ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಶ್ವಮೇಧಗಣಾಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಂ ದೇವಿ ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾಧನಮ್ ಮುಕ್ತಿದಂ ಚ ತಥಾ ಹ್ಯೇತದ್ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯಂ ವಿಷಯೈಷಿಣಾಮ್

ದೇವಿಯೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಇದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ದೊರೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ.

ವಿಜಿತೇಂದ್ರಿಯವರ್ಗಸ್ಯ ಯಮೇನ ನಿಯಮೇನ ಚ ಪೂರ್ವಪಾಪಹರೋ ಯೋಗೋ ವಿರಕ್ತಸ್ಯೈವ ಕಥ್ಯತೇ

ಯಮ ಮತ್ತು ನಿಯಮದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ, ವಿರಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವೈರಾಗ್ಯಾಜ್ಜಾಯತೇ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಾದ್ಯೋಗಃ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ವಿರಕ್ತಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೋಗಜ್ಞಃ ಪತಿತೋ ವಾಪಿ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ದಯಾ ಕಾರ್ಯಾಥ ಸತತಮಹಿಂಸಾ ಜ್ಞಾನಸಂಗ್ರಹಃ

ಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ, ಅದರಿಂದ ತಪ್ಪಿದವನೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಸದಾ ದಯೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಸತ್ಯಮಸ್ತೇಯಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಂ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚೇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ ಅಧ್ಯಾಪನಂ ಚಾಧ್ಯಯನಂ ಯಜನಂ ಯಾಜನಂ ತಥಾ

ಸತ್ಯ, ಪರದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಕದಿಯದಿರು, ನಂಬಿಕೆ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ, ಪಾಠಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಓದು, ಹೋಮ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಾಡಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾನಮೀಶ್ವರಭಾವಶ್ಚ ಸತತಂ ಜ್ಞಾನಶೀಲತಾ ಯ ಏವಂ ವರ್ತತೇ ವಿಪ್ರೋ ಜ್ಞಾನಯೋಗಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಯೇ

ಧ್ಯಾನ, ದೇವಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಜ್ಞಾನಪರತೆ—ಹೀಗೆ ನಡೆಯುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಚಿರಾದೇವ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಯೋಗಂ ಚ ವಿಂದತಿ ದಗ್ಧ್ವಾ ದೇಹಮಿಮಂ ಜ್ಞಾನೀ ಕ್ಷಣಾಜ್ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿನಾ ಪ್ರಿಯೇ

ಪ್ರಿಯೆಯೆ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಯೋಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಿ, ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಮ ಯೋಗಜ್ಞಃ ಕರ್ಮಬಂಧಂ ಪ್ರಹಾಸ್ಯತಿ ಪುಣ್ಯಃಪುಣ್ಯಾತ್ಮಕಂ ಕರ್ಮಮುಕ್ತೇಸ್ತತ್ಪ್ರತಿಬಂಧಕಮ್ ತಸ್ಮಾನ್ನಿಯೋಗತೋ ಯೋಗೀ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್

ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಯೋಗಜ್ಞನು ಕರ್ಮಬಂಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಪುಣ್ಯವೂ ಪಾಪವೂ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅಡಚಣೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಫಲಕಾಮನಯಾ ಕರ್ಮಕರಣಾತ್ಪ್ರತಿಬಧ್ಯತೇ ನ ಕರ್ಮಮಾತ್ರಕರಣಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಕರ್ಮಫಲಂ ತ್ಯಜೇತ್

ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಮಾಡಿದರೆ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತದೆ, ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರ್ಯಫಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಥಮಂ ಕರ್ಮಯಜ್ಞೇನ ಬಹಿಃ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ಮಾಂ ಪ್ರಿಯೇ ಜ್ಞಾನಯೋಗರತೋ ಭೂತ್ವಾ ಪಶ್ಚಾದ್ಯೋಗಂ ಸಮಭ್ಯಸೇತ್

ಪ್ರಿಯೆಯೆ, ಮೊದಲು ಕರ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ಹೊರಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ, ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

ವಿದಿತೇ ಮಮ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯೇ ಕರ್ಮಯಜ್ಞೇನ ದೇಹಿನಃ ನ ಯಜಂತಿ ಹಿ ಮಾಂ ಯುಕ್ತಾಃ ಸಮಲೋಷ್ಟಾಶ್ಮಕಾಂಚನಾಃ

ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಲೋಹ, ಕಲ್ಲು, ಚಿನ್ನವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವರು ಕರ್ಮಯಜ್ಞದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿತ್ಯಯುಕ್ತೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮದ್ಭಕ್ತಶ್ಚ ಸಮಾಹಿತಃ ಜ್ಞಾನಯೋಗರತೋ ಯೋಗೀ ಮಮ ಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ಯಾವನು ಸದಾ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತ, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಗಿ, ಜ್ಞಾನಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು ನನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಥಾವಿರಕ್ತಚಿತ್ತಾ ಯೇ ವರ್ಣಿನೋ ಮದುಪಾಶ್ರಿತಾಃ ಜ್ಞಾನಚರ್ಯಾಕ್ರಿಯಾಸ್ವೇವ ತೇ ಽಧಿಕುರ್ಯುಸ್ತದರ್ಹಕಾಃ

ಆದರೆ ವಿರಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ, ನನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ದ್ವಿಜರು ಜ್ಞಾನ, ನಡತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತೊಡಗಬೇಕು; ಅವರಿಗೆ ಅದು ಯೋಗ್ಯ.

ದ್ವಿಧಾ ಮತ್ಪೂಜನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂತರಂ ತಥಾ ವಾಙ್ಮನಃಕಾಯಭೇದಾಚ್ಚ ತ್ರಿಧಾ ಮದ್ಭಜನಂ ವಿದುಃ

ನನ್ನ ಪೂಜೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಒಂದು ಹೊರಗಿನದು, ಇನ್ನೊಂದು ಒಳಗಿನದು. ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ಭಜನೆ ಮೂರು ರೀತಿಯದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ.

ತಪಃ ಕರ್ಮ ಜಪೋ ಧ್ಯಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ವೇತ್ಯನುಪೂರ್ವಶಃ ಪಞ್ಚಧಾ ಕಥ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿಸ್ತದೇವ ಭಜನಂ ಪುನಃ

ತಪಸ್ಸು, ಕರ್ಮ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ—ಈ ಐದುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನನ್ನ ಭಜನೆಯ ರೂಪಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅನ್ಯಾತ್ಮವಿದಿತಂ ಬಾಹ್ಯಮಸ್ಮದಭ್ಯರ್ಚನಾದಿಕಮ್ ತದೇವ ತು ಸ್ವಸಂವೇದ್ಯಮಾಭ್ಯಂತರಮುದಾಹೃತಮ್

ನನ್ನ ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆ, ಅರ್ಚನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಇತರರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವು. ಆದರೆ, ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಒಳಗಿನದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮನೋಮತ್ಪ್ರವಣಂ ಚಿತ್ತಂ ನ ಮನೋಮಾತ್ರಮುಚ್ಯತೇ ಮನ್ನಾಮನಿರತಾ ವಾಣೀ ವಾಙ್ಮತಾ ಖಲು ನೇತರಾ

ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಒಲವುಳ್ಳ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲ; ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಮಾತು, ಬೇರೆ ಮಾತು ಅಲ್ಲ.

ಲಿಂಗೈರ್ಮಚ್ಛಾಸನಾದಿಷ್ಟೈಸ್ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಾದಿಭಿರಂಕಿತಃ ಮಮೋಪಚಾರನಿರತಃ ಕಾಯಃ ಕಾಯೋ ನ ಚೇತರಃ

ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ tripuṇḍra ಮುಂತಾದ ಗುರುತುಗಳಿರುವ ದೇಹ, ನನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ದೇಹವೇ ನಿಜವಾದ ದೇಹ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.

ಮದರ್ಚಾಕರ್ಮ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಬಾಹ್ಯೇ ಯಾಗಾದಿನೋಚ್ಯತೇ ಮದರ್ಥೇ ದೇಹಸಂಶೋಷಸ್ತಪಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿ ನೋ ಮತಮ್

ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆ ಎಂದರೆ ಯಾಗಾದಿ ವಿಧಿಗಳು. ಆದರೆ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವ ತಪಸ್ಸು, ಕಠಿಣ ವ್ರತಗಳು ನನ್ನ ಉಪದೇಶವಲ್ಲ.

ಜಪಃ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸಃ ಪ್ರಣವಾಭ್ಯಾಸ ಏವ ಚ ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯಾದಿಕಾಭ್ಯಾಸೋ ನ ವೇದಾಧ್ಯಯನಾದಿಕಮ್

ಜಪ ಎಂದರೆ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸ, ಪ್ರಣವ ಜಪ, ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯನ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಠಣ, ವೇದ ಪಠಣ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ.

