ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪವಮಾನೇನ ರುದ್ರೇಣ ನೀಲೇನ ತ್ವರಿತೇನ ಚ ಲಿಂಗಸೂಕ್ತಾದಿಸೂಕ್ತೈಶ್ಚ ಶಿರಸಾಥರ್ವಣೇನ ಚ

ಪವಮಾನ, ರುದ್ರ, ನೀಲ, ತ್ವರಿತ ಹೃದಯಗಳು, ಲಿಂಗ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ತಗಳು, ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಋಗ್ಭಿಶ್ಚ ಸಾಮಭಿಃ ಶೈವೈರ್ಬ್ರಹ್ಮಭಿಶ್ಚಾಪಿ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸ್ನಾಪಯೇದ್ದೇವದೇವೇಶಂ ಶಿವೇನ ಪ್ರಣವೇನ ಚ

ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಹಾಗೂ ಐದು ಶೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೂಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಪ್ರಣವದಿಂದ ದೇವದೇವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಯಥಾ ದೇವಸ್ಯ ದೇವ್ಯಾಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ತಥಾ ನ ತು ಕಶ್ಚಿದ್ವಿಶೇಷೋ ಽಸ್ತಿ ತತ್ರ ತೌ ಸದೃಶೌ ಯತಃ

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವಿಗೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೆರಡೂ ಸಮಾನರು.

ಪ್ರಥಮಂ ದೇವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನಾನಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ದೇವ್ಯೈಃ ಪ್ರಶ್ಚಾತ್ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್

ಮೊದಲು ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ದೇವಿಗೆ ದೇವದೇವನ ಆದೇಶದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೇ ಪೂಜ್ಯೇ ಪೌರ್ವಾಪರ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ತತ್ರ ತತ್ರೋಪಚಾರಾಣಾಂ ಲಿಂಗೇ ವಾನ್ಯತ್ರ ವಾ ಕ್ವಚಿತ್

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೋ, ನಂತರದದೋ ಎಂಬ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.

ಕೃತ್ವಾ ಽಭಿಷೇಕಂ ಲಿಂಗಸ್ಯ ಶುಚಿನಾ ಚ ಸುಗಂಧಿನಾ ಸಂಮೃಜ್ಯ ವಾಸಸಾ ದದ್ಯಾದಂಬರಂ ಚೋಪವೀತಕಮ್

ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಸುಗಂಧದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒರೆದು, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಾದ್ಯಮಾಚಮನಂ ಚಾರ್ಘ್ಯಂ ಗಂಧಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಭೂಷಣಮ್ ಧೂಪಂ ದೀಪಂ ಚ ನೈವೇದ್ಯಂ ಪಾನೀಯಂ ಮುಖಶೋಧನಮ್

ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಸುಗಂಧ, ಹೂವು, ಆಭರಣ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪುನಶ್ಚಾಚಮನೀಯಂ ಚ ಮುಖವಾಸಂ ತತಃ ಪರಮ್ ಮುಕುಟಂ ಚ ಶುಭಂ ಭದ್ರಂ ಸರ್ವರತ್ನೈರಲಂಕೃತಮ್

ಮತ್ತೆ ಆಚಮನ ನೀರು, ನಂತರ ಬಾಯಿಗೆ ಸುಗಂಧ, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಭೂಷಣಾನಿ ಪವಿತ್ರಾಣಿ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ವ್ಯಜನೇ ಚಾಮರೇ ಛತ್ರಂ ತಾಲವೃಂತಂ ಚ ದರ್ಪಣಮ್

ಪವಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಮಾಲೆಗಳು, ವಾಲುಗಳು, ಚಾಮರ, ಛತ್ರ, ತಾಳೆ ಎಲೆ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದತ್ತ್ವಾ ನೀರಾಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಮಂಗಲನಿಸ್ವನೈಃ ಗೀತನೃತ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚೈವ ಜಯಶಬ್ದಸಮನ್ವಿತಃ

ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವಾದ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಯ ಘೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೈಮೇ ಚ ರಾಜತೇ ತಾಮ್ರೇ ಪಾತ್ರೇ ವಾ ಮೃನ್ಮಯೇ ಶುಭೇ ಪದ್ಮಕೈಶ್ಶೋಭಿತೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ಬೀಜೈರ್ದಧ್ಯಕ್ಷತಾದಿಭಿಃ

ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಶುಭಕರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಕಮಲ, ಸುಂದರ ಹೂಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ತ್ರಿಶೂಲಶಂಖಯುಗ್ಮಾಬ್ಜನನ್ದ್ಯಾವರ್ತೈಃ ಕರೀಷಜೈಃ ಶ್ರೀವತ್ಸಸ್ವಸ್ತಿಕಾದರ್ಶವಜ್ರೈರ್ವಹ್ನ್ಯಾದಿಚಿಹ್ನಿತೈಃ

ತ್ರಿಶೂಲ, ಎರಡು ಶಂಖಗಳು, ಕಮಲ, ನಂದ್ಯಾವರ್ತ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಗೋಮಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುರುತುಗಳು, ಶ್ರೀವತ್ಸ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಕನ್ನಡಿ, ವಜ್ರ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ಅಷ್ಟೌ ಪ್ರದೀಪಾನ್ಪರಿತೋ ವಿಧಾಯೈಕಂ ತು ಮಧ್ಯಮೇ ತೇಷು ವಾಮಾದಿಕಾಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಾಃ ಪೂಜ್ಯಾಶ್ಚ ನವ ಶಕ್ತಯಃ

ಎಂಟು ದೀಪಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಒಂಬತ್ತು ದೇವಿಯರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಕವಚೇನ ಸಮಾಚ್ಛಾದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತ್ರೇಣ ಸರ್ವತಃ ಧೇನುಮುದ್ರಾಂ ಚ ಸಂದರ್ಶ್ಯ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಪಾತ್ರಮುದ್ಧರೇತ್

ಕವಚ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಗೋಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಬೇಕು.

ಅಥವಾರೋಪಯೇತ್ಪಾತ್ರೇ ಪಞ್ಚದೀಪಾನ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ವಿದಿಕ್ಷ್ವಪಿ ಚ ಮಧ್ಯೇ ಚ ದೀಪಮೇಕಮಥಾಪಿ ವಾ

ಅಥವಾ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಐದು ದೀಪಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ದೀಪವನ್ನೂ ಇಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ದೀಪವನ್ನೂ ಇಡಬಹುದು.

ತತಸ್ತತ್ಪಾತ್ರಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಲಿಂಗಾದೇರುಪರಿ ಕ್ರಮಾತ್ ತ್ರಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಯೋಗೇನ ಭ್ರಾಮಯೇನ್ಮೂಲವಿದ್ಯಯಾ

ನಂತರ ಆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಇತರ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ದದ್ಯಾದರ್ಘ್ಯಂ ತತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಭಸಿತಂ ಚ ಸುಗಂಧಿತಮ್ ಕೃತ್ವಾ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಂ ಪಶ್ಚಾದುಪಹಾರಾನ್ನಿವೇದಯೇತ್

ನಂತರ, ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸುಗಂಧಿತ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೂವಿನ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಾನೀಯಂ ಚ ತತೋ ದದ್ಯಾದ್ದತ್ತ್ವಾ ವಾಚಮನಂ ಪುನಃ ಪಞ್ಚಸೌಗಂಧಿಕೋಪೇತಂ ತಾಮ್ಬೂಲಂ ಚ ನಿವೇದಯೇತ್

ನಂತರ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ನೀರನ್ನು ನೀಡಿ, ಐದು ವಿಧದ ಸುಗಂಧಿಗಳಿಂದ ತಂಬೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯಾನಿ ಗಾನನಾಟ್ಯಾನಿ ಕಾರಯೇತ್ ಲಿಂಗಾದೌ ಶಿವಯೋಶ್ಚಿನ್ತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಶಕ್ತ್ಯಜಪೇಚ್ಛಿವಮ್

ಏನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಛಿಂಪಡಿಸಿ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಲಿಂಗದ ಬಳಿ ಶಿವನನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಮಂತ್ರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಪ್ರಣಾಮಂ ಚ ಸ್ತವಂ ಚಾತ್ಮಸಮರ್ಪಣಮ್ ವಿಜ್ಞಾಪನಂ ಚ ಕಾರ್ಯಾಣಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿನಯಪೂರ್ವಕಮ್

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಸ್ತುತಿ, ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಘ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಂ ದತ್ತ್ವಾ ಬದ್ಧ್ವಾ ಮುದ್ರಾಂ ಯಥಾವಿಧಿ ಪಶ್ಚಾತ್ಕ್ಷಮಾಪಯೇದ್ದೇವಮುದ್ವಾಸ್ಯಾತ್ಮನಿ ಚಿಂತಯೇತ್

ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿ, ಆತನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಪಾದ್ಯಾದಿಮುಖವಾಸಾಂತಮರ್ಘ್ಯಾದ್ಯಂ ಚಾತಿಸಂಕಟೇ ಪುಷ್ಪವಿಕ್ಷೇಪಮಾತ್ರಂ ವಾ ಕುರ್ಯಾದ್ಭಾವಪುರಸ್ಸರಮ್

ಬಹಳ ಅಡಚಣೆ ಇದ್ದರೆ, ಪಾದ್ಯದಿಂದ ಮುಖವಾಸಂತವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಘ್ಯವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಹೂವಿನ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು.

ತಾವತೈವ ಪರೋ ಧರ್ಮೋ ಭಾವನೇ ಸುಕೃತೋ ಭವೇತ್ ಅಸಂಪೂಜ್ಯ ನ ಭುಞ್ಜೀತ ಶಿವಮಾಪ್ರಾಣಸಂಚರಾತ್

ಇಷ್ಟೇ ಮಾಡಿದರೂ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಪೂಜೆ ಮಾಡದೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಾರದು, ಜೀವ ಹೊರಡುವ ಸಂದರ್ಭವಲ್ಲದೆ.

ಯದಿ ಪಾಪಸ್ತು ಭುಂಜೀತ ಸ್ವೈರಂ ತಯ್ಸ ನ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ಪ್ರಮಾದೇನ ತು ಭುಂಕ್ತೇ ಚೇತ್ತದುದ್ಗೀರ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನತಃ

ಪಾಪಿ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

ಸ್ನಾತ್ವಾ ದ್ವಿಗುಣಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ದೇವಂ ದೇವೀಮುಪೋಷ್ಯ ಚ ಶಿವಸ್ಯಾಯುತಮಭ್ಯಸ್ಯೇದ್ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಪುರಸ್ಸರಮ್

ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದೇವರನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಿ, ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದಿಂದ ಶಿವನ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಪರೇದ್ಯುಶ್ಶಕ್ತಿತೋ ದತ್ತ್ವಾ ಸುವರ್ಣಾದ್ಯಂ ಶಿವಾಯ ಚ ಶಿವಭಕ್ತಾಯ ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾಪೂಜಾಂ ಶುಚಿರ್ಭವೇತ್

ಮರುದಿನ, ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಇತರ ದಾನವನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಅಥವಾ ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡಿ, ಮಹಾಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ಶುದ್ಧನಾಗಬೇಕು.

ಅನುಕ್ತಂ ಚಾತ್ರ ಪೂಜಾಯಾಃ ಕಮಲೋಪಭಯಾದಿವ ಯತ್ತದನ್ಯತ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಾಸಾನ್ನ ತು ವಿಸ್ತರಾತ್

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳದಿರುವ ಕಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದುದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ವಿವರವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಹವಿರ್ನಿವೇದನಾತ್ಪೂರ್ವಂ ದೀಪದಾನಾದನನ್ತರಮ್ ಕುರ್ಯಾದಾವರಣಾಭ್ಯರ್ಚಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ನೀರಾಜನೇ ಽಥ ವಾ

ಹವನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ದೀಪವನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಆವರಣಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು, ನೀರಾಜನೆ ಆಗಬೇಕಾದಾಗ ಅಥವಾ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತ್ರೇಶಾನಾದಿಸದ್ಯಾಂತಂ ರುದ್ರಾದ್ಯಸ್ತ್ರಾಂತಮೇವ ಚ ಶಿವಸ್ಯ ವಾ ಶಿವಾಯಾಶ್ಚ ಪ್ರಥಮಾವರಣೇ ಜಪೇತ್

ಅಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಆವರಣದಲ್ಲಿ, ಈಶಾನದಿಂದ ಸದ್ಯಾಂತವರೆಗೆ, ರುದ್ರದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಾಂತವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯವರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.