ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಸರ್ವೋಪಮಾನರಹಿತಂ ಸಾನುಗಂ ಸಪರಿಚ್ಛದಮ್ ತತಃ ಸಂಚಿಂತಯೇತ್ತಸ್ಯ ವಾಮಭಾಗೇ ಮಹೇಶ್ವರೀಮ್

ಯಾರಿಗೂ ಸಮಾನರಿಲ್ಲದ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅವನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಫುಲ್ಲೋತ್ಪಲಪತ್ರಾಭಾಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾಯತಲೋಚನಾಮ್ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರಾಭವದನಾಂ ನೀಲಕುಂಚಿತಮೂರ್ಧಜಾಮ್

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂವಿರುವ ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಹಾಳೆಯಂತೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವಿರುವ, ಕಪ್ಪು ಕುಂಚಿತವಾದ ಕೂದಲಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ನೀಲೋತ್ಪಲದಲಪ್ರಖ್ಯಾಂ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಧಕೃತಶೇಖರಾಮ್ ಅತಿವೃತ್ತಘನೋತ್ತುಂಗಸ್ನಿಗ್ಧಪೀನಪಯೋಧರಾಮ್

ನೀಲೋತ್ಪಲದ ಹಾಳೆಯಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರವನ್ನು ಕಿರೀಟವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ, ತುಂಬಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ಎತ್ತಿನ, ಮೃದುವಾದ, ಉಬ್ಬಿದ ಸ್ಥನಗಳಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ತನುಮಧ್ಯಾಂ ಪೃಥುಶ್ರೋಣೀಂ ಪೀತಸೂಕ್ಷ್ಮವರಾಮ್ಬರಾಮ್ ಸರ್ವಾಭರಣಸಂಪನ್ನಾಂ ಲಲಾಟತಿಲಕೋಜ್ಜ್ವಲಾಮ್

ಸಣ್ಣ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ, ವಿಶಾಲವಾದ ಹಿಪ್ಪುಗಳಿರುವ, ಹಳದಿ ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಹೊನ್ನಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಲಲಾಟದ ಗುರುತು ಇರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ವಿಚಿತ್ರಪುಷ್ಪಸಂಕೀರ್ಣಕೇಶಪಾಶೋಪಶೋಭಿತಾಮ್ ಸರ್ವತೋ ಽನುಗುಣಾಕಾರಾಂ ಕಿಂಚಿಲ್ಲಜ್ಜಾನತಾನನಾಮ್

ವಿವಿಧ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಸುಂದರವಾದ ಕೂದಲು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮತೋಲನದ ರೂಪ, ಸ್ವಲ್ಪ ಲಜ್ಜೆಯುಳ್ಳ ಮುಖವಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಹೇಮಾರವಿಂದಂ ವಿಲಸದ್ದಧಾನಾಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ಕರೇ ದಂಡವಚ್ಚಾಪರಂ ಹಸ್ತೇ ನ್ಯಸ್ಯಾಸೀನಾಂ ಮಹಾಸನೇ

ತಮ್ಮ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಕಮಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಪಾಶವಿಚ್ಛೇದಿಕಾಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರೂಪಿಣೀಮ್ ಏವಂ ದೇವಂ ಚ ದೇವೀಂ ಚ ಧ್ಯಾತ್ವಾಸನವರೇ ಶುಭೇ

ಪಾಶವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದ ದೇವಿಯನ್ನು, ಹೀಗೆ ದೇವರೂ ದೇವಿಯೂ ಶುಭಾಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ವೋಪಚಾರವದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾವಪುಷ್ಪೈಸ್ಸಮರ್ಚಯೇತ್ ಅಥವಾ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯೈವಂ ಮೂರ್ತಿಮನ್ಯತಮಾಂ ವಿಭೋಃ

ಎಲ್ಲಾ ಉಪಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಹೂಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ಭಗವಂತನ ಬೇರೆ ರೂಪವನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.

ಶೈವೀಂ ಸದಾಶಿವಾಖ್ಯಾಂ ವಾ ತಥಾ ಮಾಹೇಶ್ವರೀಂ ಪರಾಮ್ ಷಡ್ವಿಂಶಕಾಭಿಧಾನಾಂ ವಾ ಶ್ರೀಕಂಠಾಖ್ಯಾಮಥಾಪಿ ವಾ

ಶಿವಿಯಾಗಿ, ಸದಾಶಿವನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವಳಾಗಿ, ಅಥವಾ ಪರಮ ಮಹೇಶ್ವರಿಯಾಗಿ, ಅಥವಾ ಷಡ್ವಿಂಶಕಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವವಳಾಗಿ, ಅಥವಾ ಶ್ರೀಕಂಠನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು.

ಮನ್ತ್ರನ್ಯಾಸಾದಿಕಾಂ ಚಾಪಿ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವಸ್ಯಾಂ ತನೌ ಯಥಾ ಅಸ್ಯಾಂ ಮೂರ್ತೌ ಮೂರ್ತಿಮಂತಂ ಶಿವಂ ಸದಸತಃ ಪರಮ್

ಮಂತ್ರನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಮಗೆ ತಾವು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರೂಪವಂತನಾದ ಶಿವನನ್ನು, ಸತ್ತಿಗೂ ಅಸತ್ತಿಗೂ ಮೀರುವವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಬಾಹ್ಯಕ್ರಮೇಣೈವ ಪೂಜಾಂ ನಿರ್ವರ್ತಯೇದ್ಧಿಯಾ ಸಮಿದಾಜ್ಯಾದಿಭಿಃ ಪಶ್ಚಾನ್ನಾಭೌ ಹೋಮಂ ಚ ಭಾವಯೇತ್

ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಬಾಹ್ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ, ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಿಧ, ತುಪ್ಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಹೋಮವನ್ನು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

ಭ್ರೂಮಧ್ಯೇ ಚ ಶಿವಂ ಧ್ಯಾಯೇಚ್ಛುದ್ಧದೀಪಶಿಖಾಕೃತಿಮ್ ಇತ್ಥಮಂಗೇ ಸ್ವತಂತ್ರೇ ವಾ ಯೋಗೇ ಧ್ಯಾನಮಯೇ ಶುಭೇ

ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ದೀಪಶಿಖೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಶುಭಯುಕ್ತ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯಾವಸಾನಂ ಚ ಸರ್ವತ್ರೈವ ಸಮೋ ವಿಧಿಃ ಅಥ ಚಿಂತಾಮಯಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಪ್ಯಾರಾಧನಕ್ರಮಮ್

ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ನಿಯಮ; ನಂತರ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಲಿಂಗೇ ಚ ಪೂಜಯೇದ್ದೇವಂ ಸ್ಥಂಡಿಲೇ ವಾನಲೇ ಽಪಿ ವಾ

ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇನ್ಮೂಲಮಂತ್ರೇಣ ಪೂಜಾಸ್ಥಾನಂ ವಿಶುದ್ಧಯೇ ಗನ್ಧಚನ್ದನತೋಯೇನ ಪುಷ್ಪಂ ತತ್ರ ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್

ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಛಿಂಪಡಿಸಿ, ಚಂದನದ ಸುಗಂಧವಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೂವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

ಅಸ್ತ್ರೇಣೋತ್ಸಾರ್ಯ ವೈ ವಿಘ್ನಾನವಗುಣ್ಠ್ಯ ಚ ವರ್ಮಣಾ ಅಸ್ತ್ರಂ ದಿಕ್ಷು ಪ್ರವಿನ್ಯಸ್ಯ ಕಲ್ಪಯೇದರ್ಚನಾಭುವಮ್

ಆಯುಧದಿಂದ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕವಚದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಾರಿಸಿ, ಪೂಜೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ತತ್ರ ದರ್ಭಾನ್ಪರಿಸ್ತೀರ್ಯ ಕ್ಷಾಲಯೇತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣಾದಿಭಿಃ ಸಂಶೋಧ್ಯ ಸರ್ವಪಾತ್ರಾಣಿ ದ್ರವ್ಯಶುದ್ಧಿಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಅಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿ, ಪ್ರೋಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಮರ್ಧ್ಯಪಾತ್ರಂ ಚ ಪಾದ್ಯಪಾತ್ರಮತಃ ಪರಮ್ ತಥೈವಾಚಮನೀಯಸ್ಯ ಪಾತ್ರಂ ಚೇತಿ ಚತುಷ್ಟಯಮ್

ಪ್ರೋಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರೆ, ಪಾದ ಧೋವನದ ಪಾತ್ರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಮನದ ಪಾತ್ರೆ—ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ವೀಕ್ಷ್ಯಾಥ ಕ್ಷಿಪೇತ್ತೇಷು ಜಲಂ ಶಿವಮ್ ಪುಣ್ಯದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಯಥಾಲಾಭಂ ವಿನಿಕ್ಷಿಪೇತ್

ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಜಲವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು; ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು.

ರತ್ನಾನಿ ರಜತಂ ಹೇಮ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಾಕ್ಷತಾದಯಃ ಫಲಪಲ್ಲವದರ್ಭಾಂಶ್ಚ ಪುಣ್ಯದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯನೇಕಧಾ

ರತ್ನಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ, ಚಿನ್ನ, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಹಣ್ಣು, ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ದರ್ಭೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿವಿಧ ಪವಿತ್ರ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿವೆ.

ಸ್ನಾನೋದಕೇ ಸುಗನ್ಧಾದಿ ಪಾನೀಯೇ ಚ ವಿಶೇಷತಃ ಶೀತಲಾನಿ ಮನೋಜ್ಞಾನೀ ಕುಸುಮಾದೀನಿ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್

ಸ್ನಾನಜಲದಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ, ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹರ್ಷ ನೀಡುವ ಹೂವುಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.

ಉಶೀರಂ ಚನ್ದನಂ ಚೈವ ಪಾದ್ಯೇ ತು ಪರಿಕಲ್ಪಯೇತ್ ಜಾತಿಕಂಕೋಲಕರ್ಪೂರಬಹುಮೂಲತಮಾಲಕಾನ್

ಪಾದ ಧೋವನದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಉಶೀರ, ಚಂದನ, ಜಾತಿಕ, ಕೋಲ, ಕರ್ಪೂರ, ಬಹುಮೂಲ, ತಮಾಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ಕ್ಷಿಪೇದಾಚಮನೀಯೇ ಚ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ವಿಶೇಷತಃ ಏಲಾಂ ಪಾತ್ರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕರ್ಪೂರಂ ಚನ್ದನಂ ತಥಾ

ಆಚಮನದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಕರ್ಪೂರ, ಚಂದನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ಕುಶಾಗ್ರಾಣ್ಯಕ್ಷತಾಂಶ್ಚೈವ ಯವವ್ರೀಹಿತಿಲಾನಪಿ ಆಜ್ಯಸಿದ್ಧಾರ್ಥಪುಷ್ಪಾಣಿ ಭಸಿತಞ್ಚಾರ್ಘ್ಯಪಾತ್ರಕೇ

ಕುಶದ ತುದಿಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಜೋಳ, ಗಸಗಸೆ, ತುಪ್ಪ, ಸಾಸಿವೆ, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಭಸ್ಮವನ್ನು ಅರ್ಘ್ಯಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.

ಕುಶಪುಷ್ಪಯವವ್ರೀಹಿಬಹುಮೂಲತಮಾಲಕಾನ್ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಪಾತ್ರೇ ಭಸಿತಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಕುಶ ಹೂವು, ಜೋಳ, ಬಹುಮೂಲ, ತಮಾಲ ಮತ್ತು ಭಸ್ಮವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ಸರ್ವತ್ರ ಮನ್ತ್ರಂ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ವರ್ಮಣಾವೇಷ್ಟ್ಯ ಬಾಹ್ಯತಃ ಪಶ್ಚಾದಸ್ತ್ರೇಣ ಸಂರಕ್ಷ್ಯ ಧೇನುಮುದ್ರಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯೇತ್

ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಕವಚದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ನಂತರ ಆಯುಧದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಗೋದಮುದ್ರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು.

ಪೂಜಾದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಪಾತ್ರವಾರಿಣಾ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಮೂಲಮಂತ್ರೇಣ ಶೋಧಯೇದ್ವಿಧಿವತ್ತತಃ

ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಪಾತ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಮೇಕಾಮಲಾಭೇ ಸರ್ವಕರ್ಮಸು ಸಾಧಯೇದರ್ಘ್ಯಮದ್ಭಿಸ್ತತ್ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸಾಧಕೋತ್ತಮಃ

ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರೋಕ್ಷಣದ ಪಾತ್ರೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧಕನು ಅದರಿಂದ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ವಿನಾಯಕಂ ದೇವಂ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ವಿಧಾನೇನ ದ್ವಾರಪಾರ್ಶ್ವೇ ಽಥ ದಕ್ಷಿಣೇ

ನಂತರ, ವಿನಾಯಕ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ಷ್ಯ, ಭೋಜ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ದ್ವಾರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯಂತೆ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.