ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅದೃಶ್ಯಮಪರೇ ಪ್ರಾಹುರ್ದೃಶ್ಯಮಿತ್ಯಪರೇ ವಿದುಃ ವಾಚ್ಯಮಿತ್ಯಪರೇ ಪ್ರಾಹುರವಾಚ್ಯಮಿತಿ ಚಾಪರೇ ಶಬ್ದಾತ್ಮಕಂ ಪರೇ ಪ್ರಾಹುಶ್ಶಬ್ದಾತೀತಮಥಾಪರೇ

ಕೆಲವರು ಅವನು ಕಾಣದವನು ಎಂದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅವನು ಹೇಳಬಹುದಾದವನು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ಹೇಳಲಾಗದವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅವನು ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೇಚಿಚ್ಚಿನ್ತಾಮಯಂ ಪ್ರಾಹುಶ್ಚಿನ್ತಯಾ ರಹಿತಂ ಪರೇ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕಂ ಪರೇ ಪ್ರಾಹುರ್ವಿಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಚಾಪರೇ

ಕೆಲವರು ಅವನು ಚಿಂತೆಯ ರೂಪ ಎಂದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅವನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೇಚಿಚ್ಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಪ್ರಾಹುರಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಕೇಚನ ಪರಮೇಕೇ ತಮೇವಾಹುರಪರಂ ಚ ತಥಾ ಪರೇ

ಕೆಲವರು ಅವನು ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವನು ಎಂದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ತಿಳಿಯಲಾಗದವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಪರಮ ಎಂದು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವನು ಬೇರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯಮಾನಂ ತು ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ ನಾಧ್ಯವಸ್ಯಂತಿ ಮುನಯೋ ನಾನಾಪ್ರತ್ಯಯಕಾರಣಾತ್

ಈ ರೀತಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿವೇಚನೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಪರಮೇಶ್ವರನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿಶ್ಚಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೇ ಪುನಸ್ಸರ್ವಭಾವೇನ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್ ತೇ ಹಿ ಜಾನಂತ್ಯಯತ್ನೇನ ಶಿವಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಆದರೆ ಯಾರು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವದಿಂದ ಶರಣಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಶಿವನನ್ನು, ಪರಮ ಕಾರಣವನ್ನು, ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ತಾವದ್ದುಃಖೇ ವರ್ತತೇ ಬದ್ಧಪಾಶಃ ಸಂಸಾರೇ ಽಸ್ಮಿಞ್ಚಕ್ರನೇಮಿಕ್ರಮೇಣ

ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿದ್ದವನು, ಚಕ್ರದ ಅಂಚು ತಿರುಗುವಂತೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ತದಾವಿದ್ವಾನ್ಪುಣ್ಯಪಾಪೇ ವಿಧೂಯ ನಿರಂಜನಃ ಪರಮಮುಪೈತಿ ಸಾಮ್ಯಮ್

ಅಜ್ಞಾನಿಯು ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದಾಗ, ಅವನು ಕಲಂಕವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಪರಮ ಸಮತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ನಶಿವಸ್ಯಾಣವೋ ಬಂಧಃ ಕಾರ್ಯೋ ಮಾಯೇಯ ಏವ ವಾ ಪ್ರಾಕೃತೋ ವಾಥ ಬೋದ್ಧಾ ವಾ ಹ್ಯಹಂಕಾರಾತ್ಮಕಸ್ತಥಾ

ಶಿವನಿಗೆ ಆತ್ಮನ ಬಂಧನವೇ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಮಾಯೆಯಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಅಹಂಕಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ನೈವಾಸ್ಯ ಮಾನಸೋ ಬಂಧೋ ನ ಚೈತ್ತೋ ನೇಂದ್ರಿಯಾತ್ಮಕಃ ನ ಚ ತನ್ಮಾತ್ರಬಂಧೋ ಽಪಿ ಭೂತಬಂಧೋ ನ ಕಶ್ಚನ

ಅವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ, ಚಿತ್ತದ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ; ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಥವಾ ಸ್ಥೂಲ ಭೂತಗಳ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ಚ ಕಾಲಃ ಕಲಾ ಚೈವ ನ ವಿದ್ಯಾ ನಿಯತಿಸ್ತಥಾ ನ ರಾಗೋ ನ ಚ ವಿದ್ವೇಷಃ ಶಂಭೋರಮಿತತೇಜಸಃ

ಅನಂತತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಕಾಲವೂ, ಅದರ ಭಾಗಗಳೂ, ಜ್ಞಾನವೂ, ವಿಧಿಯೂ, ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷವೂ ಬಂಧಿಸದು.

ನ ಚಾಸ್ತ್ಯಭಿನಿವೇಶೋ ಽಸ್ಯ ಕುಶಲಾ ಽಕುಶಲಾನ್ಯಪಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ತದ್ವಿಪಾಕಶ್ಚ ಸುಖದುಃಖೇ ಚ ತತ್ಫಲೇ

ಅವನಿಗೆ ಯಾವ执念ವೂ ಇಲ್ಲ; ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳು, ಅವುಗಳ ಫಲಗಳು, ಸುಖ ದುಃಖಗಳು ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಶಯೈರ್ನಾಪಿ ಸಂಬನ್ಧಃ ಸಂಸ್ಕಾರೈಃ ಕರ್ಮಣಾಮಪಿ ಭೋಗೈಶ್ಚ ಭೋಗಸಂಸ್ಕಾರೈಃ ಕಾಲತ್ರಿತಯಗೋಚರೈಃ

ಅವನಿಗೆ ಆಸೆಗಳ ಮೂಲಕವೂ, ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಕವೂ, ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕವೂ, ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಕವೂ, ಮೂರು ಕಾಲಗಳ ಯಾವ ಸಂಬಂಧವೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ತಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಕರ್ತಾ ನಾದಿರಂತಸ್ತಥಾಂತರಮ್ ನ ಕರ್ಮ ಕರಣಂ ವಾಪಿ ನಾಕಾರ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಮೇವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾಡುವವನೂ ಇಲ್ಲ, ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಕರ್ಮ, ಸಾಧನ, ಕಾರ್ಯ, ಫಲ ಯಾವುದೂ ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲ.

ನಾಸ್ಯ ಬಂಧುರಬಂಧುರ್ವಾ ನಿಯಂತಾ ಪ್ರೇರಕೋ ಽಪಿ ವಾ ನ ಪತಿರ್ನ ಗುರುಸ್ತ್ರಾತಾ ನಾಧಿಕೋ ನ ಸಮಸ್ತಥಾ

ಅವನಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಶತ್ರುವೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಯಂತ್ರಕನೂ ಪ್ರೇರಕನೂ ಇಲ್ಲ; ಪತಿಯಾದವನು, ಗುರು, ರಕ್ಷಕ, ಮೇಲುಗಡೆಯವನು, ಸಮಾನನೂ ಇಲ್ಲ.

ನ ಜನ್ಮಮರಣೇ ತಸ್ಯ ನ ಕಾಂಕ್ಷಿತಮಕಾಂಕ್ಷಿತಮ್ ನ ವಿಧಿರ್ನ ನಿಷೇಧಶ್ಚ ನ ಮುಕ್ತಿರ್ನ ಚ ಬನ್ಧನಮ್

ಅವನಿಗೆ ಜನ್ಮವೂ ಸಾವು ಇಲ್ಲ; ಇಚ್ಛಿತವೂ ಅನಿಚ್ಛಿತವೂ ಇಲ್ಲ; ವಿಧಿಯೂ ನಿಷೇಧವೂ ಇಲ್ಲ; ಮುಕ್ತಿಯೂ ಬಂಧನವೂ ಇಲ್ಲ.

ನಾಸ್ತಿ ಯದ್ಯದಕಲ್ಯಾಣಂ ತತ್ತದಸ್ಯ ಕದಾಚನ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಕಲಂ ಚಾಸ್ತಿ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಶಿವೋ ಯತಃ

ಅವನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶುಭವೆಂಬುದು ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಶುಭವೂ ಸದಾ ಇದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನೇ ಪರಮಾತ್ಮ.

ಸ ಶಿವಸ್ಸರ್ವಮೇವೇದಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ವಶಕ್ತಿಭಿಃ ಅಪ್ರಚ್ಯುತಸ್ಸ್ವತೋ ಭಾವಃ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಾಣುರತಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಶಿವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದೆಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವೇನಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್ ಸರ್ವರೂಪಃ ಸ್ಮೃತಶ್ಶರ್ವಸ್ತಥಾ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನ ಮುಹ್ಯತಿ

ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳಾದ ಈ ಜಗತ್ತು ಶಿವನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸರ್ವರೂಪ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತವನು ಯಾವತ್ತೂ ಮೋಹಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಶರ್ವೋ ರುದ್ರೋ ನಮಸ್ತಸ್ಮೈ ಪುರುಷಃ ಸತ್ಪರೋ ಮಹಾನ್ ಹಿರಣ್ಯಬಾಹುರ್ಭಗವಾನ್ಹಿರಣ್ಯಪತಿರೀಶ್ವರಃ

ಶರ್ವ, ರುದ್ರ, ಪರಪುರುಷ, ಮಹಾನ್, ಹೊಳಪಿನ ಕೈಗಳವನು, ಭಗವಂತನು, ಹಿರಣ್ಯಪತಿ, ಈಶ್ವರನೆಂಬ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.

