ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ವೋದಿತಂ ಸರ್ವಂ ವಿನಾ ವಾ ಮಂಡಪಾದಿಕಮ್ ಮಂಡಲಂ ಪೂರ್ವವತ್ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಂಡಿಲಂ ಚ ವಿಭಾವಸೋಃ

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನು, ಮಂದಿರ ಕಟ್ಟದೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮಂಡಲವನ್ನೂ, ಅಗ್ನಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪೂಜಾಭವನಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನೋ ಗುರುಃ ಸರ್ವಮಂಗಲಸಂಯುಕ್ತಃ ಸಮಾಚರಿತನೈತ್ಯಕಃ

ಪೂಜಾ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ, ಶುಭವಾಗಿರುವ ಗುರುನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಮಹಾಪೂಜಾಂ ಮಹೇಶಸ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಮಧ್ಯತಃ ಶಿವಕುಂಭೇ ತಥಾ ಭೂಯಃ ಶಿವಮಾವಾಹ್ಯ ಪೂಜಯೇತ್

ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಶಿವಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಯಜ್ಞರಕ್ಷಕಮೀಶ್ವರಮ್ ಅರ್ಚಯೇದಸ್ತ್ರವರ್ಧನ್ಯಾಮಸ್ತ್ರಮೀಶಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ

ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಭಗವಂತನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮನ್ತ್ರಕುಮ್ಭೇ ಚ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಂ ಮನ್ತ್ರವಿಶಾರದಃ ಕೃತ್ವಾ ಮುದ್ರಾದಿಕಂ ಸರ್ವಂ ಮನ್ತ್ರಯಾಗಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಮಂತ್ರಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು ಎಲ್ಲಾ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ತತಶ್ಶಿವಾನಲೇ ಹೋಮಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇಶಿಕಸತ್ತಮಃ ಪ್ರಧಾನಕುಣ್ಡೇ ಪರಿತೋ ಜುಹುಯುಶ್ಚಾಪರೇ ದ್ವಿಜಾಃ

ನಂತರ, ಉತ್ತಮ ಗುರುನು ಶಿವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಉಳಿದ ದ್ವಿಜರು ಮುಖ್ಯ ಕುಂಡದ ಸುತ್ತ ಹೋಮದ ಹವನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಆಚಾರ್ಯಾತ್ಪಾದಮರ್ಧಂ ವಾ ಹೋಮಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಧೀಯತೇ ಪ್ರಧಾನಕುಣ್ಡ ಏವಾಥ ಜುಹುಯಾದ್ದೇಶಿಕೋತ್ತಮಃ

ಆಚಾರ್ಯನ ಹೋಮದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುರುನು ಮುಖ್ಯ ಕುಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಮಪರೇ ಕುರ್ಯುಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಂಗಲವಾಚನಮ್ ಜಪಂ ಚ ವಿಧಿವಚ್ಚಾನ್ಯೇ ಶಿವಭಕ್ತಿಪರಾಯಣಾಃ

ಇತರವರು ವೇದಪಾಠ, ಸ್ತುತಿ, ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು; ಶಿವಭಕ್ತರಾದ ಕೆಲವರು ಜಪವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ನೃತ್ಯಂ ಗೀತಂ ಚ ವಾದ್ಯಂ ಚ ಮಂಗಲಾನ್ಯಪರಾಣಿ ಚ ಪೂಜನಂ ಚ ಸದಸ್ಯಾನಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಧಾನತಃ

ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು, ವಾದ್ಯ, ಇನ್ನಿತರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಭ್ಯರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪುಣ್ಯಾಹಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾಥ ಪುನಃ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಶಂಕರಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇದ್ದೇಶಿಕೋ ದೇವಂ ಶಿಷ್ಯಾನುಗ್ರಹಕಾಮ್ಯಯಾ

ಪುನ್ಯದಿನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಗುರುನು ದೇವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಸೀದ ದೇವದೇವೇಶ ದೇಹಮಾವಿಶ್ಯ ಮಾಮಕಮ್ ವಿಮೋಚಯೈನಂ ವಿಶ್ವೇಶ ಘೃಣಯಾ ಚ ಘೃಣಾನಿಧೇ

ದೇವದೇವಾ, ದಯಾಮಯನೇ, ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ವಿಶ್ವನಾಥಾ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು.

ಅಥ ಚೈವಂ ಕರೋಮೀತಿ ಲಬ್ಧಾನುಜ್ಞಸ್ತು ದೇಶಿಕಃ ಆನೀಯೋಪೋಷಿತಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಹವಿಷ್ಯಾಶಿನಮೇವ ವಾ

ಅನುವಾದನೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಗುರುನು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಹವನ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕರೆತರುವನು.

ಏಕಾಶನಂ ವಾ ವಿರತಂ ಸ್ನಾತಂ ಪ್ರಾತಃಕೃತಕ್ರಿಯಮ್ ಜಪಂತಂ ಪ್ರಣವಂ ದೇವಂ ಧ್ಯಾಯಂತಂ ಕೃತಮಂಗಲಮ್

ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ, ವ್ರತದಿಂದಿರುವ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ, ಪ್ರಣವ ಜಪಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿರಬಹುದು.

ದ್ವಾರಸ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಸ್ಯಾಗ್ರಮಣ್ಡಲೇ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ವಾ ದರ್ಭಾಸನೇ ಸಮಾಸೀನಂ ವಿಧಾಯೋದಙ್ಮುಖಂ ಶಿಶುಮ್

ಮಂಡಲದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿರಿಸಿ ಕುಳಿರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಗ್ವದನಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನೂರ್ಧ್ವಕಾಯಂ ಕೃತಾಂಜಲಿಮ್ ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೌತೋಯೈರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಸ್ತ್ರೇಣ ಮುದ್ರಯಾ

ಗುರುವು ತಾನೇ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತು, ದೇಹವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಮಂತ್ರಜಲವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನ ತಲೆಗೆ ಛಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪುಷ್ಪಕ್ಷೇಪೇಣ ಸಂತಾಡ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾಲ್ಲೋಚನಂ ಗುರುಃ ದುಕೂಲಾರ್ಧೇನ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಮಂತ್ರಿತೇನ ನವೇನ ಚ

ಪುಷ್ಪವನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಗುರುವು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಂತ್ರಪೂಜಿತವಾದ ಬಟ್ಟೆಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ತತಃ ಪ್ರವೇಶಯೇಚ್ಛಿಷ್ಯಂ ಗುರುರ್ದ್ವಾರೇಣ ಮಂಡಲಮ್ ಸೋ ಽಪಿ ತೇನೇರಿತಃ ಶಂಭೋರಾಚರೇತ್ತ್ರಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್

ನಂತರ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಆ ಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು; ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಸ್ಸುವರ್ಣಸಂಮಿಶ್ರಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಂ ಪ್ರಭೋಃ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಶ್ಚೋದಙ್ಮುಖೋ ವಾ ಪ್ರಣಮೇದ್ದಂಡವತ್ಕ್ಷಿತೋ

ಆಮೇಲೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನು ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ತತಸ್ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಮೂಲೇನ ಶಿರಸ್ಯಸ್ತ್ರೇಣ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಂತಾಡ್ಯ ದೇಶಿಕಸ್ತಸ್ಯ ಮೋಚಯೇನ್ನೇತ್ರಬಂಧನಮ್

ನಂತರ, ಪೂರ್ವದಂತೆ ಮೂಲಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಮುದ್ರೆಯಿಂದ ತಲೆಗೆ ಛಳಿಸಿ, ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.

ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಂಡಲಂ ಭೂಯಃ ಪ್ರಣಮೇತ್ಸಾಞ್ಜಲಿಃ ಪ್ರಭುಮ್ ಅಥಾಸೀನಂ ಶಿವಾಚಾರ್ಯೋ ಮಂಡಲಸ್ಯ ತು ದಕ್ಷಿಣೇ

ಮಂಡಲವನ್ನು ನೋಡಿದ ಶಿಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಶಿವಾಚಾರ್ಯನು ಮಂಡಲದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಉಪವೇಶ್ಯಾತ್ಮನಸ್ಸವ್ಯೇ ಶಿಷ್ಯಂ ದರ್ಭಾಸನೇ ಗುರುಃ ಆರಾಧ್ಯ ಚ ಮಹಾದೇವಂ ಶಿವಹಸ್ತಂ ಪ್ರವಿನ್ಯಸೇತ್

ಗುರುವು ತನ್ನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುಳಿರಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಶಿವಹಸ್ತಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು.

ಶಿವತೇಜೋಮಯಂ ಪಾಣಿಂ ಶಿವಮಂತ್ರಮುದೀರಯೇತ್ ಶಿವಾಭಿಮಾನಸಂಪನ್ನೋ ನ್ಯಸೇಚ್ಛಿಷ್ಯಸ್ಯ ಮಸ್ತಕೇ

ಶಿವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಶಿವಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

ಸರ್ವಾಂಗಾಲಂಬನಂ ಚೈವ ಕುರ್ಯಾತ್ತೇನೈವ ದೇಶಿಕಃ ಶಿಷ್ಯೋ ಽಪಿ ಪ್ರಣಮೇದ್ಭೂಮೌ ದೇಶಿಕಾಕೃತಮೀಶ್ವರಮ್

ಅದೇ ರೀತಿ ದೇಹಪೂರ್ಣ ಆಲಂಬನವನ್ನು ಗುರುನು ಮಾಡಬೇಕು; ಶಿಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಿಯಾಗಿ ಗುರುನನ್ನು, ದೇವರಂತೆ, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ತತಶ್ಶಿವಾನಲೇ ದೇವಂ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಯಥಾವಿಧಿ ಹುತಾಹುತಿತ್ರಯಂ ಶಿಷ್ಯಮುಪವೇಶ್ಯ ಯಥಾ ಪುರಾ

ನಂತರ ಶಿವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕುಳಿರಿಸಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.

ದರ್ಭಾಗ್ರೈಃ ಸಂಸ್ಪೃಶಂಸ್ತಂ ಚ ವಿದ್ಯಯಾತ್ಮಾನಮಾವಿಶೇತ್ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ನಾಡೀಸಂಧಾನಮಾಚರೇತ್

ದರ್ಭೆಯ ತುದಿಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಾಡೀಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತಮಾರ್ಗೇಣ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ನಿರ್ಗಮಮ್ ಶಿಷ್ಯದೇಹಪ್ರವೇಶಂ ಚ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಮಂತ್ರಾಂಸ್ತು ತರ್ಪಯೇತ್

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕ್ರಮದಂತೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ, ಶಿಷ್ಯನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

ಸಂತರ್ಪಣಾಯ ಮೂಲಸ್ಯ ತೇನೈವಾಹುತಯೋ ದಶ ದೇಯಾಸ್ತಿಸ್ರಸ್ತಥಾಂಗಾನಾಮಂಗೈರೇವ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಹತ್ತು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ತತಃ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಾಯ ದೇಶಿಕಃ ಪುನರ್ದಶಾಹುತೀನ್ಕುರ್ಯಾನ್ಮೂಲಮಂತ್ರೇಣ ಮಂತ್ರವಿತ್

ನಂತರ ಪೂರಣಾಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುವು ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪುನಃ ಸಂಪೂಜ್ಯ ದೇವೇಶಂ ಸಮ್ಯಗಾಚಮ್ಯ ದೇಶಿಕಃ ಹುತ್ವಾ ಚೈವ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಸ್ವಜಾತ್ಯಾ ವೈಶ್ಯಮುದ್ಧರೇತ್

ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇವಾಧಿದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶುದ್ಧಾಚಮನ ಮಾಡಿ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಹೋಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ವೈಶ್ಯನನ್ನು ಅವನ ಸ್ವಜಾತಿಗೆ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು.