ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಏಕಹಸ್ತಂ ದ್ವಿಹಸ್ತಂ ವಾ ಸಿತಂ ವಾ ರಕ್ತಮೇವ ವಾ ಏಕಹಸ್ತಸ್ಯ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಕರ್ಣಿಕಾಷ್ಟಾಂಗುಲಾ ಮತಾ

ಒಂದು ಕೈದೂರ ಅಥವಾ ಎರಡು ಕೈದೂರ, ಬಿಳುಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ; ಒಂದು ಕೈದೂರದ ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಎಂಟು ಬೆರಳಷ್ಟು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೇಸರಾಣಿ ತದರ್ಧಾನಿ ಶೇಷಂ ಚಾಷ್ಟದಲಾದಿಕಮ್ ದ್ವಿಹಸ್ತಸ್ಯ ತು ಪದ್ಮಸ್ಯ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕರ್ಣಿಕಾದಿಕಮ್

ಅದರ ರೆಂಬೆಗಳು ಅದರ ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಉಳಿದವು ಎಂಟು ದಳಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ; ಎರಡು ಕೈದೂರದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.

ಕೃತ್ವಾ ಶೋಭೋಪಶೋಭಾಢ್ಯಮೈಶಾನ್ಯಾಂ ತಸ್ಯ ಕಲ್ಪಯೇತ್ ಏಕಹಸ್ತಂ ತದರ್ಧಂ ವಾ ಪುನರ್ವೇದ್ಯಃ ತು ಮಂಡಲಮ್

ಅದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಒಂದು ಕೈದೂರ ಅಥವಾ ಅರ್ಧದಷ್ಟು, ಮತ್ತೆ ವೇದಿಯ ಮೇಲೆ ವೃತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ವ್ರೀಹಿತಂದುಲಸಿದ್ಧಾರ್ಥತಿಲಪುಷ್ಪಕುಶಾಸ್ತೃತೇ ತತ್ರ ಲಕ್ಷಣಸಂಯುಕ್ತಂ ಶಿವಕುಂಭಂ ಪ್ರಸಾಧಯೇತ್

ಅಕ್ಕಿ, ಅಕ್ಕಿತಂದು, ಎಳ್ಳು, ಹೂವುಗಳು, ದರ್ಭೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಶಿವಕುಂಭವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಸೌವರ್ಣಂ ರಾಜತಂ ವಾಪಿ ತಾಮ್ರಜಂ ಮೃನ್ಮಯಂ ತು ವಾ ಗನ್ಧಪುಷ್ಪಾಕ್ಷತಾಕೀರ್ಣಂ ಕುಶದೂರ್ವಾಂಕುರಾಚಿತಮ್

ಬಂಗಾರದ, ಬೆಳ್ಳಿಯ, ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಕುಂಭವಾಗಿರಬಹುದು, ಸುಗಂಧ, ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಿ, ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ದುರ್ವಾ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ಸಿತಸೂತ್ರಾವೃತಂ ಕಂಠೇ ನವವಸ್ತ್ರಯುಗಾವೃತಮ್ ಶುದ್ಧಾಮ್ಬುಪೂರ್ಣಮುತ್ಕೂರ್ಚಂ ಸದ್ರವ್ಯಂ ಸಪಿಧಾನಕಮ್

ಕತ್ತಿಗೆ ಬಿಳಿ ಹಾರದನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎರಡು ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಒಳಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳೂ, ಮುಚ್ಚಳಿಯೂ ಇರುವಂತೆ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ಭೃಙ್ಗಾರಂ ವರ್ಧನೀಂ ಚಾಪಿ ಶಂಖಂ ಚ ಚಕ್ರಮೇವ ವಾ ವಿನಾ ಸೂತ್ರಾದಿಕಂ ಸರ್ವಂ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಥಾಪಿ ವಾ

ಕಪ್ಪು ಚಿರತೆ ಚರ್ಮ, ಆಸನ, ಶಂಖ ಅಥವಾ ಚಕ್ರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು; ಇಲ್ಲವೇ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಹೂವಿನ ಎಲೆ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ತಸ್ಯಾಸನಾರವಿಂದಸ್ಯ ಕಲ್ಪಯೇದುತ್ತರೇ ದಲೇ ಅಗ್ರತಶ್ಚಂದನಾಂಭೋಭಿರಸ್ತ್ರರಾಜಸ್ಯ ವರ್ಧನೀಮ್

ಆ ಹೂವಿನ ಆಸನದ ಉತ್ತರದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಯಜ್ಞಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಮುಂದೆ ಚಂದನದ ನೀರಿನಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಣ್ಡಲಸ್ಯ ತತಃ ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ಮಂತ್ರಕುಂಭೇ ಚ ಪೂರ್ವವತ್ ಕೃತ್ವಾ ವಿಧಿವದೀಶಸ್ಯ ಮಹಾಪೂಜಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ನಂತರ, ಮಂಡಲದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲೂ, ಮಂತ್ರಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಭಗವಂತನ ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಅಥಾರ್ಣವಸ್ಯ ತೀರೇ ವಾ ನದ್ಯಾಂ ಗೋಷ್ಠೇ ಽಪಿ ವಾ ಗಿರೌ ದೇವಾಗರೇ ಗೃಹೇ ವಾಪಿ ದೇಶೇ ಽನ್ಯಸ್ಮಿನ್ಮನೋಹರೇ

ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನದಿಯಲ್ಲಿ, ಹಸುವಿನ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು.

ಕೃತ್ವಾ ಪೂರ್ವೋದಿತಂ ಸರ್ವಂ ವಿನಾ ವಾ ಮಂಡಪಾದಿಕಮ್ ಮಂಡಲಂ ಪೂರ್ವವತ್ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಂಡಿಲಂ ಚ ವಿಭಾವಸೋಃ

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನು, ಮಂದಿರ ಕಟ್ಟದೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮಂಡಲವನ್ನೂ, ಅಗ್ನಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪೂಜಾಭವನಂ ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನೋ ಗುರುಃ ಸರ್ವಮಂಗಲಸಂಯುಕ್ತಃ ಸಮಾಚರಿತನೈತ್ಯಕಃ

ಪೂಜಾ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ, ಶುಭವಾಗಿರುವ ಗುರುನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ಮಹಾಪೂಜಾಂ ಮಹೇಶಸ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ಮಣ್ಡಲಮಧ್ಯತಃ ಶಿವಕುಂಭೇ ತಥಾ ಭೂಯಃ ಶಿವಮಾವಾಹ್ಯ ಪೂಜಯೇತ್

ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನ ಮಹಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಶಿವಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಯಜ್ಞರಕ್ಷಕಮೀಶ್ವರಮ್ ಅರ್ಚಯೇದಸ್ತ್ರವರ್ಧನ್ಯಾಮಸ್ತ್ರಮೀಶಸ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೇ

ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಭಗವಂತನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮನ್ತ್ರಕುಮ್ಭೇ ಚ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಂ ಮನ್ತ್ರವಿಶಾರದಃ ಕೃತ್ವಾ ಮುದ್ರಾದಿಕಂ ಸರ್ವಂ ಮನ್ತ್ರಯಾಗಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಮಂತ್ರಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು ಎಲ್ಲಾ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

ತತಶ್ಶಿವಾನಲೇ ಹೋಮಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದೇಶಿಕಸತ್ತಮಃ ಪ್ರಧಾನಕುಣ್ಡೇ ಪರಿತೋ ಜುಹುಯುಶ್ಚಾಪರೇ ದ್ವಿಜಾಃ

ನಂತರ, ಉತ್ತಮ ಗುರುನು ಶಿವಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಉಳಿದ ದ್ವಿಜರು ಮುಖ್ಯ ಕುಂಡದ ಸುತ್ತ ಹೋಮದ ಹವನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಆಚಾರ್ಯಾತ್ಪಾದಮರ್ಧಂ ವಾ ಹೋಮಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಧೀಯತೇ ಪ್ರಧಾನಕುಣ್ಡ ಏವಾಥ ಜುಹುಯಾದ್ದೇಶಿಕೋತ್ತಮಃ

ಆಚಾರ್ಯನ ಹೋಮದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುರುನು ಮುಖ್ಯ ಕುಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಮಪರೇ ಕುರ್ಯುಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಮಂಗಲವಾಚನಮ್ ಜಪಂ ಚ ವಿಧಿವಚ್ಚಾನ್ಯೇ ಶಿವಭಕ್ತಿಪರಾಯಣಾಃ

ಇತರವರು ವೇದಪಾಠ, ಸ್ತುತಿ, ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು; ಶಿವಭಕ್ತರಾದ ಕೆಲವರು ಜಪವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ನೃತ್ಯಂ ಗೀತಂ ಚ ವಾದ್ಯಂ ಚ ಮಂಗಲಾನ್ಯಪರಾಣಿ ಚ ಪೂಜನಂ ಚ ಸದಸ್ಯಾನಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ವಿಧಾನತಃ

ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು, ವಾದ್ಯ, ಇನ್ನಿತರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಭ್ಯರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪುಣ್ಯಾಹಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾಥ ಪುನಃ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಶಂಕರಮ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇದ್ದೇಶಿಕೋ ದೇವಂ ಶಿಷ್ಯಾನುಗ್ರಹಕಾಮ್ಯಯಾ

ಪುನ್ಯದಿನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಶಂಕರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಗುರುನು ದೇವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಸೀದ ದೇವದೇವೇಶ ದೇಹಮಾವಿಶ್ಯ ಮಾಮಕಮ್ ವಿಮೋಚಯೈನಂ ವಿಶ್ವೇಶ ಘೃಣಯಾ ಚ ಘೃಣಾನಿಧೇ

ದೇವದೇವಾ, ದಯಾಮಯನೇ, ನನ್ನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸು; ವಿಶ್ವನಾಥಾ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸು.

ಅಥ ಚೈವಂ ಕರೋಮೀತಿ ಲಬ್ಧಾನುಜ್ಞಸ್ತು ದೇಶಿಕಃ ಆನೀಯೋಪೋಷಿತಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಹವಿಷ್ಯಾಶಿನಮೇವ ವಾ

ಅನುವಾದನೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಗುರುನು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದ ಅಥವಾ ಹವನ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಕರೆತರುವನು.

ಏಕಾಶನಂ ವಾ ವಿರತಂ ಸ್ನಾತಂ ಪ್ರಾತಃಕೃತಕ್ರಿಯಮ್ ಜಪಂತಂ ಪ್ರಣವಂ ದೇವಂ ಧ್ಯಾಯಂತಂ ಕೃತಮಂಗಲಮ್

ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ, ವ್ರತದಿಂದಿರುವ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ, ಪ್ರಣವ ಜಪಮಾಡುತ್ತಿರುವ, ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿರಬಹುದು.

ದ್ವಾರಸ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಸ್ಯಾಗ್ರಮಣ್ಡಲೇ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ವಾ ದರ್ಭಾಸನೇ ಸಮಾಸೀನಂ ವಿಧಾಯೋದಙ್ಮುಖಂ ಶಿಶುಮ್

ಮಂಡಲದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಬಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿರಿಸಿ ಕುಳಿರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಾಗ್ವದನಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನೂರ್ಧ್ವಕಾಯಂ ಕೃತಾಂಜಲಿಮ್ ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೌತೋಯೈರ್ಮೂರ್ಧನ್ಯಸ್ತ್ರೇಣ ಮುದ್ರಯಾ

ಗುರುವು ತಾನೇ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತು, ದೇಹವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಮಂತ್ರಜಲವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಮುದ್ರೆಯಿಂದ ಶಿಷ್ಯನ ತಲೆಗೆ ಛಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪುಷ್ಪಕ್ಷೇಪೇಣ ಸಂತಾಡ್ಯ ಬಧ್ನೀಯಾಲ್ಲೋಚನಂ ಗುರುಃ ದುಕೂಲಾರ್ಧೇನ ವಸ್ತ್ರೇಣ ಮಂತ್ರಿತೇನ ನವೇನ ಚ

ಪುಷ್ಪವನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಗುರುವು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಂತ್ರಪೂಜಿತವಾದ ಬಟ್ಟೆಯ ಅರ್ಧ ಭಾಗದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ತತಃ ಪ್ರವೇಶಯೇಚ್ಛಿಷ್ಯಂ ಗುರುರ್ದ್ವಾರೇಣ ಮಂಡಲಮ್ ಸೋ ಽಪಿ ತೇನೇರಿತಃ ಶಂಭೋರಾಚರೇತ್ತ್ರಿಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್

ನಂತರ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಆ ಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು; ಶಿಷ್ಯನು ಗುರುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಸ್ಸುವರ್ಣಸಂಮಿಶ್ರಂ ದತ್ತ್ವಾ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಂ ಪ್ರಭೋಃ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಶ್ಚೋದಙ್ಮುಖೋ ವಾ ಪ್ರಣಮೇದ್ದಂಡವತ್ಕ್ಷಿತೋ

ಆಮೇಲೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯನು ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಿಯಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ತತಸ್ಸಂಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಮೂಲೇನ ಶಿರಸ್ಯಸ್ತ್ರೇಣ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಂತಾಡ್ಯ ದೇಶಿಕಸ್ತಸ್ಯ ಮೋಚಯೇನ್ನೇತ್ರಬಂಧನಮ್

ನಂತರ, ಪೂರ್ವದಂತೆ ಮೂಲಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಮುದ್ರೆಯಿಂದ ತಲೆಗೆ ಛಳಿಸಿ, ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಂಧನವನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು.