ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ವಿದಿತೇ ಮಮ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯೇ ಕರ್ಮಯಜ್ಞೇನ ದೇಹಿನಃ ನ ಯಜಂತಿ ಹಿ ಮಾಂ ಯುಕ್ತಾಃ ಸಮಲೋಷ್ಟಾಶ್ಮಕಾಂಚನಾಃ

ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಲೋಹ, ಕಲ್ಲು, ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವರು ಕರ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿತ್ಯಯುಕ್ತೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮದ್ಭಕ್ತಶ್ಚ ಸಮಾಹಿತಃ ಜ್ಞಾನಯೋಗರತೋ ಯೋಗೀ ಮಮ ಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ಯಾವನು ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗಿ, ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು ನನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಥಾವಿರಕ್ತಚಿತ್ತಾ ಯೇ ವರ್ಣಿನೋ ಮದುಪಾಶ್ರಿತಾಃ ಜ್ಞಾನಚರ್ಯಾಕ್ರಿಯಾಸ್ವೇವ ತೇ ಽಧಿಕುರ್ಯುಸ್ತದರ್ಹಕಾಃ

ಆದರೆ ವಿರಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ, ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ದ್ವಿಜರು ಜ್ಞಾನ, ನಡತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೊಡಗಬೇಕು; ಅವರಿಗೆ ಅದು ಯೋಗ್ಯ.

ದ್ವಿಧಾ ಮತ್ಪೂಜನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂತರಂ ತಥಾ ವಾಙ್ಮನಃಕಾಯಭೇದಾಚ್ಚ ತ್ರಿಧಾ ಮದ್ಭಜನಂ ವಿದುಃ

ನನ್ನ ಪೂಜೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಒಂದು ಹೊರಗಿನದು, ಇನ್ನೊಂದು ಒಳಗಿನದು. ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ಭಜನೆ ಮೂರು ರೀತಿಯದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ.

ತಪಃ ಕರ್ಮ ಜಪೋ ಧ್ಯಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ವೇತ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಕಥ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಸ್ತದೇವ ಭಜನಂ ಪುನಃ

ತಪಸ್ಸು, ಕರ್ಮ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ—ಈ ಐದುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನನ್ನ ಭಜನೆಯ ರೂಪಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅನ್ಯಾತ್ಮವಿದಿತಂ ಬಾಹ್ಯಮಸ್ಮದಭ್ಯರ್ಚನಾದಿಕಮ್ ತದೇವ ತು ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯಮಾಭ್ಯಂತರಮುದಾಹೃತಮ್

ನನ್ನ ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆ, ಅರ್ಚನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇತರರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವು. ಆದರೆ, ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಒಳಗಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನೋಮತ್ಪ್ರವಣಂ ಚಿತ್ತಂ ನ ಮನೋಮಾತ್ರಮುಚ್ಯತೇ ಮನ್ನಾಮನಿರತಾ ವಾಣೀ ವಾಙ್ಮತಾ ಖಲು ನೇತರಾ

ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಒಲವುಳ್ಳ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲ; ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಮಾತು, ಬೇರೆ ಮಾತು ಅಲ್ಲ.

ಲಿಂಗೈರ್ಮಚ್ಛಾಸನಾದಿಷ್ಟೈಸ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಾದಿಭಿರಂಕಿತಃ ಮಮೋಪಚಾರನಿರತಃ ಕಾಯಃ ಕಾಯೋ ನ ಚೇತರಃ

ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ tripuṇḍra ಮುಂತಾದ ಗುರುತುಗಳಿರುವ ದೇಹ, ನನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ದೇಹವೇ ನಿಜವಾದ ದೇಹ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.

ಮದರ್ಚಾಕರ್ಮ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಬಾಹ್ಯೇ ಯಾಗಾದಿನೋಚ್ಯತೇ ಮದರ್ಥೇ ದೇಹಸಂಶೋಷಸ್ತಪಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿ ನೋ ಮತಮ್

ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಯಾಗಾದಿ ವಿಧಿಗಳು. ಆದರೆ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ ತಪಸ್ಸು, ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳು ನನ್ನ ಉಪದೇಶವಲ್ಲ.

ಜಪಃ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸಃ ಪ್ರಣವಾಭ್ಯಾಸ ಏವ ಚ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯಾದಿಕಾಭ್ಯಾಸೋ ನ ವೇದಾಧ್ಯಯನಾದಿಕಮ್

ಜಪ ಎಂದರೆ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಣವ ಜಪ, ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯನ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಠಣ, ವೇದ ಪಠಣ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ.

ಧ್ಯಾನಮ್ಮದ್ರೂಪಚಿಂತಾದ್ಯಂ ನಾತ್ಮಾದ್ಯರ್ಥಸಮಾಧಯಃ ಮಮಾಗಮಾರ್ಥವಿಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ನಾನ್ಯಾರ್ಥವೇದನಮ್

ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ರೂಪದ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ, ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ.

ಬಾಹ್ಯೇ ವಾಭ್ಯಂತರೇ ವಾಥ ಯತ್ರ ಸ್ಯಾನ್ಮನಸೋ ರತಿಃ ಪ್ರಾಗ್ವಾಸನಾವಶಾದ್ದೇವಿ ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ದೇವಿ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಬಾಹ್ಯಾದಾಭ್ಯಂತರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭವೇಚ್ಛತಗುಣಾಧಿಕಮ್ ಅಸಂಕರತ್ವಾದ್ದೋಷಾಣಾಂ ದೃಷ್ಟಾನಾಮಪ್ಯಸಮ್ಭವಾತ್

ಒಳಗಿನ ಪೂಜೆ ಹೊರಗಿನದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೋಷಗಳು ಇಲ್ಲ.

ಶೌಚಮಾಭ್ಯಂತರಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನ ಬಾಹ್ಯಂ ಶೌಚಮುಚ್ಯತೇ ಅಂತಃ ಶೌಚವಿಮುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಶುಚಿರಪ್ಯಶುಚಿರ್ಯತಃ

ಪವಿತ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧತೆ; ಹೊರಗಿನ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು. ಒಳಗೆ ಶುದ್ಧನಾದವನು ಹೊರಗೆ ಅಶುದ್ಧನಾದರೂ ಶುದ್ಧನೇ.

ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂರ್ತರಂ ಚೈವ ಭಜನಂ ಭವಪೂರ್ವಕಮ್ ನ ಭಾವರಹಿತಂ ದೇವಿ ವಿಪ್ರಲಂಭೈಕಕಾರಣಮ್

ಹೊರಗಿನದಾಗಲಿ, ಒಳಗಿನದಾಗಲಿ, ಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ ಭಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ದೇವಿ; ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ನಿರಾಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕೃತ್ಯಸ್ಯ ಪೂತಸ್ಯ ಮಮ ಕಿಂ ಕ್ರಿಯತೇ ನರೈಃ ಬಹಿರ್ವಾಭ್ಯಂತರಂ ವಾಥ ಮಯಾ ಭಾವೋ ಹಿ ಗೃಹ್ಯತೇ

ನಾನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧನೂ, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿರುವಾಗ, ಜನರು ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ನನಗೆ ಭಾವವೇ ಮುಖ್ಯ.

ಭಾವೈಕಾತ್ಮಾ ಕ್ರಿಯಾ ದೇವಿ ಮಮ ಧರ್ಮಸ್ಸನಾತನಃ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಹ್ಯನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲಂ ಕ್ವಚಿತ್

ದೇವಿ, ಭಾವವೇ ಆದಾರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಿಂದ ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಫಲೋದ್ದೇಶೇನ ದೇವೇಶಿ ಲಘುರ್ಮಮ ಸಮಾಶ್ರಯಃ ಫಲಾರ್ಥೀ ತದಭಾವೇ ಮಾಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮೋ ಯತಃ

ದೇವತೆಗಳೆಡೆಗಿನ ರಾಜ್ಞಿ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯ ದುರ್ಬಲ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸುವವನು ಫಲ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದು.

ಫಲಾರ್ಥಿನೋ ಽಪಿ ಯಸ್ಯೈವ ಮಯಿ ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ಭಾವಾನುರೂಪಫಲದಸ್ತಸ್ಯಾಪ್ಯಹಮನಿನ್ದಿತೇ

ಆದರೂ, ನಿರ್ದೋಷೆಯೆ, ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಭಾವದ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಫಲಾನಪೇಕ್ಷಯಾ ಯೇಷಾಂ ಮನೋ ಮತ್ಪ್ರವಣಂ ಭವೇತ್ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇಯುಃ ಫಲಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಭಕ್ತಾಸ್ತೇ ಽಪಿ ಮಮ ಪ್ರಿಯಾಃ

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಫಲದ ಆಸೆಯಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಕಡೆ ಒಲವಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅವರು ನಂತರ ಫಲವನ್ನು ಬೇಡಿದರೂ, ಆ ಭಕ್ತರೂ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯರು.

ಪ್ರಾಕ್ ಸಂಸ್ಕಾರವಶಾದೇವ ಯೇ ವಿಚಿಂತ್ಯ ಫಲಾಫಲೇ ವಿವಶಾ ಮಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯಂತೇ ಮಮ ಪ್ರಿಯತಮಾ ಮತಾಃ

ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಫಲ ಅಥವಾ ಫಲವಿಲ್ಲದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ನಿರಾಶ್ರಯವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಶರಣಾಗುವವರು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲ್ಲಾಭಾನ್ನ ಪರೋ ಲಾಭಸ್ತೇಷಾಮಸ್ತಿ ಯಥಾತಥಮ್ ಮಮಾಪಿ ಲಾಭಸ್ತಲ್ಲಾಭಾನ್ನಾಪರಃ ಪರಮೇಶ್ವರಿ

ಅವರಿಗೆ ದೊರೆತದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವೇನೂ ಇಲ್ಲ, ನನಗೂ ಕೂಡಾ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡದು ಇಲ್ಲ.

ಮದನುಗ್ರಹತಸ್ತೇಷಾಂ ಭಾವೋ ಮಯಿ ಸಮರ್ಪಿತಃ ಫಲಂ ಪರಮನಿರ್ವಾಣಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ಬಲಾದಿವ

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಅವರ ಭಕ್ತಿ ನನಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಭಕ್ತಿ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ.

ಮಹಾತ್ಮನಾಮನನ್ಯಾನಾಂ ಮಯಿ ಸಂನ್ಯಸ್ತಚೇತಸಾಮ್ ಅಷ್ಟಧಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮಮ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಣಾಮ್

ಯಾರು ಮಹಾತ್ಮರು, ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾದವರ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮದ್ಭಕ್ತಜನವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಪೂಜಾಯಾಂ ಚಾನುಮೋದನಮ್ ಸ್ವಯಮಭ್ಯರ್ಚನಂ ಚೈವ ಮದರ್ಥೇ ಚಾಂಗಚೇಷ್ಟಿತಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ, ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ, ಸ್ವತಃ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಚಲನೆ—

ಮತ್ಕಥಾಶ್ರವಣೇ ಭಕ್ತಿಃ ಸ್ವರನೇತ್ರಾಂಗವಿಕ್ರಿಯಾಃ ಮಮಾನುಸ್ಮರಣಂ ನಿತ್ಯಂ ಯಶ್ಚ ಮಾಮುಪಜೀವತಿ

ನನ್ನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಭಕ್ತಿ, ಸ್ವರ, ಕಣ್ಣು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸುವುದು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವುದು—

ಏವಮಷ್ಟವಿಧಂ ಚಿಹ್ನಂ ಯಸ್ಮಿನ್ ಮ್ಲೇಚ್ಛೇ ಽಪಿ ವರ್ತತೇ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸ ಯತಿಸ್ಸ ಚ ಪಂಡಿತಃ

ಈ ಎಂಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾರಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮ್ಲೇಚ್ಛನಾದರೂ, ಅವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಋಷಿ, ಶ್ರೀಮಂತ, ಯತಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತನು.

ನ ಮೇ ಪ್ರಿಯಶ್ಚತುರ್ವೇದೀ ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಶ್ವಪಚೋ ಽಪಿ ಯಃ ತಸ್ಮೈ ದೇಯಂ ತತೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸ ಚ ಪೂಜ್ಯೋ ಯಥಾ ಹ್ಯಹಮ್

ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಅವನು ಶ್ವಪಚನಾದರೂ, ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ; ಅವನಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕು, ಅವನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಅವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಪತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ತೋಯಂ ಯೋ ಮೇ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯಾಹಂ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯಾಮಿ ಸ ಚ ಮೇ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರೂ ನನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.