ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕೃತ್ವಾ ರಕ್ಷಾದಿಕಂ ತತ್ರ ಬದ್ಧ್ವಾ ಮುದ್ರಾಂ ಚ ಧೈನವೀಮ್ ಅಭಿಮಂತ್ರ್ಯ ಘಟಾನ್ಹುತ್ವಾ ಪೂರ್ಣಾಂತಂ ಚ ಯಥಾ ಪುರಾ

ಅಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಧೈನವೀ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಕಲಶಗಳಿಗೆ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಪೂರ್ವದಂತೆ ಹೋಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರವೇಶ್ಯ ಮಂಡಲೇ ಶಿಷ್ಯಮನುಷ್ಣೀಷಂ ಚ ದೇಶಿಕಃ ತರ್ಪಣಾದ್ಯಂ ತು ಮಂತ್ರಾಣಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪೂರ್ವಾವಸಾನಕಮ್

ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಮಂಡಲದೊಳಗೆ ತಂದು, ತಲೆ ಮುಚ್ಚದೆ ಇರಿಸಿ, ತರ್ಪಣ ಮುಂತಾದ ಮಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಃ ಸಂಪೂಜ್ಯ ದೇವೇಶಮನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಚ ಪೂರ್ವವತ್ ಅಭಿಷೇಕಾಯ ತಂ ಶಿಷ್ಯಮಾಸನಂ ತ್ವಧಿರೋಹಯೇತ್

ನಂತರ ದೇವದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿರಿಸಬೇಕು.

ಸಕಲೀಕೃತ್ಯ ತಂ ಪಶ್ಚಾತ್ಕಲಾಪಞ್ಚಕರೂಪಿಣಮ್ ನ್ಯಸ್ತಮಂತ್ರತನುಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಶಿವಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಸಮರ್ಪಯೇತ್

ಅವನನ್ನು ಐದು ಕಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮಂತ್ರದ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ತತೋ ನಿವೃತ್ತಿಕುಂಭಾದಿಘಟಾನುದ್ಧೃತ್ಯ ವೈ ಕ್ರಮಾತ್ ಮಧ್ಯಮಾನ್ತಾಚ್ಛಿವೇನೈವ ಶಿಷ್ಯಂ ತಮಭಿಷೇಚಯತ್

ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆದು, ಶಿವನ ಕೈಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿವಹಸ್ತಂ ಸಮರ್ಪ್ಯಾಥ ಶಿಶೋಃ ಶಿರಸಿ ದೇಶಿಕಃ ಶಿವಭಾವಸಮಾಪನ್ನಃ ಶಿವಾಚಾರ್ಯಂ ತಮಾದಿಶೇತ್

ನಂತರ ಶಿವನ ಕೈಯನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿ, ಶಿವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅವನನ್ನು ಶಿವಗುರುವಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಅಥಾಲಂಕೃತ್ಯ ತಂ ದೇವಮಾರಾಧ್ಯ ಶಿವಮಣ್ಡಲೇ ಶತಮಷ್ಟೋತ್ತರಂ ಹುತ್ವಾ ದದ್ಯಾತ್ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಂ ತತಃ

ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶಿವಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನೂರಂಟು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಪುನಃ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ದೇವೇಶಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಭುವಿ ದಂಡವತ್ ಶಿರಸ್ಯಂಜಲಿಮಾಧಾಯ ಶಿವಂ ವಿಜ್ಞಾಪಯೇದ್ಗುರುಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇವದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಗುರುವು ಶಿವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.

ಭಗವಂಸ್ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದೇನ ದೇಶಿಕೋ.ಯಂ ಮಯಾ ಕೃತಃ ಅನುಗೃಹ್ಯ ತ್ವಯಾ ದೇವ ದಿವ್ಯಾಜ್ಞಾಸ್ಮೈ ಪ್ರದೀಯತಾಮ್

ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಈ ಗುರುವನ್ನು ನಾನು ರೂಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ದೇವಾ, ನೀವು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿ.

ಏವಂ ವಿಜ್ಞಾಪ್ಯ ಶಿಷ್ಯೇಣ ಸಹ ಭೂಯಃ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ಶಿವಂ ಶಿವಾಗಮಂ ದಿವ್ಯಂ ಪೂಜಯೇಚ್ಛಿವವದ್ಗುರುಃ

ಹೀಗೆ ಶಿವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗುರುವು ದಿವ್ಯವಾದ ಶಿವಾಗಮವನ್ನು ಶಿವನಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪುನಃ ಶಿವಮನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಶಿವಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಮ್ ಉಭಾಭ್ಯಾಮಥ ಪಾಣಿಭ್ಯಾಂ ದದ್ಯಾಚ್ಛಿಷ್ಯಾಯ ದೇಶಿಕಃ

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಿವನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಗುರುವು ಶಿವಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಸ ತಾಮ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಮಾಧಾಯ ವಿದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾಸನೋಪರಿ ಅಧಿರೋಪ್ಯ ಯಥಾನ್ಯಾಯಮಭಿವಂದ್ಯ ಸಮರ್ಚಯೇತ್

ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಜ್ಞಾನಾಸನದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಅಥ ತಸ್ಮೈ ಗುರುರ್ದದ್ಯಾದ್ರಾಜೋಪಕರಣಾನ್ಯಪಿ ಆಚಾರ್ಯಪದವೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ರಾಜ್ಯಂ ಚಾಪಿ ಯತೋ ಽರ್ಹತಿ

ನಂತರ ಗುರುವು ಅವನಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಆಚಾರ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರಿಂದ, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಅಥಾನುಶಾಸನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪೂರ್ವೈರಾಚರಿತಂ ಯಥಾ ಯಥಾ ಚ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಯಥಾ ಲೋಕೇಷು ಪೂಜ್ಯತೇ

ನಂತರ, ಗುರುವು ಹಿಂದಿನವರ ಆಚರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ಗೌರವಪಡುವಂತೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿಷ್ಯಾನ್ಪರಿಕ್ಷ್ಯ ಯತ್ನೇನ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಲಕ್ಷಣೈಃ ಸಂಸ್ಕೃತ್ಯ ಚ ಶಿವಜ್ಞಾನಂ ತೇಭ್ಯೋ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ದೇಶಿಕಃ

ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಶಿವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗುರುವು ನೀಡಬೇಕು.

ಏವಂ ಸರ್ವಮನಾಯಾಸಂ ಶೌಚಂ ಕ್ಷಾಂತಿಂ ದಯಾಂ ತಥಾ ಅಸ್ಪೃಹಾಮಪ್ಯಸೂಯಾಂ ಚ ಯತ್ನೇನ ಚ ವಿಭಾವಯೇತ್

ಹೀಗೆ, ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಸಹನೆ, ದಯೆ, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತತೆ ಮತ್ತು ಈರ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.

ಇತ್ಥಮಾದಿಶ್ಯ ತಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಶಿವಮುದ್ವಾಸ್ಯ ಮಂಡಲಾತ್ ಶಿವಕುಂಭಾನಲಾದೀಂಶ್ಚ ಸದಸ್ಯಾನಪಿ ಪೂಜಯೇತ್

ಈ ರೀತಿ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿ, ಶಿವಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಮಂಡಲದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಶಿವಕುಂಭ, ಅಗ್ನಿ ಮುಂತಾದ ಸಭ್ಯರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಯುಗಪದ್ವಾಥ ಸಂಸ್ಕಾರಾನ್ಕುರ್ವೀತ ಸಗಣೋ ಗುರುಃ ತತ್ರ ಯತ್ರ ದ್ವಯಂ ವಾಪಿ ಪ್ರಯೋಗಸ್ಯೋಪದಿಶ್ಯತೇ

ನಂತರ, ಗುರುವು ತನ್ನ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ, ಎರಡು ವಿಧದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ತದಾದಾವೇವ ಕಲಶಾನ್ಕಲ್ಪಯೇದಧ್ವಶುದ್ಧಿವತ್ ಕೃತ್ವಾ ಸಮಯಸಂಸ್ಕಾರಮಭಿಷೇಕಂ ವಿನಾಖಿಲಮ್

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಥಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಲಶಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ನಿಯಮಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಭಿಷೇಕವನ್ನಲ್ಲದೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಶಿವಂ ಭೂಯಃ ಕೃತ್ವಾ ಚಾಧ್ವವಿಶೋಧನಮ್ ತಸ್ಮಿನ್ಪರಿಸಮಾಪ್ತೇ ತು ಪುನರ್ದೇವಂ ಪ್ರಪೂಜಯೇತ್

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಪಥಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ದೇವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಹುತ್ವಾ ಮಂತ್ರನ್ತು ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಸಂದೀಪ್ಯಾಶಾಸ್ಯ ಚೇಶ್ವರಮ್ ಸಮರ್ಪ್ಯ ಮಂತ್ರಂ ಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಪಾಣೌ ಶೇಷಂ ಸಮಾಪಯೇತ್

ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಈಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಮಂತ್ರವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಉಳಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಅಥವಾ ಮಂತ್ರಸಂಸ್ಕಾರಮನುಚಿಂತ್ಯಾಖಿಲಂ ಕ್ರಮಾತ್ ಅಧ್ವಶುದ್ಧಿಂ ಗುರುಃ ಕುರ್ಯಾದಭಿಷೇಕಾವಸಾನಿಕಮ್

ಅಥವಾ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂತ್ರಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಗುರುವು ಅಭಿಷೇಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಥಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ತತ್ರ ಯಃ ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಾದಿಕಲಾಸು ವಿಹಿತೋ ವಿಧಿಃ ಸ ಸರ್ವೋ ಽಪಿ ವಿಧಾತವ್ಯಸ್ತತ್ತ್ವತ್ರಯವಿಶೋಧನೇ

ಅಲ್ಲಿ, ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಮುಂತಾದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು, ತತ್ತ್ವತ್ರಯ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಶಿವವಿದ್ಯಾತ್ಮತತ್ತ್ವಾಖ್ಯಂ ತತ್ತ್ವತ್ರಯಮುದಾಹೃತಮ್ ಶಕ್ತೌ ಶಿವಸ್ತತೋ ವಿದ್ಯಾತ್ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ವಾತ್ಮಾ ಸಮುದ್ಬಭೌ

ಶಿವ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನು, ಅವನಿಂದ ವಿದ್ಯೆ, ಆ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಆತ್ಮ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಶಿವೇನ ಶಾಂತ್ಯತೀತಾಧ್ವಾ ವ್ಯಾಪ್ತಸ್ತದಪರಃ ಪರಃ ವಿದ್ಯಯಾ ಪರಿಶಿಷ್ಟೋ ಽಧ್ವಾ ಹ್ಯಾತ್ಮನಾ ನಿಖಿಲಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಶಿವನು ಶಾಂತ್ಯತೀತ ಪಥವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವುದು ಪರಮ. ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಉಳಿದ ಪಥವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಆತ್ಮದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ದುರ್ಲಭಂ ಶಾಂಭವಂ ಮತ್ವಾ ಮಂತ್ರಮೂಲಂ ಮನೀಷಿಣಃ ಶಾಕ್ತಂ ಶಂಸೀತ ಸಂಸ್ಕಾರಂ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಪಾರಗಾಃ

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಶಾಂಭವಮಂತ್ರವನ್ನು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಶಾಕ್ತ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.

ಇತಿ ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸಂಸ್ಕಾರಾಖ್ಯಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ಚಾತುರ್ವಿಧ್ಯಮಿದಂ ಕೃಷ್ಣ ಕಿಂ ಭೂಯ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ

ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಸಂಸ್ಕಾರವೆಂಬ ವಿಧಿಯ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛೆ ಇದೆನು?

ಭಗವಞ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶಿವಾಶ್ರಮನಿಷೇವಿಣಾಮ್ ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೋದಿತಂ ಕರ್ಮ ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಂ ತಥಾ

ಭಗವಂತಾ, ಶಿವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ, ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಮಿತ್ತಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಪ್ರಾತರುತ್ಥಾಯ ಶಯನಾದ್ಧ್ಯಾತ್ವಾ ದೇವಂ ಸಹಾಮ್ಬಯಾ ವಿಚಾರ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ನಿರ್ಗಚ್ಛೇದ್ಗೃಹಾದಭ್ಯುದಿತೇ ಽರುಣೇ

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಜಾಗದಿಂದ ಎದ್ದು, ದೇವರನ್ನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ದಿನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ, ಅರುಣೋದಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಬೇಕು.