ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತಸ್ಮಾಚ್ಛಕ್ತಿಮಯಂ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್ ಕಲಾ ಯಾ ಪರಮಾ ಶಕ್ತಿಃ ಕಥಿತಾ ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಆದುದರಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ಕಲಾ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಏವಮೇಷಾ ಪರಾ ಶಕ್ತಿರೀಶ್ವರೇಚ್ಛಾನುಯಾಯಿನೀ ಸ್ಥಿರಂ ಚರಂ ಚ ಯದ್ವಿಶ್ವಂ ಸೃಜತೀತಿ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ

ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ, ಈಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿರಚರಗಳನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯಾ ಚಿಕೀರ್ಷಾಭಿಸ್ತಿಸೃಭಿಸ್ಸ್ವಾತ್ಮಶಕ್ತಿಭಿಃ ಶಕ್ತಿಮಾನೀಶ್ವರಃ ಶಶ್ವದ್ವಿಶ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯಾಧಿತಿಷ್ಠತಿ

ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಈಶ್ವರನು ಸದಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇದಮಿತ್ಥಮಿದಂ ನೇತ್ಥಂ ಭವೇದಿತ್ಯೇವಮಾತ್ಮಿಕಾ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿರ್ಮಹೇಶಸ್ಯ ನಿತ್ಯಾ ಕಾರ್ಯನಿಯಾಮಿಕಾ

ಮಹೇಶ್ವರನ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕಿಯಾಗಿಯೂ ಇದೆ; 'ಇದು ಹೀಗಾಗಲಿ, ಇದು ಹೀಗಾಗಬಾರದು' ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪವಿದೆ.

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಸ್ತು ತತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕರಣಂ ಕಾರಣಂ ತಥಾ ಪ್ರಯೋಜನಂ ಚ ತತ್ತ್ವೇನ ಬುದ್ಧಿರೂಪಾಧ್ಯವಸ್ಯತಿ

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ, ಕಾರ್ಯ, ಸಾಧನ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಿಜವಾದ ಬುದ್ಧಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಥೇಪ್ಸಿತಂ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿರ್ಯಥಾಧ್ಯವಸಿತಂ ಜಗತ್ ಕಲ್ಪಯತ್ಯಖಿಲಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕ್ಷಣಾತ್ಸಂಕಲ್ಪರೂಪಿಣೀ

ಹೆಚ್ಚು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸಂಕಲ್ಪ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಶಕ್ತಿತ್ರಯೋತ್ಥಾನಂ ಶಕ್ತಿಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣೀ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಪರಮಯಾ ನುನ್ನಾ ಪ್ರಸೂತೇ ಸಕಲಂ ಜಗತ್

ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಗಳ ಉದಯವು ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವವಾಗಿರುವಂತೆ, ಪರಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಂ ಶಕ್ತಿಸಮಾಯೋಗಾಚ್ಛಕ್ತಿಮಾನುಚ್ಯತೇ ಶಿವಃ ಶಕ್ತಿಶಕ್ತಿಮದುತ್ಥಂ ತು ಶಾಕ್ತಂ ಶೈವಮಿದಂ ಜಗತ್

ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಏಕತೆದಿಂದ ಶಿವನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ಈ ಜಗತ್ತು ಶಾಕ್ತ ಮತ್ತು ಶೈವ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ.

ಯಥಾ ನ ಜಾಯತೇ ಪುತ್ರಃ ಪಿತರಂ ಮಾತರಂ ವಿನಾ ತಥಾ ಭವಂ ಭವಾನೀಂ ಚ ವಿನಾ ನೈತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಪ್ರಭವಂ ವಿಶ್ವಂ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಾತ್ಮಕಮೇವ ಚ

ಹೆಂಗಸೂ ಗಂಡಸೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮಗುವು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲವಂತೆ, ಭವ ಮತ್ತು ಭವಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ವಿಶ್ವ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ.

ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋರ್ವಿಭೂತಿಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಾಭ್ಯಾಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಶಿವಃ ಪ್ರೋಕ್ತಶ್ಶಿವಾ ಸಾ ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ

ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರಭಾವವೂ ಅವುಗಳೆರಡರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಪರಮಾತ್ಮನು ಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅವಳು ಶಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಶಿವಸ್ಸದಾಶಿವಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಿವಾ ಸಾ ಚ ಮನೋನ್ಮನೀ ಶಿವೋ ಮಹೇಶ್ವರೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಶಿವಾ ಮಾಯೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ

ಶಿವನು ಸದಾಶಿವ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅವಳು ಮನೋನ್ಮನಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ; ಶಿವನು ಮಹೇಶ್ವರ, ಅವಳು ಮಾಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

ಪುರುಷಃ ಪರಮೇಶಾನಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪರಮೇಶ್ವರೀ ರುದ್ರೋ ಮಹೇಶ್ವರಸ್ಸಾಕ್ಷಾದ್ರುದ್ರಾಣೀ ರುದ್ರವಲ್ಲಭಾ

ಪುರುಷನು ಪರಮೇಶ್ವರ, ಪ್ರಕೃತಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರಿ; ರುದ್ರನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹೇಶ್ವರ, ರುದ್ರಾಣಿಯು ರುದ್ರನ ಪ್ರಿಯೆ.

ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೋ ದೇವೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಪ್ರಿಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಶಿವೋ ಯದಾ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರಿಯಾ

ವಿಷ್ಣುವು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪ್ರಿಯೆ; ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದಾಗ ಶಿವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿಯು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಭಾಸ್ಕರೋ ಭಗವಾಞ್ಛಂಭುಃ ಪ್ರಭಾ ಭಗವತೀ ಶಿವಾ ಮಹೇಂದ್ರೋ ಮನ್ಮಥಾರಾತಿಃ ಶಚೀ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಕನ್ಯಕಾ

ಭಾಸ್ಕರನು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಶಂಭು, ಅವನ ಪ್ರಕಾಶವೇ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಶಿವೆ; ಮಹೇಂದ್ರನು ಮನ್ಮಥನ ಶತ್ರು, ಶಚಿಯು ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು.

ಜಾತವೇದಾ ಮಹಾದೇವಃ ಸ್ವಾಹಾ ಶರ್ವಾರ್ಧದೇಹಿನೀ ಯಮಸ್ತ್ರಿಯಂಬಕೋ ದೇವಸ್ತತ್ಪ್ರಿಯಾ ಗಿರಿಕನ್ಯಕಾ

ಜಾತವೇದನು ಮಹಾದೇವ, ಸ್ವಾಹಾ ಶರ್ವನ ಅರ್ಧದೇಹಿನಿ; ಯಮನು ತ್ರ್ಯಂಬಕ ದೇವ, ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ಪರ್ವತದ ಮಗಳು.

ನಿರೃತಿರ್ಭಗವಾನೀಶೋ ನೈರೃತೀ ನಗನಂದನೀ ವರುಣೋ ಭಗವಾನ್ರುದ್ರೋ ವಾರುಣೀ ಭೂಧರಾತ್ಮಜಾ

ನಿರೃತಿಯು ಭಗವಾನ್ ಈಶ, ನೈರೃತಿಯು ಪರ್ವತದ ಮಗಳು; ವರుణನು ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ, ವಾರುಣಿಯು ಪರ್ವತದ ಮಗಳು.

ಬಾಲೇಂದುಶೇಖರೋ ವಾಯುಃ ಶಿವಾ ಶಿವಮನೋಹರಾ ಯಕ್ಷೋ ಯಜ್ಞಶಿರೋಹರ್ತಾ ಋದ್ಧಿರ್ಹಿಮಗಿರೀನ್ದ್ರಜಾ

ಬಾಲಚಂದ್ರಶೇಖರನಾದ ವಾಯು ಶಿವ, ಶಿವೆ ಮನೋಹರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಯಕ್ಷನು ಯಜ್ಞಶಿರೋಹರ್ತ, ಋದ್ದಿಯು ಹಿಮಗಿರೀಂದ್ರನ ಮಗಳು.

ಚಂದ್ರಾರ್ಧಶೇಖರಶ್ಚಂದ್ರೋ ರೋಹಿಣೀ ರುದ್ರವಲ್ಲಭಾ ಈಶಾನಃ ಪರಮೇಶಾನಸ್ತದಾರ್ಯಾ ಪರಮೇಶ್ವರೀ

ಚಂದ್ರಾರ್ಧಶೇಖರನು ಚಂದ್ರ, ರೋಹಿಣಿಯು ರುದ್ರನ ಪ್ರಿಯೆ; ಈಶಾನನು ಪರಮೇಶ್ವರ, ಅವನ ಆರ್ಯೆ ಪರಮೇಶ್ವರಿ.

ಅನಂತವಲಯೋ ಽನಂತೋ ಹ್ಯನಂತಾನಂತವಲ್ಲಭಾ ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರಃ ಕಾಲಾರಿಃ ಕಾಲೀ ಕಾಲಾಂತಕಪ್ರಿಯಾ

ಅನಂತನು ಅನಂತವಲಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನು, ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ಅನಂತಳೇ; ಕಾಲಾಗ್ನಿರುದ್ರನು ಕಾಲನ ಶತ್ರು, ಕಾಲಿಯು ಕಾಲಾಂತಕನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಪುರುಷಾಖ್ಯೋ ಮನುಶ್ಶಂಭುಃ ಶತರೂಪಾ ಶಿವಪ್ರಿಯಾ ದಕ್ಷಸ್ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮಹಾದೇವಃ ಪ್ರಸೂತಿಃ ಪರಮೇಶ್ವರೀ

ಪುರುಷನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವನು ಮನುವೂ ಶಂಭುವೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ; ಶತರೂಪಾ ಶಿವನ ಪ್ರಿಯೆ; ದಕ್ಷನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹಾದೇವ, ಪ್ರಸೂತಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರಿ.

