ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ದೇವಸಾರಂ ಚ ವಿದ್ವದ್ಭಿರಗೋಚರಮಿತಿ ಶ್ರುತಮ್ ಆದಿಮಧ್ಯಾನ್ತರಹಿತಂ ಭೇಷಜಂ ಭವರೋಗಿಣಾಮ್

ಪಂಡಿತರು ದೇವತೆಗಳ ಸಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯುವ, ಆದರೆ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಅಲಭ್ಯನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಭವದ್ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿಯಾದವನು.

ಶಿವತತ್ತ್ವಮಿತಿ ಖ್ಯಾತಂ ಶಿವಾರ್ಥಂ ಜಗತಿ ಸ್ಥಿರಮ್ ಪಞ್ಚೋಪಚಾರವದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪೂಜಯೇಲ್ಲಿಂಗಮುತ್ತಮಮ್

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಿವನ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು, ಶಿವನ ಶಾಶ್ವತ ಉದ್ದೇಶ. ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಐದು ವಿಧದ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಲಿಂಗಮೂರ್ತಿರ್ಮಹೇಶಸ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಸ್ನಾನಕಾಲೇ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಜಯಶಬ್ದಾದಿಮಂಗಲಮ್

ಲಿಂಗವು ಮಹಾದೇವನಾದ ಶಿವನ ಪರಮಾತ್ಮನ ರೂಪ. ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯಶಬ್ದದಿಂದ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಞ್ಚಗವ್ಯಘೃತಕ್ಷೀರದಧಿಮಧ್ವಾದಿಪೂರ್ವಕೈಃ ಮೂಲೈಃ ಫಲಾನಾಂ ಸಾರೈಶ್ಚ ತಿಲಸರ್ಷಪಸಕ್ತುಭಿಃ

ಪಂಚಗವ್ಯಗಳಾದ ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಜೇನು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೇರುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಾರುಗಳು, ಎಳ್ಳು, ಸಸಿವೆ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಬೇಕು.

ಬೀಜೈರ್ಯವಾದಿಭಿಶ್ಶಸ್ತೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಮಾಷಾದಿಸಂಭವೈಃ ಸಂಸ್ನಾಪ್ಯಾಲಿಪ್ಯ ಪಿಷ್ಟಾದ್ಯೈಃ ಸ್ನಾಪಯೇದುಷ್ಣವಾರಿಭಿಃ

ಯವದಾನ್ಯಾದಿ ಉತ್ತಮ ಬೀಜಗಳು, ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮುಂತಾದ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪುಡಿ, ಹಿಟ್ಟಿನ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ನಂತರ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಘರ್ಷಯೇದ್ವಿಲ್ವಪತ್ರಾದ್ಯೈರ್ಲೇಪಗಂಧಾಪನುತ್ತಯೇ ಪುನಃ ಸಂಸ್ನಾಪ್ಯ ಸಲಿಲೈಶ್ಚಕ್ರವರ್ತ್ಯುಪಚಾರತಃ

ಬಿಲ್ವದ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಲಿಂಗವನ್ನು ಒರೆದು, ಮತ್ತೆ ನೀರಿನಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ರಾಜೋಪಚಾರದಂತೆ ಪೂಜೆ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು.

ಸುಗಂಧಾಮಲಕಂ ದದ್ಯಾದ್ಧರಿದ್ರಾಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ತತಃ ಸಂಶೋಧ್ಯ ಸಲಿಲೈರ್ಲಿಂಗಂ ಬೇರಮಥಾಪಿ ವಾ

ಸುಗಂಧದ ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿಣವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಲಿಂಗವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೋ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಸ್ನಾಪಯೇದ್ಗಂಧತೋಯೇನ ಕುಶಪುಷ್ಪೋದಕೇನ ಚ ಹಿರಣ್ಯರತ್ನತೋಯೈಶ್ಚ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧೈರ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಸುಗಂಧಿತ ನೀರು, ಕುಶದ ಹೂವಿನ ನೀರು, ಹಿರೇಮುತ್ತು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡ ನೀರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಅಸಂಭವೇ ತು ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಯಥಾಸಂಭವಸಂಭೃತೈಃ ಕೇವಲೈರ್ಮಂತ್ರತೋಯೈರ್ವಾ ಸ್ನಾಪಯೇಚ್ಛ್ರದ್ಧಯಾ ಶಿವಮ್

ಆ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕ ನೀರಿನಿಂದಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಕಲಶೇನಾಥ ಶಂಖೇನ ವರ್ಧನ್ಯಾ ಪಾಣಿನಾ ತಥಾ ಸಕುಶೇನ ಸಪುಷ್ಪೇಣ ಸ್ನಾಪಯೇನ್ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕಮ್

