ಜಪಮಾದಿಕ್ರಮಾದ್ವಿದುಃ ಸಹಸ್ರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮದಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛತಮೈಂದ್ರಪ್ರದಂ ವಿದುಃ

ಈ ರೀತಿ ಜಪವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಮಹತ್ವವಾಗಿದೆ; ಸಾವಿರ ಜಪವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನದು ಎಂದು, ನೂರು ಜಪವನ್ನು ಇಂದ್ರನದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಇತರತ್ತ್ವಾತ್ಮರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಷು ಜಾಯತೇ ದಿವಾಕರಮುಪಸ್ಥಾಯ ನಿತ್ಯಮಿತ್ಥಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಇತರ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕು; ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೀಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಲಕ್ಷದ್ವಾದಶಯುಕ್ತಸ್ತು ಪೂರ್ಣಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಈರಿತಃ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ಲಕ್ಷಹೀನಂ ತು ವೇದಕಾರ್ಯೇನ ಯೋಜಯೇತ್

ಹನ್ನೆರಡು ಲಕ್ಷ ಜಪವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಗಾಯತ್ರಿಯ ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜಪವನ್ನು ವೇದಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ಆಸಪ್ತತೇಸ್ತು ನಿಯಮಂ ಪಶ್ಚಾತ್ಪ್ರವ್ರಾಜನಂ ಚರೇತ್ ಪ್ರಾತರ್ದ್ವಾದಶಸಾಹಸ್ರಂ ಪ್ರವ್ರಾಜೀಪ್ರಣವಂ ಜಪೇತ್

ಏಳು ದಿನ ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಿದ ನಂತರ ವನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಸನ್ನ್ಯಾಸಿಯ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ದಿನೇ ದಿನೇ ತ್ವತಿಕ್ರಾಂತೇ ನಿತ್ಯಮೇವಂ ಕ್ರಮಾಜ್ಜಪೇತ್ ಮಾಸಾದೌ ಕ್ರಮಶೋ ಽತೀತೇ ಸಾರ್ಧಲಕ್ಷಜಪೇನ ಹಿ

ಪ್ರತಿ ದಿನ ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು; ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಜಪವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅತ ಊರ್ಧ್ವಮತಿಕ್ರಾಂತೇ ಪುನಃ ಪ್ರೈಷಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ದೋಷಶಾಂತಿರನ್ಯಥಾ ರೌರವಂ ವ್ರಜೇತ್

ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ ಮತ್ತೆ ಜಪವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ದೋಷಗಳು ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಧರ್ಮಾರ್ಥಯೋಸ್ತತೋ ಯತ್ನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಾಮೀ ನ ಚೇತರಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಮುಕ್ತಿಕಾಮಃ ಸ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಂ ಸದಾಭ್ಯಸೇತ್

ಆದುದರಿಂದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

ಧರ್ಮಾದರ್ಥೋ ಽರ್ಥತೋ ಭೋಗೋ ಭೋಗಾದ್ವೈರಾಗ್ಯಸಂಭವಃ ಧರ್ಮಾರ್ಜಿತಾರ್ಥಭೋಗೇನ ವೈರಾಗ್ಯಮುಪಜಾಯತೇ

ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು, ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಭೋಗ, ಭೋಗದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ದೊರಕುವ ಭೋಗದಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ವಿಪರೀತಾರ್ಥಭೋಗೇನ ರಾಗ ಏವ ಪ್ರಜಾಯತೇ ಧರ್ಮಶ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ದ್ರವ್ಯದೇಹದ್ವಯೇನ ಚ

ವಿಪರೀತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಸಿದರೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮವು ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಹ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ದ್ರವ್ಯಮಿಜ್ಯಾದಿರೂಪಂ ಸ್ಯಾತ್ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಾದಿ ದೈಹಿಕಮ್ ಧನೇನ ಧನಮಾಪ್ನೋತಿ ತಪಸಾ ದಿವ್ಯರೂಪತಾಮ್

ದ್ರವ್ಯವು ಹೋಮಾದಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ದೇಹದ ಮೂಲಕ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಹಣದಿಂದ ಹಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದಿವ್ಯ ರೂಪ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ನಿಷ್ಕಾಮಃ ಶುದ್ಧಿಮಾಪ್ನೋತಿ ಶುದ್ಧ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಂ ನ ಸಂಶಯಃ ಕೃತಾದೌ ಹಿ ತಪಃಶ್ಲೋಘ್ಯಂ ದ್ರವ್ಯಧರ್ಮಃ ಕಲೌ ಯುಗೇ

ಕಾಮವಿಲ್ಲದವನು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮುಖ್ಯ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ಧರ್ಮ ಸಾಧನೆ ಮುಖ್ಯ.

ಕೃತೇಧ್ಯಾನಾಜ್ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿಸ್ತ್ರೇತಾಯಾಂ ತಪಸಾ ತಥಾ ದ್ವಾಪರೇ ಯಜನಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರತಿಮಾಪೂಜಯಾ ಕಲೌ

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನಸಿದ್ಧಿ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಜ್ಞಾನ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮಾಪೂಜೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.