ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಧ್ಯಾನಮ್ಮದ್ರೂಪಚಿಂತಾದ್ಯಂ ನಾತ್ಮಾದ್ಯರ್ಥಸಮಾಧಯಃ ಮಮಾಗಮಾರ್ಥವಿಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ನಾನ್ಯಾರ್ಥವೇದನಮ್

ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ರೂಪದ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ, ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ.

ಬಾಹ್ಯೇ ವಾಭ್ಯಂತರೇ ವಾಥ ಯತ್ರ ಸ್ಯಾನ್ಮನಸೋ ರತಿಃ ಪ್ರಾಗ್ವಾಸನಾವಶಾದ್ದೇವಿ ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ದೇವಿ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಬಾಹ್ಯಾದಾಭ್ಯಂತರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭವೇಚ್ಛತಗುಣಾಧಿಕಮ್ ಅಸಂಕರತ್ವಾದ್ದೋಷಾಣಾಂ ದೃಷ್ಟಾನಾಮಪ್ಯಸಮ್ಭವಾತ್

ಒಳಗಿನ ಪೂಜೆ ಹೊರಗಿನದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೋಷಗಳು ಇಲ್ಲ.

ಶೌಚಮಾಭ್ಯಂತರಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನ ಬಾಹ್ಯಂ ಶೌಚಮುಚ್ಯತೇ ಅಂತಃ ಶೌಚವಿಮುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಶುಚಿರಪ್ಯಶುಚಿರ್ಯತಃ

ಪವಿತ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧತೆ; ಹೊರಗಿನ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು. ಒಳಗೆ ಶುದ್ಧನಾದವನು ಹೊರಗೆ ಅಶುದ್ಧನಾದರೂ ಶುದ್ಧನೇ.

ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂರ್ತರಂ ಚೈವ ಭಜನಂ ಭವಪೂರ್ವಕಮ್ ನ ಭಾವರಹಿತಂ ದೇವಿ ವಿಪ್ರಲಂಭೈಕಕಾರಣಮ್

ಹೊರಗಿನದಾಗಲಿ, ಒಳಗಿನದಾಗಲಿ, ಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ ಭಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ದೇವಿ; ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ನಿರಾಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕೃತ್ಯಸ್ಯ ಪೂತಸ್ಯ ಮಮ ಕಿಂ ಕ್ರಿಯತೇ ನರೈಃ ಬಹಿರ್ವಾಭ್ಯಂತರಂ ವಾಥ ಮಯಾ ಭಾವೋ ಹಿ ಗೃಹ್ಯತೇ

ನಾನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧನೂ, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿರುವಾಗ, ಜನರು ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ನನಗೆ ಭಾವವೇ ಮುಖ್ಯ.

ಭಾವೈಕಾತ್ಮಾ ಕ್ರಿಯಾ ದೇವಿ ಮಮ ಧರ್ಮಸ್ಸನಾತನಃ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಹ್ಯನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲಂ ಕ್ವಚಿತ್

ದೇವಿ, ಭಾವವೇ ಆದಾರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಿಂದ ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಫಲೋದ್ದೇಶೇನ ದೇವೇಶಿ ಲಘುರ್ಮಮ ಸಮಾಶ್ರಯಃ ಫಲಾರ್ಥೀ ತದಭಾವೇ ಮಾಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮೋ ಯತಃ

ದೇವತೆಗಳೆಡೆಗಿನ ರಾಜ್ಞಿ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯ ದುರ್ಬಲ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸುವವನು ಫಲ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದು.

ಫಲಾರ್ಥಿನೋ ಽಪಿ ಯಸ್ಯೈವ ಮಯಿ ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ಭಾವಾನುರೂಪಫಲದಸ್ತಸ್ಯಾಪ್ಯಹಮನಿನ್ದಿತೇ

ಆದರೂ, ನಿರ್ದೋಷೆಯೆ, ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಭಾವದ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಫಲಾನಪೇಕ್ಷಯಾ ಯೇಷಾಂ ಮನೋ ಮತ್ಪ್ರವಣಂ ಭವೇತ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇಯುಃ ಫಲಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಭಕ್ತಾಸ್ತೇ ಽಪಿ ಮಮ ಪ್ರಿಯಾಃ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಕಡೆ ಒಲವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರು ನಂತರ ಫಲವನ್ನು ಬೇಡಿದರೂ, ಆ ಭಕ್ತರೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯರು.

