ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ದೇವಾನಾಂ ಪೃಥಗಾವರಣಾನ್ಯಥ ತಸ್ಯಾಂಗಾನಿ ಷಡೇವಾದೌ ದೀಪ್ತಾದ್ಯಾಭಿಶ್ಚ ಶಕ್ತಿಭಿಃ

ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವರಣಗಳಿವೆ; ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ದೀಪ್ತಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಜಯಾ ಭದ್ರಾ ವಿಭೂತಿರ್ವಿಮಲಾ ಕ್ರಮಾತ್ ಅಮೋಘಾ ವಿದ್ಯುತಾ ಚೈವ ಪೂರ್ವಾದಿ ಪರಿತಃ ಸ್ಥಿತಾಃ

ದೀಪ್ತಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ, ಜಯಾ, ಭದ್ರಾ, ವಿಭೂತಿ, ವಿಮಲಾ, ಅಮೋಘಾ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಪೂಜ್ಯಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ಮೂರ್ತಯಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಪೂರ್ವಾದ್ಯುತ್ತರಪರ್ಯಂತಾಃ ಶಕ್ತಯಶ್ಚ ತತಃ ಪರಮ್

ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಂತರದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಆದಿತ್ಯೋ ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಾನೂ ರವಿಶ್ಚೇತ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ಅರ್ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚೈತೇ ವಿವಸ್ವತಃ

ಆದಿತ್ಯ, ಭಾಸ್ಕರ, ಭಾನು, ರವಿ—ಇವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ; ಅರ್ಕ, ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು—ಇವುಗಳು ಭಾಸ್ಕರನ ರೂಪಗಳು.

ವಿಸ್ತಾರಾ ಪೂರ್ವದಿಗ್ಭಾಗೇ ಸುತರಾಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ಬೋಧನೀ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಭಾಗೇ ಆಪ್ಯಾಯಿನ್ಯುತ್ತರೇ ಪುನಃ

ವಿಸ್ತಾರಾ ಪೂರ್ವದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಸುತಾರಾ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಬೋಧನಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಆಪ್ಯಾಯಿನಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಷಾಂ ಪ್ರಭಾಂ ತಥಾ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಮಪಿ ತತಃ ಪರಮ್ ಐಶಾನಾದಿಷು ವಿನ್ಯಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಯಜೇತ್

ಉಷಾ, ಪ್ರಭಾ, ಪ್ರಾಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಂಧ್ಯಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಐಶಾನ್ಯಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸೋಮಮಂಗಾರಕಂ ಚೈವ ಬುಧಂ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಮ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಂ ಬೃಹದ್ಬುದ್ಧಿಂ ಭಾರ್ಗವಂ ತೇಜಸಾಂ ನಿಧಿಮ್

ಸೋಮ, ಮಂಗಳ, ಬುದ್ಧ—ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ, ಭಾರ್ಗವ—ತೇಜಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು,

ಶನೈಶ್ಚರಂ ತಥಾ ರಾಹುಂ ಕೇತುಂ ಧೂಮ್ರಂ ಭಯಂಕರಮ್ ಸಮಂತತೋ ಯಜೇದೇತಾಂಸ್ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಕ್ರಮಾತ್

ಶನೈಶ್ಚರ, ರಾಹು, ಕೆತು—ಧೂಮ್ರ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರರೂಪಿಗಳು—ಇವರನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಯಜೇತ್ ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಚೈವ ರಾಶೀನ್ದ್ವಾದಶ ಪೂಜಯೇತ್

ಅಥವಾ, ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರನ್ನು ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸಪ್ತಸಪ್ತ ಗಣಾಂಶ್ಚೈವ ಬಹಿಸ್ತಸ್ಯ ಸಮಂತತಃ ಋಷೀನ್ದೇವಾಂಶ್ಚ ಗಂಧರ್ವಾನ್ಪನ್ನಗಾನಪ್ಸರೋಗಣಾನ್

ಎಳುವು ಎಳು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು, ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ, ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮಣ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಯಕ್ಷಾನ್ಯಾತುಧಾನಾಂಸ್ತಥಾ ಹಯಾನ್ ಸಪ್ತಚ್ಛಂದೋಮಯಾಂಶ್ಚೈವ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪೂಜಯೇತ್

ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕುದುರೆಗಳು, ಏಳು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಲಖಿಲ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮರ್ಚಯೇತ್ಪಶ್ಚಾತ್ತ್ರಿಭಿರಾವರಣೈಃ ಸಹಃ

ಹೀಗೆ ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೂರು ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ವಿರಾಜಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ತತಃ ಕಾಲಂ ಪಶ್ಚಿಮದಿಗ್ಭಾಗೇ ಪುರುಷಂ ಚೋತ್ತರೇ ಯಜೇತ್

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿರಾಜನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಲನನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನನ್ನು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಪ್ರಥಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಸನ್ನಿಭಃ ಕಾಲೋ ಜಾತ್ಯಂಜನಪ್ರಖ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ಫಟಿಕೋಪಮಃ

