ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಾಕ್ ಸಂಸ್ಕಾರವಶಾದೇವ ಯೇ ವಿಚಿಂತ್ಯ ಫಲಾಫಲೇ ವಿವಶಾ ಮಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ಮಮ ಪ್ರಿಯತಮಾ ಮತಾಃ

ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಫಲ ಅಥವಾ ಫಲವಿಲ್ಲದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ನಿರಾಶ್ರಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲ್ಲಾಭಾನ್ನ ಪರೋ ಲಾಭಸ್ತೇಷಾಮಸ್ತಿ ಯಥಾತಥಮ್ ಮಮಾಪಿ ಲಾಭಸ್ತಲ್ಲಾಭಾನ್ನಾಪರಃ ಪರಮೇಶ್ವರಿ

ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವೇನೂ ಇಲ್ಲ, ನನಗೂ ಕೂಡಾ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡದು ಇಲ್ಲ.

ಮದನುಗ್ರಹತಸ್ತೇಷಾಂ ಭಾವೋ ಮಯಿ ಸಮರ್ಪಿತಃ ಫಲಂ ಪರಮನಿರ್ವಾಣಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಬಲಾದಿವ

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಅವರ ಭಕ್ತಿ ನನಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಭಕ್ತಿ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ.

ಮಹಾತ್ಮನಾಮನನ್ಯಾನಾಂ ಮಯಿ ಸಂನ್ಯಸ್ತಚೇತಸಾಮ್ ಅಷ್ಟಧಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮಮ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಣಾಮ್

ಯಾರು ಮಹಾತ್ಮರು, ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮದ್ಭಕ್ತಜನವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಪೂಜಾಯಾಂ ಚಾನುಮೋದನಮ್ ಸ್ವಯಮಭ್ಯರ್ಚನಂ ಚೈವ ಮದರ್ಥೇ ಚಾಂಗಚೇಷ್ಟಿತಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ, ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಸ್ವತಃ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ—

ಮತ್ಕಥಾಶ್ರವಣೇ ಭಕ್ತಿಃ ಸ್ವರನೇತ್ರಾಂಗವಿಕ್ರಿಯಾಃ ಮಮಾನುಸ್ಮರಣಂ ನಿತ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಮಾಮುಪಜೀವತಿ

ನನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಭಕ್ತಿ, ಸ್ವರ, ಕಣ್ಣು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸುವುದು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವುದು—

ಏವಮಷ್ಟವಿಧಂ ಚಿಹ್ನಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಮ್ಲೇಚ್ಛೇ ಽಪಿ ವರ್ತತೇ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸ ಯತಿಸ್ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ

ಈ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾರಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮ್ಲೇಚ್ಛನಾದರೂ, ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಋಷಿ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಯತಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತನು.

ನ ಮೇ ಪ್ರಿಯಶ್ಚತುರ್ವೇದೀ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಶ್ವಪಚೋ ಽಪಿ ಯಃ ತಸ್ಮೈ ದೇಯಂ ತತೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸ ಚ ಪೂಜ್ಯೋ ಯಥಾ ಹ್ಯಹಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಅವನು ಶ್ವಪಚನಾದರೂ, ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ; ಅವನಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು, ಅವನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಅವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಂ ಯೋ ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರೂ ನನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಥ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದೇವೇಶಿ ಭಕ್ತಾನಾಮಧಿಕಾರಿಣಾಮ್ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯಾನಾಂ ವರ್ಣಧರ್ಮಸಮಾಸತಃ

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ರಾಣಿಯೇ, ನಾನು ಭಕ್ತರು, ಪಂಡಿತರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರ ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾನಂ ಚಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯಂ ಚ ಲಿಂಗಾರ್ಚನಮನುಕ್ರಮಮ್ ದಾನಮೀಶ್ರರಭಾವಶ್ಚ ದಯಾ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವದಾ

ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ, ಲಿಂಗಪೂಜೆ, ದಾನ, ಈಶ್ವರನಿಗೆ ವಿನಯ, ಎಲ್ಲಿಗೆಂದರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ದಯೆ—

ಸತ್ಯಂ ಸಂತೋಷಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಮಹಿಂಸಾ ಸರ್ವಜಂತುಷು ಹ್ರೀಶ್ರದ್ಧಾಧ್ಯಯನಂ ಯೋಗಸ್ಸದಾಧ್ಯಾಪನಮೇವ ಚ

ಸತ್ಯವಾಡುವುದು, ತೃಪ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಲಜ್ಜೆ, ಭಕ್ತಿ, ಅಧ್ಯಯನ, ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸದಾ ಪಾಠ ಮಾಡಿಸುವುದು—

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚ ಶ್ರವಣಂ ಚ ತಪಃ ಕ್ಷಮಾ ಶೌಚಂ ಶಿಖೋಪವೀತಂ ಚ ಉಷ್ಣೀಷಂ ಚೋತ್ತರೀಯಕಮ್

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಶ್ರವಣ, ತಪಸ್ಸು, ಕ್ಷಮೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಶಿಖಾ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಉಷ್ಣೀಷ ಮತ್ತು ಮೇಲಂಗಿ ಧರಿಸುವುದು—

ನಿಷಿದ್ಧಾಸೇವನಂ ಚೈವ ಭಸ್ಮರುದ್ರಾಕ್ಷಧಾರಣಮ್ ಪರ್ವಣ್ಯಭ್ಯರ್ಚನಂ ದೇವಿ ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ವಿಶೇಷತಃ

ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಧರಿಸುವುದು, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ದೇವಿಯೇ—

ಪಾನಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚಸ್ಯ ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಅಭ್ಯರ್ಚನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ತೇನೈವ ಸ್ನಾಪ್ಯ ಮಾಂ ಪ್ರಿಯೇ

ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ವಿಧಿಯಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ಅದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಿಯೆಯೇ—

ಸರ್ವಕ್ರಿಯಾನ್ನ ಸನ್ತ್ಯಾಗಃ ಶ್ರದ್ಧಾನ್ನಸ್ಯ ಚ ವರ್ಜನಮ್ ತಥಾ ಪರ್ಯುಷಿತಾನ್ನಸ್ಯ ಯಾವಕಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ

ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಡಬಾರದು, ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು, ಹಳೆಯ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಯಾವಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—

ಮದ್ಯಸ್ಯ ಮದ್ಯಗನ್ಧಸ್ಯ ನೈವೇದ್ಯಸ್ಯ ಚ ವರ್ಜನಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ

ಮದ್ಯ, ಮದ್ಯದ ವಾಸನೆಯ ಆಹಾರ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ರೀತಿಯ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಇದು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷಮಾ ಶಾಂತಿಶ್ಚ ಸನ್ತೋಷಸ್ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಮೇವ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಮಮ ಜ್ಞಾನಂ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಭಸ್ಮಸೇವನಮ್

ಕ್ಷಮೆ, ಶಾಂತಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಸತ್ಯ, ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕದಿಯದಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು—

ಸರ್ವಸಂಗನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ದಶೈತಾನಿ ವಿಶೇಷತಃ ಲಿಂಗಾನಿ ಯೋಗಿನಾಂ ಭೂಯೋ ದಿವಾ ಭಿಕ್ಷಾಶನಂ ತಥಾ

ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು—ಈ ಹತ್ತು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಹಗಲು ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ.

ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಸ್ಥಾನಾಂ ಸಮಾನಮಿದಮಿಷ್ಯತೇ ರಾತ್ರೌ ನ ಭೋಜನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಾಮ್

ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳೂ ರಾತ್ರಿ ಊಟ ಮಾಡಬಾರದು.

ಅಧ್ಯಾಪನಂ ಯಾಜನಂ ಚ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಪ್ರತಿಗ್ರಹಃ ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಮಯಾ ನಾತ್ರ ವಿಧೀಯತೇ

ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಬೇಡ; ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಇದನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ.

ರಕ್ಷಣಂ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಾಂ ಯುದ್ಧೇ ಶತ್ರುವಧಸ್ತಥಾ ದುಷ್ಟಪಕ್ಷಿಮೃಗಾಣಾಂ ಚ ದುಷ್ಟಾನಾಂ ಶಾತನಂ ನೃಣಾಮ್

ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು, ಕೆಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು ಕರ್ತವ್ಯ.

ಅವಿಶ್ವಾಸಶ್ಚ ಸರ್ವತ್ರ ವಿಶ್ವಾಸೋ ಮಮ ಯೋಗಿಷು ಸ್ತ್ರೀಸಂಸರ್ಗಶ್ಚ ಕಾಲೇಷು ಚಮೂರಕ್ಷಣಮೇವ ಚ

ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಶಂಕೆ ಇರಬೇಕು, ಯೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನಂಬಿಕೆ ಇರಲಿ, ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು, ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಕೂಡ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಸದಾ ಸಂಚಾರಿತೈಶ್ಚಾರೈರ್ಲೋಕವೃತ್ತಾಂತವೇದನಮ್ ಸದಾಸ್ತ್ರಧಾರಣಂ ಚೈವ ಭಸ್ಮಕಂಚುಕಧಾರಣಮ್

ಯಾವಾಗಲೂ ಚಾರರಿಂದ ಜನರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಸದಾ ಆಯುಧ ಧರಿಸಬೇಕು, ಭಸ್ಮದ ಉಡುಪು ಧರಿಸಬೇಕು.

ರಾಜ್ಞಾಂ ಮಮಾಶ್ರಮಸ್ಥಾನಾಮೇಷ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಃ ಗೋರಕ್ಷಣಂ ಚ ವಾಣಿಜ್ಯಂ ಕೃಷಿರ್ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಕಥ್ಯತೇ

ರಾಜರೆ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥರ ಧರ್ಮದ ಸಾರ ಇದು; ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವುದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವುದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶುಶ್ರೂಷೇತರವರ್ಣಾನಾಂ ಧರ್ಮಃ ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಕಥ್ಯತೇ ಉದ್ಯಾನಕರಣಂ ಚೈವ ಮಮ ಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾಶ್ರಯಃ

ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಇತರ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಧರ್ಮ, ತೋಟಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಕೂಡ.

ಧರ್ಮಪತ್ನ್ಯಾಸ್ತು ಗಮನಂ ಗೃಹಸ್ಥಸ್ಯ ವಿಧೀಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ವನಸ್ಥಾನಾಂ ಯತೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಾಮ್

ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಮಾಡುವುದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ; ವಾನಪ್ರಸ್ಥ, ಯತಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ತು ಭರ್ತೃಶುಶ್ರೂಷಾ ಧರ್ಮೋ ನಾನ್ಯಸ್ಸನಾತನಃ ಮಮಾರ್ಚನಂ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಿ ನಿಯೋಗೋ ಭರ್ತುರಸ್ತಿ ಚೇತ್

ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ; ಸುಭಗೆಯೇ, ಪತಿ ಹೇಳಿದರೆ ನನ್ನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.

ಯಾ ನಾರೀ ಭರ್ತೃಶುಶ್ರೂಷಾಂ ವಿಹಾಯ ವ್ರತತತ್ಪರಾ ಸಾ ನಾರೀ ನರಕಂ ಯಾತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ

ಯಾವ ಹೆಂಗಸು ಪತಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಳೋ, ಆಕೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.