ಪ್ರಾಕ್ ಸಂಸ್ಕಾರವಶಾದೇವ ಯೇ ವಿಚಿಂತ್ಯ ಫಲಾಫಲೇ ವಿವಶಾ ಮಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ಮಮ ಪ್ರಿಯತಮಾ ಮತಾಃ

ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಫಲ ಅಥವಾ ಫಲವಿಲ್ಲದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ನಿರಾಶ್ರಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲ್ಲಾಭಾನ್ನ ಪರೋ ಲಾಭಸ್ತೇಷಾಮಸ್ತಿ ಯಥಾತಥಮ್ ಮಮಾಪಿ ಲಾಭಸ್ತಲ್ಲಾಭಾನ್ನಾಪರಃ ಪರಮೇಶ್ವರಿ

ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವೇನೂ ಇಲ್ಲ, ನನಗೂ ಕೂಡಾ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡದು ಇಲ್ಲ.

ಮದನುಗ್ರಹತಸ್ತೇಷಾಂ ಭಾವೋ ಮಯಿ ಸಮರ್ಪಿತಃ ಫಲಂ ಪರಮನಿರ್ವಾಣಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಬಲಾದಿವ

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಅವರ ಭಕ್ತಿ ನನಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಭಕ್ತಿ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ.

ಮಹಾತ್ಮನಾಮನನ್ಯಾನಾಂ ಮಯಿ ಸಂನ್ಯಸ್ತಚೇತಸಾಮ್ ಅಷ್ಟಧಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮಮ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಣಾಮ್

ಯಾರು ಮಹಾತ್ಮರು, ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮದ್ಭಕ್ತಜನವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಪೂಜಾಯಾಂ ಚಾನುಮೋದನಮ್ ಸ್ವಯಮಭ್ಯರ್ಚನಂ ಚೈವ ಮದರ್ಥೇ ಚಾಂಗಚೇಷ್ಟಿತಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ, ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಸ್ವತಃ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ—

ಮತ್ಕಥಾಶ್ರವಣೇ ಭಕ್ತಿಃ ಸ್ವರನೇತ್ರಾಂಗವಿಕ್ರಿಯಾಃ ಮಮಾನುಸ್ಮರಣಂ ನಿತ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಮಾಮುಪಜೀವತಿ

ನನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಭಕ್ತಿ, ಸ್ವರ, ಕಣ್ಣು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸುವುದು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವುದು—

ಏವಮಷ್ಟವಿಧಂ ಚಿಹ್ನಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಮ್ಲೇಚ್ಛೇ ಽಪಿ ವರ್ತತೇ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸ ಯತಿಸ್ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ

ಈ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾರಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮ್ಲೇಚ್ಛನಾದರೂ, ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಋಷಿ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಯತಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತನು.

ನ ಮೇ ಪ್ರಿಯಶ್ಚತುರ್ವೇದೀ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಶ್ವಪಚೋ ಽಪಿ ಯಃ ತಸ್ಮೈ ದೇಯಂ ತತೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸ ಚ ಪೂಜ್ಯೋ ಯಥಾ ಹ್ಯಹಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಅವನು ಶ್ವಪಚನಾದರೂ, ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ; ಅವನಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು, ಅವನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಅವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಂ ಯೋ ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರೂ ನನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಥ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದೇವೇಶಿ ಭಕ್ತಾನಾಮಧಿಕಾರಿಣಾಮ್ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯಾನಾಂ ವರ್ಣಧರ್ಮಸಮಾಸತಃ

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ರಾಣಿಯೇ, ನಾನು ಭಕ್ತರು, ಪಂಡಿತರು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರ ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾನಂ ಚಾಗ್ನಿಕಾರ್ಯಂ ಚ ಲಿಂಗಾರ್ಚನಮನುಕ್ರಮಮ್ ದಾನಮೀಶ್ರರಭಾವಶ್ಚ ದಯಾ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವದಾ

ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ, ಲಿಂಗಪೂಜೆ, ದಾನ, ಈಶ್ವರನಿಗೆ ವಿನಯ, ಎಲ್ಲಿಗೆಂದರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ದಯೆ—

ಸತ್ಯಂ ಸಂತೋಷಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಮಹಿಂಸಾ ಸರ್ವಜಂತುಷು ಹ್ರೀಶ್ರದ್ಧಾಧ್ಯಯನಂ ಯೋಗಸ್ಸದಾಧ್ಯಾಪನಮೇವ ಚ

ಸತ್ಯವಾಡುವುದು, ತೃಪ್ತಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಲಜ್ಜೆ, ಭಕ್ತಿ, ಅಧ್ಯಯನ, ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಸದಾ ಪಾಠ ಮಾಡಿಸುವುದು—

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚ ಶ್ರವಣಂ ಚ ತಪಃ ಕ್ಷಮಾ ಶೌಚಂ ಶಿಖೋಪವೀತಂ ಚ ಉಷ್ಣೀಷಂ ಚೋತ್ತರೀಯಕಮ್

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಶ್ರವಣ, ತಪಸ್ಸು, ಕ್ಷಮೆ, ಶುದ್ಧತೆ, ಶಿಖಾ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಉಷ್ಣೀಷ ಮತ್ತು ಮೇಲಂಗಿ ಧರಿಸುವುದು—

ನಿಷಿದ್ಧಾಸೇವನಂ ಚೈವ ಭಸ್ಮರುದ್ರಾಕ್ಷಧಾರಣಮ್ ಪರ್ವಣ್ಯಭ್ಯರ್ಚನಂ ದೇವಿ ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ವಿಶೇಷತಃ

ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು, ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷ ಧರಿಸುವುದು, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ದೇವಿಯೇ—

ಪಾನಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚಸ್ಯ ಮಾಸಿ ಮಾಸಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಅಭ್ಯರ್ಚನಂ ವಿಶೇಷೇಣ ತೇನೈವ ಸ್ನಾಪ್ಯ ಮಾಂ ಪ್ರಿಯೇ

ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ವಿಧಿಯಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮಕೂರ್ಚದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು, ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ಅದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಿಯೆಯೇ—

ಸರ್ವಕ್ರಿಯಾನ್ನ ಸನ್ತ್ಯಾಗಃ ಶ್ರದ್ಧಾನ್ನಸ್ಯ ಚ ವರ್ಜನಮ್ ತಥಾ ಪರ್ಯುಷಿತಾನ್ನಸ್ಯ ಯಾವಕಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ

ಎಲ್ಲ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಡಬಾರದು, ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನಬಾರದು, ಹಳೆಯ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಯಾವಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—

ಮದ್ಯಸ್ಯ ಮದ್ಯಗನ್ಧಸ್ಯ ನೈವೇದ್ಯಸ್ಯ ಚ ವರ್ಜನಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯಂ ಸರ್ವವರ್ಣಾನಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ವಿಶೇಷತಃ

ಮದ್ಯ, ಮದ್ಯದ ವಾಸನೆಯ ಆಹಾರ, ಹಾಗೆಯೇ ಆ ರೀತಿಯ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಇದು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷಮಾ ಶಾಂತಿಶ್ಚ ಸನ್ತೋಷಸ್ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಮೇವ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಮಮ ಜ್ಞಾನಂ ವೈರಾಗ್ಯಂ ಭಸ್ಮಸೇವನಮ್

ಕ್ಷಮೆ, ಶಾಂತಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಸತ್ಯ, ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕದಿಯದಿರುವುದು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು—

ಸರ್ವಸಂಗನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ದಶೈತಾನಿ ವಿಶೇಷತಃ ಲಿಂಗಾನಿ ಯೋಗಿನಾಂ ಭೂಯೋ ದಿವಾ ಭಿಕ್ಷಾಶನಂ ತಥಾ

ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವುದು—ಈ ಹತ್ತು ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಹಗಲು ಭಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ.