ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಿನ್ನಾವರಣೇ ಭೂಯೋ ವೃಷೇನ್ದ್ರಂ ಪುರತೋ ಯಜೇತ್ ನಂದಿನಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ತಸ್ಯ ಮಹಾಕಾಲಂ ತಥೋತ್ತರೇ

ಆ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಮುಂದುಗಡೆ ವೃಷೇಂದ್ರನನ್ನು, ಅವನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಂದಿಯನ್ನು, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಶಾಸ್ತಾರಂ ವಹ್ನಿದಿಕ್ಪತ್ರೇ ಮಾತ್ಃರ್ದಕ್ಷಿಣದಿಗ್ದಲೇ ಗಜಾಸ್ಯಂ ನೈರೃತೇ ಪತ್ರೇ ಷಣ್ಮುಖಂ ವಾರುಣೇ ಪುನಃ

ಅಗ್ನಿಕೋಣದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತಾವನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತೃವನ್ನು, ನೈಋತಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗಜಾಸ್ಯನನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಷಣ್ಮುಖನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಂ ವಾಯುದಲೇ ಗೌರೀಮುತ್ತರೇ ಚಂಡಮೈಶ್ವರೇ ಶಾಸ್ತೃನನ್ದೀಶಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಮುನೀನ್ದ್ರಂ ವೃಷಭಂ ಯಜೇತ್

ವಾಯುವ್ಯ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠೆಯನ್ನು, ಉತ್ತರದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರಿಯನ್ನು, ಚಂಡಮೇಶ್ವರನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತೃ ಮತ್ತು ನಂದೀಶರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ವೃಷಭನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಮಹಾಕಾಲಸ್ಯೋತ್ತರತಃ ಪಿಂಗಲಂ ತು ಸಮರ್ಚಯೇತ್ ಶಾಸ್ತೃಮಾತೃಸಮೂಹಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಭೃಂಗೀಶ್ವರಂ ತತಃ

ಮಹಾಕಾಲನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಳನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತೃ ಮತ್ತು ಮಾತೃಗಳ ಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೃಂಗೀಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಮಾತೃವಿಘ್ನೇಶಮಧ್ಯೇ ತು ವೀರಭದ್ರಂ ಸಮರ್ಚಯೇತ್ ಸ್ಕನ್ದವಿಘ್ನೇಶಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಯಜೇದ್ದೇವೀಂ ಸರಸ್ವತೀಮ್

ಮಾತೃ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನೇಶರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಸ್ಕಂದ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನೇಶರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಕುಮಾರಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಶ್ರಿಯಂ ಶಿವಪದಾರ್ಚಿತಾಮ್ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಗಣಾಮ್ಬಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಮಹಾಮೋಟೀಂ ಸಮರ್ಚಯೇತ್

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕುಮಾರರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಪಾದದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗಣಾಂಬೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮೋಟಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಗಣಾಮ್ಬಾಚಣ್ಡಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ದೇವೀಂ ದುರ್ಗಾಂ ಪ್ರಪೂಜಯೇತ್ ಅತ್ರೈವಾವರಣೇ ಭೂಯಃ ಶಿವಾನುಚರಸಂಹತಿಮ್

ಗಣಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಚಂಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಶಿವನ ಅನುಚರರ ಸಮೂಹವನ್ನೂ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ರುದ್ರಪ್ರಥಮಭೂತಾಖ್ಯಾಂ ವಿವಿಧಾಂ ಚ ಸಶಕ್ತಿಕಾಮ್ ಶಿವಾಯಾಶ್ಚ ಸಖೀವರ್ಗಂ ಜಪೇದ್ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮೊದಲನೇ ದೇವರಾದ ರುದ್ರನನ್ನು, ಅವನ ವಿವಿಧ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಿವೆಯ ಸಖಿ ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ತೃತೀಯಾವರಣೇ ವಿತತೇ ಪೂಜಿತೇ ಸತಿ ಚತುರ್ಥಾವರಣಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಬಹಿಸ್ತಸ್ಯ ಸಮರ್ಚಯೇತ್

ಹೀಗೆ ಮೂರನೇ ಆವರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅದರ ಹೊರಗಿರುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವರಣವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಭಾನುಃ ಪೂರ್ವದಲೇ ಪೂಜ್ಯೋ ದಕ್ಷಿಣೇ ಚತುರಾನನಃ ರುದ್ರೋ ವರುಣದಿಕ್ಪತ್ರೇ ವಿಷ್ಣುರುತ್ತರದಿಗ್ದಲೇ

ಪೂರ್ವದ ದಳದಲ್ಲಿ ಭಾನು ದೇವರನ್ನು, ದಕ್ಷಿಣದ ದಳದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಪಶ್ಚಿಮದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ರುದ್ರನನ್ನು, ಉತ್ತರದ ದಳದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಚತುರ್ಣಾಮಪಿ ದೇವಾನಾಂ ಪೃಥಗಾವರಣಾನ್ಯಥ ತಸ್ಯಾಂಗಾನಿ ಷಡೇವಾದೌ ದೀಪ್ತಾದ್ಯಾಭಿಶ್ಚ ಶಕ್ತಿಭಿಃ

ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವರಣಗಳಿವೆ; ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ದೀಪ್ತಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಜಯಾ ಭದ್ರಾ ವಿಭೂತಿರ್ವಿಮಲಾ ಕ್ರಮಾತ್ ಅಮೋಘಾ ವಿದ್ಯುತಾ ಚೈವ ಪೂರ್ವಾದಿ ಪರಿತಃ ಸ್ಥಿತಾಃ

ದೀಪ್ತಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ, ಜಯಾ, ಭದ್ರಾ, ವಿಭೂತಿ, ವಿಮಲಾ, ಅಮೋಘಾ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಪೂಜ್ಯಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ಮೂರ್ತಯಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಪೂರ್ವಾದ್ಯುತ್ತರಪರ್ಯಂತಾಃ ಶಕ್ತಯಶ್ಚ ತತಃ ಪರಮ್

ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಂತರದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಆದಿತ್ಯೋ ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಾನೂ ರವಿಶ್ಚೇತ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ಅರ್ಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಥಾ ರುದ್ರೋ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚೈತೇ ವಿವಸ್ವತಃ

ಆದಿತ್ಯ, ಭಾಸ್ಕರ, ಭಾನು, ರವಿ—ಇವುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ; ಅರ್ಕ, ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ, ವಿಷ್ಣು—ಇವುಗಳು ಭಾಸ್ಕರನ ರೂಪಗಳು.

ವಿಸ್ತಾರಾ ಪೂರ್ವದಿಗ್ಭಾಗೇ ಸುತರಾಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ಬೋಧನೀ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಭಾಗೇ ಆಪ್ಯಾಯಿನ್ಯುತ್ತರೇ ಪುನಃ

ವಿಸ್ತಾರಾ ಪೂರ್ವದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಸುತಾರಾ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಬೋಧನಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಆಪ್ಯಾಯಿನಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಉಷಾಂ ಪ್ರಭಾಂ ತಥಾ ಪ್ರಾಜ್ಞಾಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಮಪಿ ತತಃ ಪರಮ್ ಐಶಾನಾದಿಷು ವಿನ್ಯಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಯಜೇತ್

ಉಷಾ, ಪ್ರಭಾ, ಪ್ರಾಜ್ಞಾ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಂಧ್ಯಾ—ಇವುಗಳನ್ನು ಐಶಾನ್ಯಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸೋಮಮಂಗಾರಕಂ ಚೈವ ಬುಧಂ ಬುದ್ಧಿಮತಾಂ ವರಮ್ ಬೃಹಸ್ಪತಿಂ ಬೃಹದ್ಬುದ್ಧಿಂ ಭಾರ್ಗವಂ ತೇಜಸಾಂ ನಿಧಿಮ್

ಸೋಮ, ಮಂಗಳ, ಬುದ್ಧ—ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ, ಭಾರ್ಗವ—ತೇಜಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು,

ಶನೈಶ್ಚರಂ ತಥಾ ರಾಹುಂ ಕೇತುಂ ಧೂಮ್ರಂ ಭಯಂಕರಮ್ ಸಮಂತತೋ ಯಜೇದೇತಾಂಸ್ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಕ್ರಮಾತ್

ಶನೈಶ್ಚರ, ರಾಹು, ಕೆತು—ಧೂಮ್ರ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರರೂಪಿಗಳು—ಇವರನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ, ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಯಜೇತ್ ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಚೈವ ರಾಶೀನ್ದ್ವಾದಶ ಪೂಜಯೇತ್

ಅಥವಾ, ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರನ್ನು ಎರಡನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸಪ್ತಸಪ್ತ ಗಣಾಂಶ್ಚೈವ ಬಹಿಸ್ತಸ್ಯ ಸಮಂತತಃ ಋಷೀನ್ದೇವಾಂಶ್ಚ ಗಂಧರ್ವಾನ್ಪನ್ನಗಾನಪ್ಸರೋಗಣಾನ್

ಎಳುವು ಎಳು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು, ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ, ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಗ್ರಾಮಣ್ಯಶ್ಚ ತಥಾ ಯಕ್ಷಾನ್ಯಾತುಧಾನಾಂಸ್ತಥಾ ಹಯಾನ್ ಸಪ್ತಚ್ಛಂದೋಮಯಾಂಶ್ಚೈವ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪೂಜಯೇತ್

ಗ್ರಾಮಣಿಗಳು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಕುದುರೆಗಳು, ಏಳು ಛಂದಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಲಖಿಲ್ಯರನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಏವಂ ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದಿವಾಕರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮರ್ಚಯೇತ್ಪಶ್ಚಾತ್ತ್ರಿಭಿರಾವರಣೈಃ ಸಹಃ

ಹೀಗೆ ಮೂರನೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಮೂರು ಆವರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಂ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ವಿರಾಜಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ತತಃ ಕಾಲಂ ಪಶ್ಚಿಮದಿಗ್ಭಾಗೇ ಪುರುಷಂ ಚೋತ್ತರೇ ಯಜೇತ್

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿರಾಜನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಕಾಲನನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನನ್ನು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಪ್ರಥಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಕಮಲಸನ್ನಿಭಃ ಕಾಲೋ ಜಾತ್ಯಂಜನಪ್ರಖ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ಫಟಿಕೋಪಮಃ

ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಮೊದಲನೆಯವನು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಲದಂತೆ, ಕಾಲನು ಗಾಢ ಕಾಜಲದಂತೆ, ಪುರುಷನು ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಿಗುಣೋ ರಾಜಸಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಸ್ತಥಾ ಚತ್ವಾರ ಏತೇ ಕ್ರಮಶಃ ಪ್ರಥಮಾವರಣೇ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಮೂರು ಗುಣಗಳಾದ ರಾಜಸ, ತಾಮಸ, ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೊದಲ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ದ್ವಿತೀಯಾವರಣೇ ಪೂಜ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಾದಿಪರಿತಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಸನಕಃ ಸನಂದಶ್ಚ ಸನಾತನಃ

ಎರಡನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸನತ್ಕುಮಾರ, ಸನಕ, ಸನಂದ, ಮತ್ತು ಸನಾತನರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ತೃತೀಯಾವರಣೇ ಪಶ್ಚಾದರ್ಚಯೇಚ್ಚ ಪ್ರಜಾಪತೀನ್ ಅಷ್ಟೌ ಪೂರ್ವಾಂಶ್ಚ ಪೂರ್ವಾದೌ ತ್ರೀನ್ಪ್ರಾಕ್ಪಶ್ಚಾದನುಕ್ರಮಾತ್

ಮೂರನೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೆಂಬ ಎಂಟು ಜನರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂವರನ್ನು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ದಕ್ಷೋ ರುಚಿರ್ಭೃಗುಶ್ಚೈವ ಮರೀಚಿಶ್ಚ ತಥಾಂಗಿರಾಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಶ್ಚೈವ ಕ್ರತುರತ್ರಿಶ್ಚ ಕಶ್ಯಪಃ

ಅವರು ದಕ್ಷ, ರುಚಿ, ಭೃಗು, ಮರೀಚಿ, ಅಂಗಿರಸ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ.

ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾಃ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪತಯಸ್ತ್ವಿಮೇ ತೇಷಾಂ ಭಾರ್ಯಾಶ್ಚ ತೈಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಪೂಜನೀಯಾ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ವಸಿಷ್ಠನು ಕೂಡ ಇವರಲ್ಲೊಬ್ಬ. ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಇವರ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.