ಅಂಬಿಕಾಪತಿರೀಶಾನಃ ಪಿನಾಕೀ ವೃಷವಾಹನಃ ಏಕೋ ರುದ್ರಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರುಷಃ ಕೃಷ್ಣಪಿಂಗಲಃ

ಅಂಬಿಕಾಪತಿ, ಈಶಾನ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ, ವೃಷವಾಹನ, ಒಬ್ಬನೇ ರುದ್ರ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಪುರುಷ, ಕಪ್ಪು-ಕಿತ್ತಳೆ ವರ್ಣದವನು.

ಬಾಲಾಗ್ರಮಾತ್ರೋ ಹೃನ್ಮಧ್ಯೇ ವಿಚಿಂತ್ಯೋ ದಹರಾಂತರೇ ಹಿರಣ್ಯಕೇಶಃ ಪದ್ಮಾಕ್ಷೋ ಹ್ಯರುಣಸ್ತಾಮ್ರ ಏವ ಚ

ಹೃದಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನಾಗಿ, ಹೃದಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದವನು; ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣ ಕೂದಲಿನವನು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರವರ್ಣದವನು.

ಯೋ ಽವಸರ್ಪತ್ಯ ಸೌ ದೇವೋ ನೀಲಗ್ರೀವೋ ಹಿರಣ್ಮಯಃ ಸೌಮ್ಯೋ ಘೋರಸ್ತಥಾ ಮಿಶ್ರಶ್ಚಾಕ್ಷಾರಶ್ಚಾಮೃತೋ ಽವ್ಯಯಃ

ಅವನೇ ಇಳಿದುಬರುವ ದೇವರು, ನೀಲಕಂಠ, ಹೊಳೆಯುವವನೂ, ಶಾಂತಸ್ವರೂಪನೂ, ಭಯಾನಕನೂ, ಮಿಶ್ರಸ್ವರೂಪನೂ, ಅವಿನಾಶಿಯೂ, ಅಮೃತರೂಪಿಯೂ, ಕ್ಷಯರಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ ಪುಂವಿಶೇಷಃ ಪರಮೋ ಭಗವಾನನ್ತಕಾಂತಕಃ ಚೇತನಚೇತನೋನ್ಮುಕ್ತಃ ಪ್ರಪಞ್ಚಾಚ್ಚ ಪರಾತ್ಪರಃ

ಅವನು ಪರಮ ಪುರುಷ, ಭಗವಂತ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು; ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಮೀರಿ, ಪರಮಪರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಶಿವೇನಾತಿಶಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾನೈಶ್ವರ್ಯೇ ವಿಲೋಕಿತೇ ಲೋಕೇಶಾತಿಶಯತ್ವೇನ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ

ಶಿವನ ಅಪಾರವಾದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿಯೂ, ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಪ್ರಧಾನನು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿಸರ್ಗಪ್ರಸೂತಾನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಸ್ತರಮ್ ಉಪದೇಷ್ಟಾ ಸ ಏವಾದೌ ಕಾಲಾವಚ್ಛೇದವರ್ತಿನಾಮ್

ಪ್ರತಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಲದ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಬ್ರಹ್ಮರಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವವನು ಅವನೇ.

ಕಾಲಾವಚ್ಛೇದಯುಕ್ತಾನಾಂ ಗುರೂಣಾಮಪ್ಯಸೌ ಗುರುಃ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಸರ್ವೇಶಃ ಕಾಲಾವಚ್ಛೇದವರ್ಜಿತಃ

ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೇ ಗುರು; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನೇ ದೇವತೆ; ಅವನು ಕಾಲದ ಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಡದವನು.

ಶುದ್ಧಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೀ ತಸ್ಯ ಶಕ್ತಿಸ್ಸರ್ವಾತಿಶಾಯಿನೀ ಜ್ಞಾನಮಪ್ರತಿಮಂ ನಿತ್ಯಂ ವಪುರತ್ಯನ್ತನಿರ್ಮಿತಮ್

ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಶುದ್ಧವೂ, ಸಹಜವೂ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು; ಅವನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಅದು ಶಾಶ್ವತ; ಅವನ ರೂಪ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ.

ಐಶ್ವರ್ಯಮಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವಂ ಸುಖಮಾತ್ಯನ್ತಿಕಂ ಬಲಮ್ ತೇಜಃಪ್ರಭಾವೋ ವೀರ್ಯಂ ಚ ಕ್ಷಮಾ ಕಾರುಣ್ಯಮೇವ ಚ

ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ; ಅವನ ಆನಂದವು ಅತ್ಯುನ್ನತ; ಅವನ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಶ, ಬಲ, ಸಹನೆ, ದಯೆ — ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಪಾರ.

ಪರಿಪೂರ್ಣಸ್ಯ ಸರ್ಗಾದ್ಯೈರ್ನಾತ್ಮನೋ ಽಸ್ತಿ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ಪರಾನುಗ್ರಹ ಏವಾಸ್ಯ ಫಲಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ

ಪೂರ್ಣನಾದ ಅವನಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರ್ಥವಿಲ್ಲ; ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವೇ ಪರರ ಹಿತ.