ಧ್ಯಾನಮ್ಮದ್ರೂಪಚಿಂತಾದ್ಯಂ ನಾತ್ಮಾದ್ಯರ್ಥಸಮಾಧಯಃ ಮಮಾಗಮಾರ್ಥವಿಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞಾನಂ ನಾನ್ಯಾರ್ಥವೇದನಮ್

ಧ್ಯಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ರೂಪದ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ, ಆತ್ಮ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಎಂದರೆ ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಜ್ಞಾನವಲ್ಲ.

ಬಾಹ್ಯೇ ವಾಭ್ಯಂತರೇ ವಾಥ ಯತ್ರ ಸ್ಯಾನ್ಮನಸೋ ರತಿಃ ಪ್ರಾಗ್ವಾಸನಾವಶಾದ್ದೇವಿ ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠಾಂ ಸಮಾಚರೇತ್

ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ದೇವಿ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಬಾಹ್ಯಾದಾಭ್ಯಂತರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಭವೇಚ್ಛತಗುಣಾಧಿಕಮ್ ಅಸಂಕರತ್ವಾದ್ದೋಷಾಣಾಂ ದೃಷ್ಟಾನಾಮಪ್ಯಸಮ್ಭವಾತ್

ಒಳಗಿನ ಪೂಜೆ ಹೊರಗಿನದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೋಷಗಳು ಇಲ್ಲ.

ಶೌಚಮಾಭ್ಯಂತರಂ ವಿದ್ಯಾನ್ನ ಬಾಹ್ಯಂ ಶೌಚಮುಚ್ಯತೇ ಅಂತಃ ಶೌಚವಿಮುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಶುಚಿರಪ್ಯಶುಚಿರ್ಯತಃ

ಪವಿತ್ರತೆ ಎಂದರೆ ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧತೆ; ಹೊರಗಿನ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗದು. ಒಳಗೆ ಶುದ್ಧನಾದವನು ಹೊರಗೆ ಅಶುದ್ಧನಾದರೂ ಶುದ್ಧನೇ.

ಬಾಹ್ಯಮಾಭ್ಯಂರ್ತರಂ ಚೈವ ಭಜನಂ ಭವಪೂರ್ವಕಮ್ ನ ಭಾವರಹಿತಂ ದೇವಿ ವಿಪ್ರಲಂಭೈಕಕಾರಣಮ್

ಹೊರಗಿನದಾಗಲಿ, ಒಳಗಿನದಾಗಲಿ, ಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ ಭಜನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ದೇವಿ; ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ನಿರಾಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕೃತ್ಯಸ್ಯ ಪೂತಸ್ಯ ಮಮ ಕಿಂ ಕ್ರಿಯತೇ ನರೈಃ ಬಹಿರ್ವಾಭ್ಯಂತರಂ ವಾಥ ಮಯಾ ಭಾವೋ ಹಿ ಗೃಹ್ಯತೇ

ನಾನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧನೂ, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿರುವಾಗ, ಜನರು ಹೊರಗಾಗಲಿ, ಒಳಗಾಗಲಿ ಏನು ಮಾಡಬಹುದು? ನನಗೆ ಭಾವವೇ ಮುಖ್ಯ.

ಭಾವೈಕಾತ್ಮಾ ಕ್ರಿಯಾ ದೇವಿ ಮಮ ಧರ್ಮಸ್ಸನಾತನಃ ಮನಸಾ ಕರ್ಮಣಾ ವಾಚಾ ಹ್ಯನಪೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲಂ ಕ್ವಚಿತ್

ದೇವಿ, ಭಾವವೇ ಆದಾರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಯೇ ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಾತಿನಿಂದ ಫಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಫಲೋದ್ದೇಶೇನ ದೇವೇಶಿ ಲಘುರ್ಮಮ ಸಮಾಶ್ರಯಃ ಫಲಾರ್ಥೀ ತದಭಾವೇ ಮಾಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮೋ ಯತಃ

ದೇವತೆಗಳೆಡೆಗಿನ ರಾಜ್ಞಿ, ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯ ದುರ್ಬಲ. ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸುವವನು ಫಲ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬಹುದು.

ಫಲಾರ್ಥಿನೋ ಽಪಿ ಯಸ್ಯೈವ ಮಯಿ ಚಿತ್ತಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ಭಾವಾನುರೂಪಫಲದಸ್ತಸ್ಯಾಪ್ಯಹಮನಿನ್ದಿತೇ

ಆದರೂ, ನಿರ್ದೋಷೆಯೆ, ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಭಾವದ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.