ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಆಸನಾನಿ ಚ ಭದ್ರಾಣಿ ಗಜದಂತಮಯಾನಿ ಚ ಸುವರ್ಣರತ್ನಯುಕ್ತಾನಿ ಚಿತ್ರಾಣ್ಯಾಸ್ತರಣಾನಿ ಚ

ಆನೇಕೊಂಬಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶುಭಾಸನಗಳು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರವಾದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹಾಸುಗಳು ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಮೃದೂಪಧಾನಯುಕ್ತಾನಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೂಲಮಯಾನಿ ಚ ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ರಮ್ಯಾಣಿ ಶಯನಾನಿ ಸುಖಾನಿ ಚ

ಮೃದು ತಲಪಾಗಳಿರುವ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಎತ್ತರ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ, ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಆರಾಮದಾಯಕ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಇರಬೇಕು.

ನದ್ಯಸ್ಸಮುದ್ರಗಾಮಿನ್ಯಾ ನಟಾದ್ವಾಮ್ಭಃ ಸಮಾಹೃತಮ್ ಶೀತಞ್ಚ ವಸ್ತ್ರಪೂತಂ ತದ್ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಸ್ನಾನಪಾನಯೋಃ

ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ನೀರನ್ನು, ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಶೋಧಿಸಿ ತಂಪಾಗಿಸಿದ ನೀರು ಸ್ನಾನಕ್ಕೂ ಕುಡಿಯಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಛತ್ರಂ ಶಶಿನಿಭಂ ಚಾರು ಮುಕ್ತಾದಾಮವಿರಾಜಿತಮ್ ನವರತ್ನಚಿತಂ ದಿವ್ಯಂ ಹೇಮದಣ್ಡಮನೋಹರಮ್

ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ನವರತ್ನಗಳಿಂದ ಜಡಿತವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಕಂಬದ ಸುಂದರವಾದ ಛತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಚಾಮರೇ ಚ ಸಿತೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇ ಚಾಮೀಕರಪರಿಷ್ಕೃತೇ ರಾಜಹಂಸದ್ವಯಾಕಾರೇ ರತ್ನದಂಡೋಪಶೋಭಿತೇ

ಬಿಳಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿರುವ, ರಾಜಹಂಸದ ಜೋಡಿಯ ಆಕಾರದ, ರತ್ನದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಚಾಮರಗಳು ಇರಬೇಕು.

ದರ್ಪಣಂ ಚಾಪಿ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ದಿವ್ಯಗನ್ಧಾನುಲೇಪನಮ್ ಸಮಂತಾದ್ರತ್ನಸಞ್ಛನ್ನಂ ಸ್ರಗ್ವೈರೈಶ್ಚಾಪಿ ಭೂಷಿತಮ್

ತುಂಬಾ ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ, ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಬಳಿದ, ಸುತ್ತಲೂ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕನ್ನಡಿಯೂ ಇರಬೇಕು.

ಗಮ್ಭೀರನಿನದಃ ಶಂಖೋ ಹಂಸಕುಂದೇನ್ದುಸನ್ನಿಭಃ ಆಸ್ವಪೃಷ್ಠಾದಿದೇಶೇಷು ರತ್ನಚಾಮೀಕರಾಚಿತಃ

ಆಳವಾದ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ಶಂಖ, ಹಂಸ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವದು; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರತ್ನ ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿವೆ.

ಕಾಹಲಾನಿ ಚ ರಮ್ಯಾಣಿ ನಾನಾನಾದಕರಾಣಿ ಚ ಸುವರ್ಣನಿರ್ಮಿತಾನ್ಯೇವ ಮೌಕ್ತಿಕಾಲಂಕೃತಾನಿ ಚ

ಸುಂದರವಾದ, ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡುವ, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕಹಳೆಗಳು ಇರಬೇಕು.

ಭೇರೀಮೃದಂಗಮುರಜತಿಮಿಚ್ಛಪಟಹಾದಯಃ ಸಮುದ್ರಕಲ್ಪಸನ್ನಾದಾಃ ಕಲ್ಪನೀಯಾಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ

ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ, ತಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಪಟಹಗಳು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಘನವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡುವವು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

ಭಾಂಡಾನ್ಯಪಿ ಚ ರಮ್ಯಾಣಿ ಪತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ

ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಸುಂದರವಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ತಟ್ಟೆಗಳು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಬೇಕು.

