ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಸಂಸಾರಾಶೀವಿಷಾಲೀಢಮೃತಸಂಜೀವನೌಷಧಮ್ ವಿಭೂತಿಂ ಶಿವಯೋರ್ವಿದ್ವಾನ್ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ

ಸಂಸಾರದ ನಾಗದ ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.

ಯಃ ಪರಾಮಪರಾಂ ಚೈವ ವಿಭೂತಿಂ ವೇತ್ತಿ ತತ್ತ್ವತಃ ಸೋ ಽಪರೋ ಭೂತಿಮುಲ್ಲಂಘ್ಯ ಪರಾಂ ಭೂತಿಂ ಸಮಶ್ನುತೇ

ಯಾರು ಪರ ಮತ್ತು ಅಪರ ವೈಭವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವರೋ, ಅವರು ಕೆಳಗಿನದನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಮ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪರಮಾತ್ಮನೋಃ ರಹಸ್ಯಮಪಿ ಯೋಗ್ಯೋ ಽಸಿ ಭರ್ಗಭಕ್ತೋ ಭವಾನಿತಿ

ಈ ರೀತಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ಅದರ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅರ್ಹನೂ ಭರ್ಗನ ಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ.

ನಾಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯೋ ಽಪ್ಯಶೈವೇಭ್ಯೋ ನಾಭಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಕದಾಚನ ವ್ಯಾಹರೇದೀಶಯೋರ್ಭೂತಿಮಿತಿ ವೇದಾನುಶಾಸನಮ್

ವೇದದ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಈಶ್ವರರ ವೈಭವವನ್ನು ಅನರ್ಹರಿಗೆ, ಅಶೈವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮತಿಕಲ್ಯಾಣಪರೇಭ್ಯಃ ಕಥಯೇನ್ನ ಹಿ ತ್ವಾದೃಶೇಭ್ಯೋ ಽನುರೂಪೇಭ್ಯಃ ಕಥಯೈತನ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ

ಆದಕಾರಣ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಚಿಂತಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು; ನಿನ್ನಂತಹವರಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.

ವಿಭೂತಿಮೇತಾಂ ಶಿವಯೋರ್ಯೋಗ್ಯೇಭ್ಯೋ ಯಃ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ಸಂಸಾರಸಾಗರಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ಯಾರು ಶಿವನ ಈ ವೈಭವವನ್ನು ಅರ್ಹರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಿವನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೀರ್ತನಾದಸ್ಯ ನಶ್ಯಂತಿ ಮಹಾನ್ತ್ಯಃ ಪಾಪಕೋಟಯಃ ತ್ರಿಶ್ಚತುರ್ಧಾಸಮಭ್ಯಸ್ತೈರ್ವಿನಶ್ಯಂತಿ ತತೋ ಽಧಿಕಾಃ

ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ನಶ್ಯಂತ್ಯನಿಷ್ಟರಿಪವೋ ವರ್ಧನ್ತೇ ಸುಹೃದಸ್ತಥಾ ವಿದ್ಯಾ ಚ ವರ್ಧತೇ ಶೈವೀ ಮತಿಸ್ಸತ್ಯೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಅನಿಷ್ಟ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶೈವ ವಿದ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತಿಃ ಪರಾಃ ಶಿವೇ ಸಾಮ್ಬೇ ಸಾನುಗೇ ಸಪರಿಚ್ಛಿದೇ ಯದ್ಯದಿಷ್ಟತಮಂ ಚಾನ್ಯತ್ತತ್ತದಾಪ್ನೋತ್ಯಸಂಶಯಮ್

ಶಿವನಿಗೆ, ಅಂಬಿಕೆಗೆ, ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಗೆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೇನು ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವೋ, ಅದನ್ನೂ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ತಃಶುಚಿಃ ಶಿವೇ ಭಕ್ತೋ ವಿಸ್ರಬ್ಧಃ ಕೀರ್ತಯೇದ್ಯದಿ ಪ್ರಬಲೈಃ ಕರ್ಮಭಿಃ ಪೂರ್ವೈಃ ಫಲಂ ಚೇತ್ಪ್ರತಿಬಧ್ಯತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಮಭ್ಯಸ್ಯೇತ್ತಸ್ಯ ನಾಸ್ತೀಹ ದುರ್ಲ್ಲಭಮ್