ರುಚಿರ್ಭವೋ ಭವಾನೀ ಚ ಬುಧೈರಾಕೂತಿರುಚ್ಯತೇ ಭೃಗುರ್ಭಗಾಕ್ಷಿಹಾ ದೇವಃ ಖ್ಯಾತಿಸ್ತ್ರಿನಯನಪ್ರಿಯಾ

ರುಚಿಯು ಭವ, ಭವಾನಿಯು ಆಕೃತಿ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಭೃಗುನು ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದ ದೇವ, ಖ್ಯಾತಿಯು ತ್ರಿನಯನನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಮರೀಚಿಭಗವಾನ್ರುದ್ರಃ ಸಂಭೂತಿಶ್ಶರ್ವವಲ್ಲಭಾ ಗಂಗಾಧರೋ ಽಂಗಿರಾ ಜ್ಞೇಯಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾದುಮಾ ಸ್ಮೃತಾ

ಮರೀಚಿಯು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ರುದ್ರ, ಸಂಭೂತಿಯು ಶರ್ವನ ಪ್ರಿಯೆ; ಗಂಗಾಧರನು ಅಂಗಿರಸ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಸ್ಮೃತಿಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉಮೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಶಶಭೃನ್ಮೌಲಿಃ ಪ್ರೀತಿಃ ಕಾಂತಾ ಪಿನಾಕಿನಃ ಪುಲಹಸ್ತ್ರಿಪುರಧ್ವಂಸೀ ತತ್ಪ್ರಿಯಾ ತು ಶಿವಪ್ರಿಯಾ

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಚಂದ್ರಧಾರಿ, ಪ್ರೀತಿಯು ಪಿನಾಕಿನನ ಪ್ರಿಯೆ; ಪುಲಹನು ತ್ರಿಪುರವಿನಾಶಕ, ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ಶಿವನ ಪ್ರಿಯೆ.

ಕ್ರತುಧ್ವಂಸೀ ಕ್ರತುಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಂನತಿರ್ದಯಿತಾ ವಿಭೋಃ ತ್ರಿನೇತ್ರೋ ಽತ್ರಿರುಮಾ ಸಾಕ್ಷಾದನಸೂಯಾ ಸ್ಮೃತಾ ಬುಧೈಃ

ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ ಯಜ್ಞ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಭಕ್ತಿಯೇ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದುದು; ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಕಣ್ಣುಗಳವನಲ್ಲ; ಉಮಾದೇವಿಯೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅನುಸೂಯೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಶ್ಯಪಃ ಕಾಲಹಾ ದೇವೋ ದೇವಮಾತಾ ಮಹೇಶ್ವರೀ ವಸಿಷ್ಠೋ ಮನ್ಮಥಾರಾತಿರ್ದೇವೀ ಸಾಕ್ಷಾದರುಂಧತೀ

ಕಶ್ಯಪನೇ ಕಾಲದೇವರು; ದೇವತೆಗಳ ತಾಯಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ; ವಸಿಷ್ಠನು ಮನ್ಮಥನ ಶತ್ರು; ದೇವಿಯೇ ನಿಜವಾಗಿ ಅರುಂಧತಿ.

ಶಂಕರಃ ಪುರುಷಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸ್ತ್ರಿಯಸ್ಸರ್ವಾ ಮಹೇಶ್ವರೀ ಸರ್ವೇ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಾಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತಯೋರೇವ ವಿಭೂತಯಃ

ಶಂಕರನೇ ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು; ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಹೇಶ್ವರಿ; ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವರು.

ವಿಷಯೀ ಭಗವಾನೀಶೋ ವಿಷಯಃ ಪರಮೇಶ್ವರೀ ಶ್ರಾವ್ಯಂ ಸರ್ವಮುಮಾರೂಪಂ ಶ್ರೋತಾ ಶೂಲವರಾಯುಧಃ

ಭಗವಂತನು ಅನುಭವಿಸುವವನು; ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವವಳು; ಕೇಳಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಉಮಾದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇ; ಕೇಳುವವನು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ.

ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ವಸ್ತುಜಾತಂ ತು ಧತ್ತೇ ಶಂಕರವಲ್ಲಭಾ ಪ್ರಷ್ಟಾ ಸ ಏವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಬಾಲಚನ್ದ್ರಾವತಂಸಕಃ

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಗಳು ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯೆಯಾದ ದೇವಿಯಲ್ಲಿವೆ; ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವನು ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮ.

ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ವಸ್ತುರೂಪಂ ತು ಬಿಭರ್ತಿ ವಕ್ತವಲ್ಲಭಾ ದ್ರಷ್ಟಾ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೋ ದೇವಃ ಶಶಿಖಂಡಶಿಖಾಮಣಿಃ

ನೋಡಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲರೂಪಗಳನ್ನೂ ಮಾತಾಡುವವನ ಪ್ರಿಯೆ ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ; ನೋಡುವವನು ವಿಶ್ವದೇಶ್ವರ, ಚಂದ್ರಕಿರೀಟ ಧಾರಿ ದೇವರು.