ಆಲಯಂ ಚ ಮಹೇಶಸ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ರಾಜಾವಸಥವತ್ಕಲ್ಪ್ಯಂ ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣಮ್

ಮಹೇಶ್ವರನಾದ ಶಿವನ ಗೃಹವನ್ನು, ರಾಜಮಹಲದಂತೆ, ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.

ಉಚ್ಚಪ್ರಾಕಾರಸಂಭಿನ್ನಂ ಭೂಧರಾಕಾರಗೋಪುರಮ್ ಅನೇಕರತ್ನಸಂಚ್ಛನ್ನಂ ಹೇಮದ್ವಾರಕಪಾಟಕಮ್

ಎತ್ತರವಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ಪರ್ವತದಂತೆ ದ್ವಾರಗಳು, ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಚಿನ್ನದ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಇರಬೇಕು.

ತಪ್ತಜಾಂಬೂನದಮಯಂ ರತ್ನಸ್ತಮ್ಭಶತಾವೃತಮ್ ಮುಕ್ತಾದಾಮವಿತಾನಾಢ್ಯಂ ವಿದ್ರುಮದ್ವಾರತೋರಣಮ್

ತಪ್ಪಿದ ಜಾಂಬೂನದದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ನೂರಾರು ರತ್ನದ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವೃತವಾದ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳ ಛತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಪವಳದ ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳಿರುವ ಮನೆ ಇರಬೇಕು.

ಚಾಮೀಕರಮಯೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಮುಕುಟೈಃ ಕುಮ್ಭಲಕ್ಷಣೈಃ

ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ದೇವಮೂಕುಟಗಳು, ಕುಂಭದ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.

ರಾಜನ್ಯಾರ್ಹನಿವಾಸೈಶ್ಚ ರಾಜವೀಥ್ಯಾದಿಶೋಭಿತೈಃ ಪ್ರೋಚ್ಛ್ರಿತಪ್ರಾಂಶುಶಿಖರೈಃ ಪ್ರಾಸಾದೈಶ್ಚ ಸಮಂತತಃ

ರಾಜರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಭವ್ಯಮನೆಗಳು, ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವುದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು ಇದ್ದವು.

ಆಸ್ಥಾನಸ್ಥಾನವರ್ಯೈಶ್ಚ ಸ್ಥಿತೈರ್ದಿಕ್ಷು ವಿದಿಕ್ಷು ಚ ಅತ್ಯನ್ತಾಲಂಕೃತಪ್ರಾಂತಮಂತರಾವರಣೈರಿವ

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ಉತ್ತಮಸ್ತ್ರೀಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ನೃತ್ಯಗೇಯವಿಶಾರದೈಃ ವೇಣುವೀಣಾವಿದಗ್ಧೈಶ್ಚ ಪುರುಷೈರ್ಬಹುಭಿರ್ಯುತಮ್

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತವಾದ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಹಾಗೆಯೇ ವೇಣು ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಅನೇಕ ಪುರುಷರು ಕೂಡಿದ್ದರು.

ರಕ್ಷಿತಂ ರಕ್ಷಿಭಿರ್ವೀರೈರ್ಗಜವಾಜಿರಥಾನ್ವಿತೈಃ ಅನೇಕಪುಷ್ಪವಾಟೀಭಿರನೇಕೈಶ್ಚ ಸರೋವರೈಃ

ವೀರರಾದ ರಕ್ಷಕರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ರಥಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಹೂವಿನ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳು ಇದ್ದವು.

ದೀರ್ಘಿಕಾಭಿರನೇಕಾಭಿರ್ದಿಗ್ವಿದಿಕ್ಷು ವಿರಾಜಿತಮ್ ವೇದವೇದಾಂತತತ್ತ್ವಜ್ಞೈಶ್ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಪರಾಯಣೈಃ

ಅನೇಕ ದೀರ್ಘಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ವೇದ, ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವರೂ, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರೂ ಇದ್ದರು.

ಶಿವಾಶ್ರಮರತೈರ್ಭಕ್ತೈಃ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣೈಃ ಶಾಂತೈಃ ಸ್ಮಿತಮುಖೈಃ ಸ್ಫೀತೈಃ ಸದಾಚಾರಪರಾಯಣೈಃ

ಶಿವಾಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವ ಭಕ್ತರು, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ಶಾಂತರು, ನಗುವಿನ ಮುಖವಾಡಿದವರು, ಸಮೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು ಇದ್ದರು.

ಶೈವೈರ್ಮಾಹೇಶ್ವರೈಶ್ಚೈವ ಶ್ರೀಮದ್ಭಿಸ್ಸೇವಿತದ್ವಿಜೈಃ ಏವಮಂತರ್ಬಹಿರ್ವಾಥಯಥಾಶಕ್ತಿವಿನಿರ್ಮಿತೈಃ

ಶೈವರು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಮತ್ತು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸೇವೆಮಾಡುವ ದ್ವಿಜರು ಇದ್ದರು. ಒಳಗೆಯೂ ಹೊರಗೆಯೂ, ಯಥಾಶಕ್ತಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ಥಾನೇ ಶಿಲಾಮಯೇ ದಾಂತೇ ದಾರವೇ ಚೇಷ್ಟಕಾಮಯೇ ಕೇವಲಂ ಮೃನ್ಮಯೇ ವಾಪಿ ಪುಣ್ಯಾರಣ್ಯೇ ಽಥ ವಾ ಗಿರೌ

ಕಲ್ಲಿನಿಂದ, ಮರದಿಂದ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ, ಪವಿತ್ರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿಯೂ ಇರಬಹುದು.

ನದ್ಯಾಂ ದೇವಾಲಯೇ ಽನ್ಯತ್ರ ದೇಶೇ ವಾಥ ಗೃಹೇ ಶುಭೇ ಆಢ್ಯೋ ವಾಥ ದರಿದ್ರೋ ವಾ ಸ್ವಕಾಂ ಶಕ್ತಿಮವಂಚಯನ್ ದ್ರವ್ಯೈರ್ನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತೈರೇವ ಭಕ್ತ್ಯಾ ದೇವಂ ಸಮರ್ಚಯೇತ್

ನದಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಬೇರೆಡೆ, ಅಥವಾ ಶುಭವಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ—ಧನಿಕನಾಗಿರಲಿ, ಬಡವನಾಗಿರಲಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚದೆ, ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಅಥಾನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತೈಶ್ಚಾಪಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚೇಚ್ಛಿವಮರ್ಚಯೇತ್ ನ ತಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯವಾಯೋ ಽಸ್ತಿ ಭಾವವಶ್ಯೋ ಯತಃ ಪ್ರಭುಃ

ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತೈರಪಿ ದ್ರವ್ಯೈರಭಕ್ತ್ಯಾ ಪೂಜಯೇದ್ಯದಿ ನ ತತ್ಫಲಮವಾಪ್ನೋತಿ ಭಕ್ತಿರೇವಾತ್ರ ಕಾರಣಮ್

ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಫಲ ಸಿಗದು; ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಭಕ್ತಿಯೇ.

ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿತ್ತಾನುಸಾರೇಣ ಶಿವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಯತ್ಕೃತಮ್ ಅಲ್ಪೇ ಮಹತಿ ವಾ ತುಲ್ಯಂ ಫಲಮಾಢ್ಯದರಿದ್ರಯೋಃ

ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ—ಅದು ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿರಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿರಲಿ—ಧನಿಕನಿಗೂ ಬಡವನಿಗೂ ಫಲ ಒಂದೇ.

ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಚೋದಿತಃ ಕುರ್ಯಾದಲ್ಪವಿತ್ತೋಪಿ ಮಾನವಃ ಮಹಾವಿಭವಸಾರೋಪಿ ನ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಕ್ತಿವರ್ಜಿತಃ

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕಡಿಮೆ ಸಂಪತ್ತಿನವನು ಕೂಡ ಕಾರ್ಯಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತನು ಕಾರ್ಯಮಾಡಬಾರದು.

ಸರ್ವಸ್ವಮಪಿ ಯೋ ದದ್ಯಾಚ್ಛಿವೇ ಭಕ್ತಿವಿವರ್ಜಿತಃ ನ ತೇನ ಫಲಭಾಕ್ಸ ಸ್ಯಾದ್ಭಕ್ತಿರೇವಾತ್ರ ಕಾರಣಮ್

ಯಾರಾದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಿವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಅವನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಭಕ್ತಿಯೇ.

ನ ತತ್ತಪೋಭಿರತ್ಯುಗ್ರೈರ್ನ ಚ ಸರ್ವೈರ್ಮಹಾಮಖೈಃ ಗಚ್ಛೇಚ್ಛಿವಪುರಂ ದಿವ್ಯಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಭಕ್ತಿಂ ಶಿವಾತ್ಮಕಮ್

ಅತಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲೂ ಶಿವನ ದಿವ್ಯನಗರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.