ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಮಂತವ್ಯವಸ್ತುತಾಂ ಧತ್ತೇ ಸದಾ ದೇವೀ ಮಹೇಶ್ವರೀ ಮಂತಾ ಸ ಏವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಮಹಾದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಯಾವುದನ್ನು ಯೋಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಸದಾ ಮಹೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ಯೋಚಿಸುವವನು ವಿಶ್ವಾತ್ಮ, ಮಹಾದೇವ ಮಹೇಶ್ವರ.

ಬೋದ್ಧವ್ಯವಸ್ತುರೂಪಂ ತು ಬಿಭರ್ತಿ ಭವವಲ್ಲಭಾ ದೇವಸ್ಸ ಏವ ಭಗವಾನ್ಬೋದ್ಧಾ ಮುಗ್ಧೇನ್ದುಶೇಖರಃ

ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಭವದೇವಿಯಲ್ಲಿದೆ; ಅರಿಯುವವನು ತಾಜಾ ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನೂ ಧರಿಸಿದ ಭಗವಂತನೇ.

ಪ್ರಾಣಃ ಪಿನಾಕೀ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಭುಃ ಪ್ರಾಣಸ್ಥಿತಿಸ್ತು ಸರ್ವೇಷಾಮಂಬಿಕಾ ಚಾಂಬುರೂಪಿಣೀ

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣವೇ ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಭಗವಂತನು; ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಜಲರೂಪಿಣಿಯಾದ ಅಂಬಿಕೆ.

ಬಿಭರ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರತಾಂ ದೇವೀ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕವಲ್ಲಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞತ್ವಂ ತದಾ ಧತ್ತೇ ಭಗವಾನಂತಕಾಂತಕಃ

ತ್ರಿಪುರಾಂತಕನ ಪ್ರಿಯೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ; ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಯಮನ ಶತ್ರುವಾದ ಭಗವಂತನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಅಹಃ ಶೂಲಾಯುಧೋ ದೇವಃ ಶೂಲಪಾಣಿಪ್ರಿಯಾ ನಿಶಾ ಆಕಾಶಃ ಶಂಕರೋ ದೇವಃ ಪೃಥಿವೀ ಶಂಕರಪ್ರಿಯಾ

ಹಗಲು ತ್ರಿಶೂಲಾಯುಧಧಾರಿ ದೇವರು; ರಾತ್ರಿಯು ಶೂಲಪಾಣಿಯ ಪ್ರಿಯೆ; ಆಕಾಶ ಶಂಕರ ದೇವರು; ಭೂಮಿ ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಸಮುದ್ರೋ ಭಗವಾನೀಶೋ ವೇಲಾ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಕನ್ಯಕಾ ವೃಕ್ಷೋ ವೃಷಧ್ವಜೋ ದೇವೋ ಲತಾ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪ್ರಿಯಾ

ಸಮುದ್ರನೇ ಭಗವಂತನು; ಕರೆಯು ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ; ಮರವು ವೃಷಧ್ವಜ ದೇವರು; ಲತೆಯು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಪುಂಲ್ಲಿಂಗಮಖಿಲಂ ಧತ್ತೇ ಭಗವಾನ್ಪುರಶಾಸನಃ ಸ್ತ್ರಿಲಿಂಗಂ ಚಾಖಿಲಂ ಧತ್ತೇ ದೇವೀ ದೇವಮನೋರಮಾ

ನಗರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲಾ ಪುಂಲಿಂಗ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ದೇವತೆಗಳ ಮನೋರಮಾದೇವಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.

ಶಬ್ದಜಾಲಮಶೇಷಂ ತು ಧತ್ತೇ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಲ್ಲಭಾ ಅರ್ಥಸ್ವರೂಪಮಖಿಲಂ ಧತ್ತೇ ಮುಗ್ಧೇನ್ದುಶೇಖರಃ

ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ಮೃದುಚಂದ್ರಕಲೆಯುಳ್ಳ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ಯಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥಸ್ಯ ಯಾ ಯಾ ಶಕ್ತಿರುದಾಹೃತಾ ಸಾ ಸಾ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೀ ದೇವೀ ಸ ಸ ಸರ್ವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ

ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಯಾವ ಶಕ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ, ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ; ಆ ವಸ್ತುವೇ ಮಹೇಶ್ವರನು.

ಯತ್ಪರಂ ಯತ್ಪವಿತ್ರಂ ಚ ಯತ್ಪುಣ್ಯಂ ಯಚ್ಚ ಮಂಗಲಮ್ ತತ್ತದಾಹ ಮಹಾಭಾಗಾಸ್ತಯೋಸ್ತೇಜೋವಿಜೃಂಭಿತಮ್

ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೋ, ಪವಿತ್ರವೋ, ಪುಣ್ಯವೋ, ಶುಭವೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಇವರಿಬ್ಬರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಸ್ತಾರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಥಾ ದೀಪಸ್ಯ ದೀಪ್ತಸ್ಯ ಶಿಖಾ ದೀಪಯತೇ ಗೃಹಮ್ ತಥಾ ತೇಜಸ್ತಯೋರೇತದ್ವ್ಯಾಪ್ಯ ದೀಪಯತೇ ಜಗತ್

ಹಾಗೆ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆ ಮನೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗುವಂತೆ, ಇವರಿಬ್ಬರ ತೇಜಸ್ಸು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.

ತೃಣಾದಿಶಿವಮೂರ್ತ್ಯಂತಂ ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತಿಶಯಕ್ರಮಃ ಸನ್ನಿಕರ್ಷಕ್ರಮವಶಾತ್ತಯೋರಿತಿ ಪರಾ ಶ್ರುತಿಃ

ಹುಲ್ಲು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಶಿವನ ರೂಪದವರೆಗೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕ್ರಮವು, ಅವುಗಳ ಸಮೀಪತೆಯ ಕ್ರಮದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಮ ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾಕಾರಾತ್ಮಕಾವೇತೌ ಸರ್ವಶ್ರೇಯೋವಿಧಾಯಿನೌ ಪೂಜನೀಯೌ ನಮಸ್ಕಾರ್ಯೌ ಚಿಂತನೀಯೌ ಚ ಸರ್ವದಾ

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕಾದವರು, ಯೋಚಿಸಬೇಕಾದವರು.

ಯಥಾಪ್ರಜ್ಞಮಿದಂ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪರಮೇಶಯೋಃ ಕಥಿತಂ ಹಿ ಮಯಾ ತೇ ಽದ್ಯ ನ ತು ತಾವದಿಯತ್ತಯಾ

ಕೃಷ್ಣಾ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಾನು ಇಂದು ನಿನಗೆ ಪರಮೇಶ್ವರರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ತತ್ಕಥಂ ಶಕ್ಯತೇ ವಕ್ತುಂ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪರಮೇಶಯೋಃ ಮಹತಾಮಪಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಮನಸೋ ಽಪಿ ಬಹಿರ್ಗತಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು? ಅದು ಮಹಾನ್ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅತೀತವಾಗಿದೆ.

ಅಂತರ್ಗತಮನನ್ಯಾನಾಮೀಶ್ವರಾರ್ಪಿತಚೇತಸಾಮ್ ಅನ್ಯೇಷಾಂ ಬುದ್ಧ್ಯನಾರೂಢಮಾರೂಢಂ ಚ ಯಥೈವ ತತ್

ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ಅದು ಒಳಗೇ ಇದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಅದು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಇದೆ.

ಯೇಯಮುಕ್ತಾ ವಿಭೂತಿರ್ವೈ ಪ್ರಾಕೃತೀ ಸಾ ಪರಾ ಮತಾ ಅಪ್ರಾಕೃತಾಂ ಪರಾಮನ್ಯಾಂ ಗುಹ್ಯಾಂ ಗುಹ್ಯವಿದೋ ವಿದುಃ

ಈ ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮತ್ತೊಂದು ಅಪ್ರಾಕೃತವಾದ, ಪರಮವಾದ, ಗುಪ್ತವಾದ ವೈಭವವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಯತೋ ವಾಚೋ ನಿವರ್ತಂತೇ ಮನಸಾ ಚೇನ್ದ್ರಿಯೈಸ್ಸಹ ಅಪ್ರಾಕೃತೀ ಪರಾ ಚೈಷಾ ವಿಭೂತಿಃ ಪಾರಮೇಶ್ವರೀ

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಆ ಅಪ್ರಾಕೃತ, ಪರಮ ವೈಭವವನ್ನು ಪದಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಲುಪಲಾಗದೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ.

ಸೈವೇಹ ಪರಮಂ ಧಾಮ ಸೈವೇಹ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ಸೈವೇಹ ಪರಮಾ ಕಾಷ್ಠಾ ವಿಭೂತಿಃ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ

ಅದೇ ಇಲ್ಲಿ ಪರಮ ಧಾಮ, ಅದೇ ಪರಮ ಗತಿ, ಅದೇ ಪರಮ ಗುರಿ—ಅದು ಪರಮೇಶ್ವರನ ವೈಭವ.

ತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಪ್ರಯತಂತೇ ಽತ್ರ ಜಿತಶ್ವಾಸಾ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯಾಃ ಗರ್ಭಕಾರಾ ಗೃಹದ್ವಾರಂ ನಿಶ್ಛಿದ್ರಂ ಘಟಿತುಂ ಯಥಾ

ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿ ಉಸಿರನ್ನು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಕುಂಭಕಾರನು ಮಡಕೆ ಬಾಯಿಯನ್ನು ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸುವಂತೆ.

ಸಂಸಾರಾಶೀವಿಷಾಲೀಢಮೃತಸಂಜೀವನೌಷಧಮ್ ವಿಭೂತಿಂ ಶಿವಯೋರ್ವಿದ್ವಾನ್ನ ಬಿಭೇತಿ ಕುತಶ್ಚನ

ಸಂಸಾರದ ನಾಗದ ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.

ಯಃ ಪರಾಮಪರಾಂ ಚೈವ ವಿಭೂತಿಂ ವೇತ್ತಿ ತತ್ತ್ವತಃ ಸೋ ಽಪರೋ ಭೂತಿಮುಲ್ಲಂಘ್ಯ ಪರಾಂ ಭೂತಿಂ ಸಮಶ್ನುತೇ

ಯಾರು ಪರ ಮತ್ತು ಅಪರ ವೈಭವವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವರೋ, ಅವರು ಕೆಳಗಿನದನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಮ ವೈಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಕೃಷ್ಣ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪರಮಾತ್ಮನೋಃ ರಹಸ್ಯಮಪಿ ಯೋಗ್ಯೋ ಽಸಿ ಭರ್ಗಭಕ್ತೋ ಭವಾನಿತಿ

ಈ ರೀತಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು, ಅದರ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಅರ್ಹನೂ ಭರ್ಗನ ಭಕ್ತನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯ.

ನಾಶಿಷ್ಯೇಭ್ಯೋ ಽಪ್ಯಶೈವೇಭ್ಯೋ ನಾಭಕ್ತೇಭ್ಯಃ ಕದಾಚನ ವ್ಯಾಹರೇದೀಶಯೋರ್ಭೂತಿಮಿತಿ ವೇದಾನುಶಾಸನಮ್

ವೇದದ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಈಶ್ವರರ ವೈಭವವನ್ನು ಅನರ್ಹರಿಗೆ, ಅಶೈವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.

ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮತಿಕಲ್ಯಾಣಪರೇಭ್ಯಃ ಕಥಯೇನ್ನ ಹಿ ತ್ವಾದೃಶೇಭ್ಯೋ ಽನುರೂಪೇಭ್ಯಃ ಕಥಯೈತನ್ನ ಚಾನ್ಯಥಾ

ಆದಕಾರಣ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಚಿಂತಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಬೇಕು; ನಿನ್ನಂತಹವರಿಗೆ ಹೇಳಬಹುದು, ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು.

ವಿಭೂತಿಮೇತಾಂ ಶಿವಯೋರ್ಯೋಗ್ಯೇಭ್ಯೋ ಯಃ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ ಸಂಸಾರಸಾಗರಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಶಿವಸಾಯುಜ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ಯಾರು ಶಿವನ ಈ ವೈಭವವನ್ನು ಅರ್ಹರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಿವನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೀರ್ತನಾದಸ್ಯ ನಶ್ಯಂತಿ ಮಹಾನ್ತ್ಯಃ ಪಾಪಕೋಟಯಃ ತ್ರಿಶ್ಚತುರ್ಧಾಸಮಭ್ಯಸ್ತೈರ್ವಿನಶ್ಯಂತಿ ತತೋ ಽಧಿಕಾಃ

ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ನಶ್ಯಂತ್ಯನಿಷ್ಟರಿಪವೋ ವರ್ಧನ್ತೇ ಸುಹೃದಸ್ತಥಾ ವಿದ್ಯಾ ಚ ವರ್ಧತೇ ಶೈವೀ ಮತಿಸ್ಸತ್ಯೇ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಅನಿಷ್ಟ ಶತ್ರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶೈವ ವಿದ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಕ್ತಿಃ ಪರಾಃ ಶಿವೇ ಸಾಮ್ಬೇ ಸಾನುಗೇ ಸಪರಿಚ್ಛಿದೇ ಯದ್ಯದಿಷ್ಟತಮಂ ಚಾನ್ಯತ್ತತ್ತದಾಪ್ನೋತ್ಯಸಂಶಯಮ್

ಶಿವನಿಗೆ, ಅಂಬಿಕೆಗೆ, ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಗೆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೇನು ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವೋ, ಅದನ್ನೂ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.