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಒಳಗಿಂದ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಳೆಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕರ್ಮಗಳು ಫಲವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು. ಇಂಥವನಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ಅಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ವಿಗ್ರಹಂ ದೇವದೇವಸ್ಯ ವಿಶ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ತದೇವಂ ನ ವಿಜಾನಂತಿ ಪಶವಃ ಪಾಶಗೌರವಾತ್

ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಶಿವನ ಸ್ವರೂಪವೇ. ಆದರೆ ಬಂಧನಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು.

ತಮೇಕಮೇವ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ ಯದುನಂದನ ಅಜಾನನ್ತಃ ಪರಂ ಭಾವಮವಿಕಲ್ಪಂ ಮಹರ್ಷಯಃ

ಯದು ವಂಶದವರೇ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪರಮ, ಏಕ, ಅವಿಭಕ್ತ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಅದನ್ನೇ ಅನೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಂ ಚ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕಂ ತಥಾ ಕೇಚಿದಾಹುರ್ಮಹಾದೇವಮನಾದಿನಿಧನಂ ಪರಮ್

ಕೆಲವರು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೆಳಗಿನ ರೂಪವೂ, ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ಉನ್ನತ ರೂಪವೂ, ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪರಮ ದೇವನೂ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಭೂತೇಂದ್ರಿಯಾಂತಃಕರಣಪ್ರಧಾನವಿಷಯಾತ್ಮಕಮ್ ಅಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್

ಭೂತಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಶುದ್ಧ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ.

ಬೃಹತ್ತ್ವಾದ್ಬೃಹಣತ್ವಾದ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಚೇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ಉಭೇ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ರೂಪೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಽಧಿಪತೇಃ ಪ್ರಭೋಃ ವಿದ್ಯಾ ಽವಿದ್ಯಾಸ್ವರೂಪೀತಿ ಕೈಶ್ಚಿದೀಶೋ ನಿಗದ್ಯತೇ

ದುಡ್ಡುತನದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಸ್ತಾರದಿಂದ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪಗಳು; ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನ-ಅಜ್ಞಾನ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿದ್ಯಾಂ ತು ಚೇತನಾಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಥಾವಿದ್ಯಾಮಚೇತನಾಮ್ ವಿದ್ಯಾ ಽವಿದ್ಯಾತ್ಮಕಂ ಚೈವ ವಿಶ್ವಂ ವಿಶ್ವಗುರೋರ್ವಿಭೋಃ

ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಚೈತನ್ಯ, ಅಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಜಡತೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಶ್ವವೇ ವಿಶ್ವಗುರುವಿನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ರೂಪಮೇವ ನ ಸಂದೇಹೋ ವಿಶ್ವಂ ತಸ್ಯ ವಶೇ ಯತಃ ಭ್ರಾಂತಿರ್ವಿದ್ಯಾ ಪರಾ ಚೇತಿ ಶಾರ್ವಂ ರೂಪಂ ಪರಂ ವಿದುಃ

ಈ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಸ್ವರೂಪವೇ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ. ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನವೆಂದು, ಶಿವನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉನ್ನತವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಯಥಾಬುದ್ಧಿರರ್ಥೇಷು ಬಹುಧಾ ಭ್ರಾಂತಿರುಚ್ಯತೇ ಯಥಾರ್ಥಾಕಾರಸಂವಿತ್ತಿರ್ವಿದ್ಯೇತಿ ಪರಿಕೀರ್ತ್ಯತೇ

ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವುದನ್ನು ಭ್ರಮೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ವಾಸ್ತವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಕಲ್ಪರಹಿತಂ ತತ್ತ್ವಂ ಪರಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ವೈಪರೀತ್ಯಾದಸಚ್ಛಬ್ದಃ ಕಥ್ಯತೇ ವೇದವಾದಿಭಿಃ

ಯಾವ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ಪರಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ವೇದವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಸತ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ತಯೋಃ ಪತಿತ್ವಾತ್ತು ಶಿವಃ ಸದಸತ್ಪತಿರುಚ್ಯತೇ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಾತ್ಮಕಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಪರಂ ಪರೇ

ಈ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸ್ವಾಮಿ ಶಿವನು, ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್‌ನ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರ ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷರಸ್ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಕೂಟಸ್ಥೋ ಽಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ ಉಭೇ ತೇ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ರೂಪೇ ತಸ್ಯ ವಶೇ ಯತಃ

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಕ್ಷರ, ಅಕ್ಷರವೆಂದರೆ ಸ್ಥಿರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಪರಮೇಶ್ವರನ ರೂಪಗಳು, ಅವನ ವಶದಲ್ಲಿವೆ.

ತಯೋಃ ಪರಃ ಶಿವಃ ಶಾಂತಃ ಕ್ಷರಾಕ್ಷರಾಪರಸ್ಸ್ಮೃತಃ ಸಮಷ್ಟಿವ್ಯಷ್ಠಿರೂಪಂ ಚ ಸಮಷ್ಟಿವ್ಯಷ್ಟಿಕಾರಣಮ್

ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಪರಮ, ಶಾಂತ, ಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಸಮಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಷ್ಟಿ ರೂಪವೂ, ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ಕಾರಣವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ವದಂತಿ ಮುನಯಃ ಕೇಚಿಚ್ಛಿವಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್ ಸಮಷ್ಟಿಮಾಹುರವ್ಯಕ್ತಂ ವ್ಯಷ್ಟಿಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ತಥೈವ ಚ

ಕೆಲವರು ಮುನಿಗಳು ಶಿವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವ್ಯಕ್ತ, ವ್ಯಷ್ಟಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ರೂಪೇ ಪರಮೇಶಸ್ಯ ತದಿಚ್ಛಾಯಾಃ ಪ್ರವರ್ತನಾತ್ ತಯೋಃ ಕಾರಣಭಾವೇನ ಶಿವಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಈ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದುದರಿಂದ ಶಿವನು ಪರಮ ಕಾರಣ.

ಕಾರಣಾರ್ಥವಿದಃ ಪ್ರಾಹುಃ ಸಮಷ್ಟಿವ್ಯಷ್ಟಿಕಾರಣಮ್ ಜಾತಿವ್ಯಕ್ತಿಸ್ವರೂಪೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ ಕೈಶ್ಚಿದೀಶ್ವರಃ

ಕಾರಣದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅವನು ಸಮಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಾ ಪಿಂಡೇಪ್ಯನುವರ್ತೇತ ಸಾ ಜಾತಿರಿತಿ ಕಥ್ಯತೇ ವ್ಯಕ್ತಿರ್ವ್ಯಾವೃತ್ತಿರೂಪಂ ತಂ ಪಿಣ್ಡಜಾತೇಃ ಸಮಾಶ್ರಯಮ್

ಯಾವುದು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಜಾತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪ, ಅದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಜಾತಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಜಾತಯೋ ವ್ಯಕ್ತಯಶ್ಚೈವ ತದಾಜ್ಞಾಪರಿಪಾಲಿತಾಃ ಯತಸ್ತತೋ ಮಹಾದೇವೋ ಜಾತಿವ್ಯಕ್ತಿವಪುಃ ಸ್ಮೃತಃ

ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾದೇವನು ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೂಪ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಧಾನಪುರುಷವ್ಯಕ್ತಕಾಲಾತ್ಮಾ ಕಥ್ಯತೇ ಶಿವಃ ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪ್ರಾಹುಃಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ ಪುರುಷಂ ತಥಾ

ಪ್ರಧಾನ, ಪುರುಷ, ವ್ಯಕ್ತ, ಕಾಲ ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂದು, ಪುರುಷನನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಯೋವಿಂಶತಿತತ್ತ್ವಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ ಕಾಲಃ ಕಾರ್ಯಪ್ರಪಞ್ಚಸ್ಯ ಪರಿಣಾಮೈಕಕಾರಣಮ್

ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತರಾದವರು ವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.