ನಂತರ, ಕಲಶದಿಂದ, ಶಂಖದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ, ಕುಶ ಮತ್ತು ಹೂವಿನೊಂದಿಗೆ, ಮಂತ್ರಪಠಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಪವಮಾನೇನ ರುದ್ರೇಣ ನೀಲೇನ ತ್ವರಿತೇನ ಚ ಲಿಂಗಸೂಕ್ತಾದಿಸೂಕ್ತೈಶ್ಚ ಶಿರಸಾಥರ್ವಣೇನ ಚ

ಪವಮಾನ, ರುದ್ರ, ನೀಲ, ತ್ವರಿತ ಹೃದಯಗಳು, ಲಿಂಗ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೂಕ್ತಗಳು, ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಋಗ್ಭಿಶ್ಚ ಸಾಮಭಿಃ ಶೈವೈರ್ಬ್ರಹ್ಮಭಿಶ್ಚಾಪಿ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಸ್ನಾಪಯೇದ್ದೇವದೇವೇಶಂ ಶಿವೇನ ಪ್ರಣವೇನ ಚ

ಋಗ್ವೇದ, ಸಾಮವೇದ ಹಾಗೂ ಐದು ಶೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೂಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಪ್ರಣವದಿಂದ ದೇವದೇವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಯಥಾ ದೇವಸ್ಯ ದೇವ್ಯಾಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ತಥಾ ನ ತು ಕಶ್ಚಿದ್ವಿಶೇಷೋ ಽಸ್ತಿ ತತ್ರ ತೌ ಸದೃಶೌ ಯತಃ

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವಿಗೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೆರಡೂ ಸಮಾನರು.

ಪ್ರಥಮಂ ದೇವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನಾನಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ದೇವ್ಯೈಃ ಪ್ರಶ್ಚಾತ್ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್

ಮೊದಲು ದೇವರಿಗೆ ಸ್ನಾನಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ದೇವಿಗೆ ದೇವದೇವನ ಆದೇಶದಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರೇ ಪೂಜ್ಯೇ ಪೌರ್ವಾಪರ್ಯಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ತತ್ರ ತತ್ರೋಪಚಾರಾಣಾಂ ಲಿಂಗೇ ವಾನ್ಯತ್ರ ವಾ ಕ್ವಚಿತ್

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದೋ, ನಂತರದದೋ ಎಂಬ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಬೇರೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬಹುದು.

ಕೃತ್ವಾ ಽಭಿಷೇಕಂ ಲಿಂಗಸ್ಯ ಶುಚಿನಾ ಚ ಸುಗಂಧಿನಾ ಸಂಮೃಜ್ಯ ವಾಸಸಾ ದದ್ಯಾದಂಬರಂ ಚೋಪವೀತಕಮ್

ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಸುಗಂಧದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒರೆದು, ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಾದ್ಯಮಾಚಮನಂ ಚಾರ್ಘ್ಯಂ ಗಂಧಂ ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಭೂಷಣಮ್ ಧೂಪಂ ದೀಪಂ ಚ ನೈವೇದ್ಯಂ ಪಾನೀಯಂ ಮುಖಶೋಧನಮ್

ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಸುಗಂಧ, ಹೂವು, ಆಭರಣ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪುನಶ್ಚಾಚಮನೀಯಂ ಚ ಮುಖವಾಸಂ ತತಃ ಪರಮ್ ಮುಕುಟಂ ಚ ಶುಭಂ ಭದ್ರಂ ಸರ್ವರತ್ನೈರಲಂಕೃತಮ್

ಮತ್ತೆ ಆಚಮನ ನೀರು, ನಂತರ ಬಾಯಿಗೆ ಸುಗಂಧ, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರವಾದ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಭೂಷಣಾನಿ ಪವಿತ್ರಾಣಿ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ವ್ಯಜನೇ ಚಾಮರೇ ಛತ್ರಂ ತಾಲವೃಂತಂ ಚ ದರ್ಪಣಮ್

ಪವಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳು, ವಿವಿಧ ಮಾಲೆಗಳು, ವಾಲುಗಳು, ಚಾಮರ, ಛತ್ರ, ತಾಳೆ ಎಲೆ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ದತ್ತ್ವಾ ನೀರಾಜನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಮಂಗಲನಿಸ್ವನೈಃ ಗೀತನೃತ್ಯಾದಿಭಿಶ್ಚೈವ ಜಯಶಬ್ದಸಮನ್ವಿತಃ

ದೀಪವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವಾದ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಯ ಘೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೈಮೇ ಚ ರಾಜತೇ ತಾಮ್ರೇ ಪಾತ್ರೇ ವಾ ಮೃನ್ಮಯೇ ಶುಭೇ ಪದ್ಮಕೈಶ್ಶೋಭಿತೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ಬೀಜೈರ್ದಧ್ಯಕ್ಷತಾದಿಭಿಃ

ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಅಥವಾ ಶುಭಕರವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಕಮಲ, ಸುಂದರ ಹೂಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಮೊಸರು, ಅಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ತ್ರಿಶೂಲಶಂಖಯುಗ್ಮಾಬ್ಜನನ್ದ್ಯಾವರ್ತೈಃ ಕರೀಷಜೈಃ ಶ್ರೀವತ್ಸಸ್ವಸ್ತಿಕಾದರ್ಶವಜ್ರೈರ್ವಹ್ನ್ಯಾದಿಚಿಹ್ನಿತೈಃ

ತ್ರಿಶೂಲ, ಎರಡು ಶಂಖಗಳು, ಕಮಲ, ನಂದ್ಯಾವರ್ತ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಗೋಮಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುರುತುಗಳು, ಶ್ರೀವತ್ಸ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಕನ್ನಡಿ, ವಜ್ರ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ಅಷ್ಟೌ ಪ್ರದೀಪಾನ್ಪರಿತೋ ವಿಧಾಯೈಕಂ ತು ಮಧ್ಯಮೇ ತೇಷು ವಾಮಾದಿಕಾಶ್ಚಿನ್ತ್ಯಾಃ ಪೂಜ್ಯಾಶ್ಚ ನವ ಶಕ್ತಯಃ

ಎಂಟು ದೀಪಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಒಂಬತ್ತು ದೇವಿಯರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಕವಚೇನ ಸಮಾಚ್ಛಾದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತ್ರೇಣ ಸರ್ವತಃ ಧೇನುಮುದ್ರಾಂ ಚ ಸಂದರ್ಶ್ಯ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ಪಾತ್ರಮುದ್ಧರೇತ್

ಕವಚ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಗೋಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಬೇಕು.

ಅಥವಾರೋಪಯೇತ್ಪಾತ್ರೇ ಪಞ್ಚದೀಪಾನ್ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ವಿದಿಕ್ಷ್ವಪಿ ಚ ಮಧ್ಯೇ ಚ ದೀಪಮೇಕಮಥಾಪಿ ವಾ

ಅಥವಾ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಐದು ದೀಪಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ದೀಪವನ್ನೂ ಇಡಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ದೀಪವನ್ನೂ ಇಡಬಹುದು.

ತತಸ್ತತ್ಪಾತ್ರಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಲಿಂಗಾದೇರುಪರಿ ಕ್ರಮಾತ್ ತ್ರಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಯೋಗೇನ ಭ್ರಾಮಯೇನ್ಮೂಲವಿದ್ಯಯಾ

ನಂತರ ಆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು, ಲಿಂಗ ಅಥವಾ ಇತರ ಮೂರ್ತಿಯ ಸುತ್ತ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ದದ್ಯಾದರ್ಘ್ಯಂ ತತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಭಸಿತಂ ಚ ಸುಗಂಧಿತಮ್ ಕೃತ್ವಾ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಂ ಪಶ್ಚಾದುಪಹಾರಾನ್ನಿವೇದಯೇತ್

ನಂತರ, ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸುಗಂಧಿತ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೂವಿನ ಅಂಜಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ನಂತರ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪಾನೀಯಂ ಚ ತತೋ ದದ್ಯಾದ್ದತ್ತ್ವಾ ವಾಚಮನಂ ಪುನಃ ಪಞ್ಚಸೌಗಂಧಿಕೋಪೇತಂ ತಾಮ್ಬೂಲಂ ಚ ನಿವೇದಯೇತ್

ನಂತರ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ನೀರನ್ನು ನೀಡಿ, ಐದು ವಿಧದ ಸುಗಂಧಿಗಳಿಂದ ತಂಬೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಯಾನಿ ಗಾನನಾಟ್ಯಾನಿ ಕಾರಯೇತ್ ಲಿಂಗಾದೌ ಶಿವಯೋಶ್ಚಿನ್ತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಶಕ್ತ್ಯಜಪೇಚ್ಛಿವಮ್

ಏನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಛಿಂಪಡಿಸಿ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಲಿಂಗದ ಬಳಿ ಶಿವನನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಮಂತ್ರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.