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಮೊದಲನೆಯವನು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲದಂತೆ, ಕಾಲನು ಗಾಢ ಕಾಜಲದಂತೆ, ಪುರುಷನು ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಿಗುಣೋ ರಾಜಸಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಸ್ತಥಾ ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರಥಮಾವರಣೇ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಮೂರು ಗುಣಗಳಾದ ರಾಜಸ, ತಾಮಸ, ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಪೂಜ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಾದಿಪರಿತಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಸನಕಃ ಸನಂದಶ್ಚ ಸನಾತನಃ

ಎರಡನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಸನಕ, ಸನಂದ, ಮತ್ತು ಸನಾತನರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಪಶ್ಚಾದರ್ಚಯೇಚ್ಚ ಪ್ರಜಾಪತೀನ್ ಅಷ್ಟೌ ಪೂರ್ವಾಂಶ್ಚ ಪೂರ್ವಾದೌ ತ್ರೀನ್ಪ್ರಾಕ್ಪಶ್ಚಾದನುಕ್ರಮಾತ್

ಮೂರನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೆಂಬ ಎಂಟು ಜನರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂವರನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ದಕ್ಷೋ ರುಚಿರ್ಭೃಗುಶ್ಚೈವ ಮರೀಚಿಶ್ಚ ತಥಾಂಗಿರಾಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಶ್ಚೈವ ಕ್ರತುರತ್ರಿಶ್ಚ ಕಶ್ಯಪಃ

ಅವರು ದಕ್ಷ, ರುಚಿ, ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ.

ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಸ್ತ್ವಿಮೇ ತೇಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಶ್ಚ ತೈಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಪೂಜನೀಯಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ವಸಿಷ್ಠನು ಕೂಡ ಇವರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಇವರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಸೂತಿಶ್ಚ ತಥಾ ಽ ಽಕೂತಿಃ ಖ್ಯಾತಿಃ ಸಮ್ಭೂತಿರೇವ ಚ ಧೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಕ್ಷಮಾ ಚೈವ ಸನ್ನತಿಶ್ಚಾನಸೂಯಕಾ

ಅವರು ಪ್ರಸೂತಿ, ಆಕೂತಿ, ಖ್ಯಾತಿ, ಸಂಭೂತಿ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಸನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಅನಸೂಯೆ.

ದೇವಮಾತಾರುನ್ಧತೀ ಚ ಸರ್ವಾಃ ಖಲು ಪತಿವ್ರತಾಃ ಶಿವಾರ್ಚನರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರೀಮತ್ಯಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ

ದೇವಮಾತೆ ಮತ್ತು ಅರುಂಧತಿ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಪತಿವ್ರತೆಗಳು, ಸದಾ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಸುಂದರರು.

ಪ್ರಥಮಾವರಣೇ ವೇದಾಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ಪ್ರಪೂಜಯೇತ್ ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾನಿ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಪುನಃ

ಮೊದಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎರಡನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಪಶ್ಚಾದ್ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಪುರಸ್ಸರಾಃ ವೈದಿಕ್ಯೋ ನಿಖಿಲಾ ವಿದ್ಯಾಃ ಪೂಜ್ಯಾ ಏವ ಸಮಂತತಃ

ಮೂರನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೇದದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪೂರ್ವಾದಿಪುರತೋ ವೇದಾಸ್ತದನ್ಯೇ ತು ಯಥಾರುಚಿ ಅಷ್ಟಧಾ ವಾ ಚತುರ್ಧಾ ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಪೂಜಾಂ ಸಮಂತತಃ

ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮುಂದೆ ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಯಾರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟವೋ ಹಾಗೆ, ಎಂಟು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ವಿಭಜಿಸಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ತ್ರಿಭಿರಾವರಣೈರ್ಯುತಮ್ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಪಶ್ಚಾದ್ರುದ್ರಂ ಸಾವರಣಂ ಯಜೇತ್

ಹೀಗೆ ಮೂರು ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಷಡಂಗಾನಿ ಪ್ರಥಮಾವರಣಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಚೈವ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರಮಯಂ ತಥಾ

ಬ್ರಹ್ಮನ ಆರು ಅಂಗಗಳು ಮೊದಲ ವಲಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಿರುವರು.

ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಭೇದೋ ವಿದ್ಯತೇ ಸ ತು ಕಥ್ಯತೇ ಚತಸ್ರೋ ಮೂರ್ತಯಸ್ತಸ್ಯ ಪೂಜ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಾದಿತಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಮೂರನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ, ಅದನ್ನು ಈಗ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಅವನ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತ್ರಿಗುಣಾಸ್ಸಕಲೋ ದೇವಃ ಪುರಸ್ತಾಚ್ಛಿವಸಂಜ್ಞಕಃ ರಾಜಸೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೃಷ್ಟಿಕೃತ್ಪೂಜ್ಯತೇ ಭವಃ

ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇವರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ ಗುಣದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾಗಿ ಭವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತಾಮಸಃ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಚಾಗ್ನಿಃ ಪೂಜ್ಯಸ್ಸಂಹಾರಕೋ ಹರಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಸ್ಸುಖಕೃತ್ಸೌಮ್ಯೇ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವಪತಿರ್ಮೃಡಃ

ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ತಾಮಸ ಗುಣದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹರಣಾಗಿ, ಸಂಹಾರಕರಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಉತ್ತರದ ಶಾಂತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣದಿಂದ ವಿಶ್ವನಾಥನಾದ ಮೃಡನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.