ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಷಡಕ್ಷರೇಣ ವಾ ದೇವಂ ಸೂಕ್ತಮನ್ತ್ರೇಣ ಪೂಜಯೇತ್ ಶಿವಭಕ್ತೋ ಜಿತಕ್ರೋಧೋ ಹ್ಯಲಬ್ಧೋ ಲಬ್ಧ ಏವ ಚ

ಯಾರು ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಥವಾ ಸ್ತುತಿ ಮಂತ್ರದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಶಿವಭಕ್ತರು ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರಾಗಿರಲಿ, ಏನೂ ಸಾಧಿಸದವರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಧಿಸಿದವರಾಗಿರಲಿ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಲಬ್ಧಾಲ್ಲಬ್ಧ ಏವಾತ್ರ ವಿಶಿಷ್ಟೋ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಗೇನ ವಾ ತೇನ ಸಹಂಸೇನ ವಿಮುಚ್ಯತೇ

ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಸಾಧಿಸದವನೂ ಸಾಧಿಸಿದವನಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಭಾಗದಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹಂಸನೊಂದಿಗೆ ಆಗಲಿ, ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸೂಕ್ತಮನ್ತ್ರೇಣ ಪೂಜಯೇತ್ ಏಕಕಾಲಂ ದ್ವಿಕಾಲಂ ವಾ ತ್ರಿಕಾಲಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ವಾ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿವನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಒಂದು ಬಾರಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಥವಾ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.

ಯೇ ಽರ್ಚಯಂತಿ ಮಹಾದೇವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಾಸ್ತೇ ಮಹೇಶ್ವರಾಃ ಜ್ಞಾನೇನಾತ್ಮಸಹಾಯೇನ ನಾರ್ಚಿತೋ ಭಗವಾಞ್ಛಿವಃ

ಯಾರು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ತಾವೇ ಮಹೇಶ್ವರರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ—even ಆತ್ಮ ಸಹಾಯದಿಂದ—even ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ ಚಿರಂ ಸಂಸರತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಸಂಸಾರೇ ದುಃಖಸಾಗರೇ ದುರ್ಲ್ಲಭಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾನುಷ್ಯಂ ಮೂಢೋ ನಾರ್ಚಯತೇ ಶಿವಮ್

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಬಹುಕಾಲ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅಪರೂಪದ ಮಾನವನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಅಜ್ಞಾನಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿಷ್ಫಲಂ ತಸ್ಯ ತಜ್ಜನ್ಮ ಮೋಕ್ಷಾಯ ನ ಭವೇದ್ಯತಃ ದುರ್ಲ್ಲಭಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮಾನುಷ್ಯಂ ಯೇ ಽರ್ಚಯನ್ತಿ ಪಿನಾಕಿನಮ್

ಅವನಿಗೆ ಆ ಜನ್ಮ ಫಲವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅಪರೂಪದ ಮಾನವನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಪಿನಾಕಧಾರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು—

ತೇಷಾಂ ಹಿ ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಕೃತಾರ್ಥಾಸ್ತೇ ನರೋತ್ತಮಾಃ ಭವಭಕ್ತಿಪರಾ ಯೇ ಚ ಭವಪ್ರಣತಚೇತಸಃ

ಅವರ ಜನ್ಮ ನಿಜವಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಭವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಭವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರು, ಅವರು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭವಸಂಸ್ಮರಣೋದ್ಯುಕ್ತಾ ನ ತೇ ದುಃಖಸ್ಯ ಭಾಗಿನಃ ಭವನಾನಿ ಮನೋಜ್ಞಾನಿ ವಿಭ್ರಮಾಭರಣಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ

ಯಾರು ಭವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರೋ, ಅವರಿಗೆ ದುಃಖ ಭಾಗ್ಯವಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ಮನೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು—

ಧನಂ ಚಾತೃಪ್ತಿಪರ್ಯನ್ತಂ ಶಿವಪೂಜಾವಿಧೇಃ ಫಲಮ್ ಯೇ ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ಮಹಾಭೋಗಾನ್ರಾಜ್ಯಂ ಚ ತ್ರಿದಶಾಲಯೇ

ಹಾಗೂ ತೃಪ್ತಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವಪೂಜೆಯ ಫಲ, ಯಾರು ಮಹಾ ಭೋಗಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರಿಗೇ.

ತೇ ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ಸದಾಕಾಲಂ ಹರಸ್ಯ ಚರಣಾಮ್ಬುಜಮ್ ಸೌಭಾಗ್ಯಂ ಕಾನ್ತಿಮದ್ರೂಪಂ ಸತ್ತ್ವಂ ತ್ಯಾಗಾರ್ದ್ರಭಾವತಾ

ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹರನ ಪಾದಕಮಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಶುಭ ಭಾಗ್ಯ, ಕಾಂತಿ, ಸುಂದರ ರೂಪ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ, ತ್ಯಾಗದಿಂದ ಮೃದುವಾದ ಮನಸ್ಸು—

ಶೌರ್ಯಂ ವೈ ಜಗತಿ ಖ್ಯಾತಿಶ್ಶಿವಮರ್ಚಯತೋ ಭವೇತ್ ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಶಿವೈಕಾಹಿತಮಾನಸಃ

ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಿವನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೆಡಸಬೇಕು.

ಶಿವಪೂಜಾವಿಧಿಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯದೀಚ್ಛೇಚ್ಛಿವಮಾತ್ಮನಃ ತ್ವರಿತಂ ಜೀವಿತಂ ಯಾತಿ ತ್ವರಿತಂ ಯಾತಿ ಯೌವನಮ್

ಯಾರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಿವನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಜೀವನವು ಬೇಗ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಯೌವನವೂ ಬೇಗ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ—

ತ್ವರಿತಂ ವ್ಯಾಧಿರಭ್ಯೇತಿ ತಸ್ಮಾತ್ಪೂಜ್ಯಃ ಪಿನಾಕಧೃಕ್ ಯಾವನ್ನಾಯಾತಿ ಮರಣಂ ಯಾವನ್ನಾಕ್ರಮತೇ ಜರಾ

ರೋಗವೂ ಶೀಘ್ರ ಬರುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಿನಾಕಧಾರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಮರಣ ಬರುವವರೆಗೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ—

ಯಾವನ್ನೇನ್ದ್ರಿಯವೈಕಲ್ಯಂ ತಾವತ್ಪೂಜಯ ಶಂಕರಮ್ ನ ಶಿವಾರ್ಚನತುಲ್ಯೋ ಽಸ್ತಿ ಧರ್ಮೋ ಽನ್ಯೋ ಭುವನತ್ರಯೇ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುವವರೆಗೆ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಪೂಜೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲ.

ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಯತ್ನೇನ ಪೂಜನೀಯಸ್ಸದಾಶಿವಃ ದ್ವಾರಯಾಗಂ ಜವನಿಕಾಂ ಪರಿವಾರಬಲಿಕ್ರಿಯಾಮ್

ಇದು ತಿಳಿದು, ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು—ಬಾಗಿಲಿನ ಪೂಜೆ, ಪರದೆಯು, ಮತ್ತು ಪರಿವಾರರಿಗೆ ಬಲಿ ಅರ್ಪಣೆ ಸಹಿತ.

ನಿತ್ಯೋತ್ಸವಂ ಚ ಕುರ್ವೀತ ಪ್ರಸಾದೇ ಯದಿ ಪೂಜಯೇತ್ ಹವಿರ್ನಿವೇದನಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಸ್ವಯಂ ಚಾನುಚರೋ ಽಪಿ ವಾ

ಯಾವಾಗಲೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಪ್ರಸಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಹವನದ ನಂತರ, ತಾನೇ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಲಿ, ಪೂಜಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಸಾದಪರಿವಾರೇಭ್ಯೋ ಬಲಿಂ ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ನಿರ್ಗಮ್ಯ ಸಹ ವಾದಿತ್ರೈಸ್ತದಾಶಾಭಿಮುಖಃ ಸ್ಥಿತಃ

ಪ್ರಸಾದದ ಪರಿವಾರರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಲಿ ನೀಡಬೇಕು; ನಂತರ, ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.

ಪುಷ್ಪಂ ಧೂಪಂ ಚ ದೀಪಞ್ಚ ದದ್ಯಾದನ್ನಂ ಜಲೈಃ ಸಹ ತತೋ ದದ್ಯಾನ್ಮಹಾಪೀಠೇ ತಿಷ್ಠನ್ಬಲಿಮುದಙ್ಮುಖಃ

ಹೂವು, ಧೂಪ, ದೀಪ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಮಹಾಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ನಿಂತು ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ನಿವೇದಿತಂ ದೇವೇ ಯತ್ತದನ್ನಾದಿಕಂ ಪುರಾ ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಾವಶೇಷಂ ವಾ ಚಣ್ಡಾಯ ವಿನಿವೇದಯೇತ್

ಅನಂತರ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಅನ್ನಾದಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಉಳಿದಿರದಿದ್ದರೂ, ಚಂಡನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಹುತ್ವಾ ಚ ವಿಧಿವತ್ಪಶ್ಚಾತ್ಪೂಜಾಶೇಷಂ ಸಮಾಪಯೇತ್ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಯೋಗಂ ವಿಧಿವದ್ಯಾವನ್ಮನ್ತ್ರಂ ಜಪಂ ತತಃ

ಹೋಮವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಉಳಿದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗ ಮಾಡಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ನಿತ್ಯೋತ್ಸವಂ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಯಥೋಕ್ತಂ ಶಿವಶಾಸನೇ ವಿಪುಲೇ ತೈಜಸೇ ಪಾತ್ರೇ ರಕ್ತಪದ್ಮೋಪಶೋಭಿತೇ

ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು; ದೊಡ್ಡ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಸ್ತ್ರಂ ಪಾಶುಪತಂ ದಿವ್ಯಂ ತತ್ರಾವಾಹ್ಯ ಸಮರ್ಚಯೇತ್ ಶಿವಸ್ಯಾರೋಪ್ಯಃ ತತ್ಪಾತ್ರಂ ದ್ವಿಜಸ್ಯಾಲಂಕೃತಸ್ಯ ಚ

ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಶಿವನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಕು.

ನ್ಯಸ್ತಾಸ್ತ್ರವಪುಷಾ ತೇನ ದೀಪ್ತಯಷ್ಟಿಧರಸ್ಯ ಚ ಪ್ರಾಸಾದಪರಿವಾರೇಭ್ಯೋ ಬಹಿರ್ಮಂಗಲನಿಃಸ್ವನೈಃ

ಆಸ್ತ್ರದ ರೂಪವನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಹೊಳೆಯುವ ದಂಡ ಹಿಡಿದು, ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು.

ನೃತ್ಯಗೇಯಾದಿಭಿಶ್ಚೈವ ಸಹ ದೀಪಧ್ವಜಾದಿಭಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣತ್ರಯಂ ಕೃತ್ವಾ ನ ದ್ರುತಂ ಚಾವಿಲಮ್ಬಿತಮ್

ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ಸವಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೀಪ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅದು ತುಂಬ ವೇಗವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ನಿಧಾನವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಮಹಾಪೀಠಂ ಸಮಾವೃತ್ಯ ತ್ರಿಃಪ್ರದಕ್ಷಿಣಯೋಗತಃ ಪುನಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದ್ವಾರಸ್ಥೋ ಯಜಮಾನಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ ಆದಾಯಾಭ್ಯಂತರಂ ನೀತ್ವಾ ಹ್ಯಸ್ತ್ರಮುದ್ವಾಸಯೇತ್ ತತಃ

ಮಹಾಪೀಠವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಯಜಮಾನನು ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತು, ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಆಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾಪೂರ್ವೋದಿತಂ ಕ್ರಮಾತ್ ಆದಾಯ ಚಾಷ್ಟಪುಷ್ಪಾಣಿ ಪೂಜಾಮಥ ಸಮಾಪಯೇತ್

ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎಂಟು ಹೂವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಅಥಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕುಣ್ಡೇ ವಾ ಸ್ಥಂಡಿಲೇ ಽಪಿ ವಾ ವೇದ್ಯಾಂ ವಾ ಹ್ಯಾಯಸೇ ಪಾತ್ರೇ ಮೃನ್ಮಯೇ ವಾ ನವೇ ಶುಭೇ

ಈಗ ನಾನು ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಕುಂಡದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ವೇದಿಯ ಮೇಲೆ, ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಮಣ್ಣಿನ ಶುಭಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರಬಹುದು.

ಆಧಾಯಾಗ್ನಿಂ ವಿಧಾನೇನ ಸಂಸ್ಕೃತ್ಯ ಚ ತತಃ ಪರಮ್ ತತ್ರಾರಾಧ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ಹೋಮಕರ್ಮ ಸಮಾಚರೇತ್

ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಹೋಮವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಕುಣ್ಡಂ ದ್ವಿಹಸ್ತಮಾನಂ ವಾ ಹಸ್ತಮಾತ್ರಮಥಾಪಿ ವಾ ವೃತ್ತಂ ವಾ ಚತುರಸ್ರಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾದ್ವೇದಿಂ ಚ ಮಣ್ಡಲಮ್

ಕುಂಡವನ್ನು ಎರಡು ಕೈ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕೈ ಅಗಲವಾಗಿಯೂ, ವೃತ್ತವಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಚತುಷ್ಕೋನವಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು; ವೇದಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಡಲವನ್ನು ಕೂಡ ರೂಪಿಸಬೇಕು.