ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ದೇಹಿನೋ ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಕ್ರಿಯತೇ ಯದಿ ನಿಗ್ರಹಃ ಅನಿಷ್ಟಮಷ್ಟಮೂರ್ತೇಸ್ತತ್ಕೃತಮೇವ ನ ಸಂಶಯಃ

ಯಾರಾದರೂ ಜೀವಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯೇಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದಂತೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾ ವಿಶ್ವಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ಥಿತಂ ಶಿವಮ್ ಭಜಸ್ವ ಸರ್ವಭಾವೇನ ರುದ್ರಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಿವನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸು; ರುದ್ರನು ಪರಮ ಕಾರಣನು.

ಭಗವನ್ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಶರ್ವಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ ಮೂರ್ತಿಭಿರ್ವಿಶ್ವಮೇವೇದಂ ಯಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಥಾ ಶ್ರುತಮ್

ಪರಮೇಶ, ಶರ್ವ, ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅವನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಥೈತಜ್ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪಮೇಶಯೋಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಭಾವಾತ್ಮಕಂ ಚೇದಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಥಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್

ಈಗ ನಾನು ಆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವರಿ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಇರುವ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಆಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿಂ ಶಿವಯೋರ್ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತದ್ವಿಸ್ತರಾದ್ವಕ್ತುಂ ಭವೇನಾಪಿ ನ ಶಕ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯರ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ನನಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮಹಾದೇವೀ ಮಹಾದೇವಶ್ಚ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ತಯೋರ್ವಿಭೂತಿಲೇಶೋ ವೈ ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ಶಕ್ತಿ ಮಹಾದೇವಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮಹಾದೇವನು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು; ಚಲಿಸುವದೂ ಅಚಲವೂ ಆದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮಹಿಮೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ.

ವಸ್ತು ಕಿಂಚಿದಚಿದ್ರೂಪಂ ಕಿಂಚಿದ್ವಸ್ತು ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ದ್ವಯಂ ಶುದ್ಧಮಶುದ್ಧಂ ಚ ಪರಂ ಚಾಪರಮೇವ ಚ

ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಜಡಸ್ವಭಾವದವು, ಕೆಲವು ಚೇತನಸ್ವರೂಪದವು; ಶುದ್ಧವೂ ಅಶುದ್ಧವೂ, ಉನ್ನತವೂ ಅಧಮವೂ ಇರುವವು.

ಯತ್ಸಂಸರತಿ ಚಿಚ್ಚಕ್ರಮಚಿಚ್ಚಕ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್ ತದೇವಾಶುದ್ಧಮಪರಮಿತರಂ ತು ಪರಂ ಶುಭಮ್

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಮಾಡುವದು ಅಶುದ್ಧ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವದು ಪರಮ ಶುಭವಾಗಿದೆ.

ಅಪರಂ ಚ ಪರಂ ಚೈವ ದ್ವಯಂ ಚಿದಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ಶಿವಸ್ಯ ಚ ಶಿವಾಯಾಶ್ಚ ಸ್ವಾಮ್ಯಂ ಚೈತತ್ಸ್ವಭಾವತಃ

ಅಧಮವೂ ಉನ್ನತವೂ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ಸ್ವರೂಪದವು; ಇದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಯೋರ್ವೈ ವಶೇ ವಿಶ್ವಂ ನ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ವಶೇ ಶಿವೌ ಈಶಿತವ್ಯಮಿದಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೌ ಶಿವೌ

ಈ ಜಗತ್ತು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಆಳಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆ ವಿಶ್ವದ ಇಶ್ವರರು.

ಯಥಾ ಶಿವಸ್ತಥಾ ದೇವೀ ಯಥಾ ದೇವೀ ತಥಾ ಶಿವಃ ನಾನಯೋರಂತರಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಚಂದ್ರಚನ್ದ್ರಿಕಯೋರಿವ

ಶಿವನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ, ದೇವಿಯೂ ಹಾಗೆ; ದೇವಿ ಹೇಗಿದ್ದಾಳೋ, ಶಿವನು ಹಾಗೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಚಂದ್ರೋ ನ ಖಲು ಭಾತ್ಯೇಷ ಯಥಾ ಚಂದ್ರಿಕಯಾ ವಿನಾ ನ ಭಾತಿ ವಿದ್ಯಮಾನೋ ಽಪಿ ತಥಾ ಶಕ್ತ್ಯಾ ವಿನಾ ಶಿವಃ

ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇದ್ದರೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿವನು ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಭಯಾ ಹಿ ವಿನಾಯದ್ವದ್ಭಾನುರೇಷ ನ ವಿದ್ಯತೇ ಪ್ರಭಾ ಚ ಭಾನುನಾ ತೇನ ಸುತರಾಂ ತದುಪಾಶ್ರಯಾ

ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದೆ ಸೂರ್ಯನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಳಕು ಕೂಡ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಏವಂ ಪರಸ್ಪರಾಪೇಕ್ಷಾ ಶಕ್ತಿಶಕ್ತಿಮತೋಃ ಸ್ಥಿತಾ ನ ಶಿವೇನ ವಿನಾ ಶಕ್ತಿರ್ನ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ವಿನಾ ಶಿವಃ

ಹೀಗೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿವಂತನಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಇದೆ; ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನು ಇಲ್ಲ.

ಶಕ್ತೌಯಯಾ ಶಿವೋ ನಿತ್ಯಂ ಭಕ್ತೌ ಮುಕ್ತೌ ಚ ದೇಹಿನಾಮ್ ಆದ್ಯಾ ಸೈಕಾ ಪರಾ ಶಕ್ತಿಶ್ಚಿನ್ಮಯೀ ಶಿವಸಂಶ್ರಯಾ

ಈ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು; ಆಕೆಯೇ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ, ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಶಿವನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವಳು.

ಯಾಮಾಹುರಖಿಲೇಶಸ್ಯ ತೈಸ್ತೈರನುಗುಣೈರ್ಗುಣೈಃ ಸಮಾನಧರ್ಮಿಣೀಮೇವ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಎಲ್ಲರ ಇಶ್ವರನ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಆಕೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವದವಳು.

ಸೈಕಾ ಪರಾ ಚ ಚಿದ್ರೂಪಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣೀ ವಿಭಜ್ಯ ಬಹುಧಾ ವಿಶ್ವಂ ವಿದಧಾತಿ ಶಿವೇಚ್ಛಯಾ

ಆಕೆ ಪರಮ, ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸೃಷ್ಟಿಸ್ವಭಾವದ ಶಕ್ತಿ; ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಸಾ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರ್ಮಾಯಾ ತ್ರಿಗುಣಾ ಚ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಮೃತಾ ಶಿವಯಾ ಚ ವಿಪರ್ಯಸ್ತಂ ಯಯಾ ತತಮಿದಂ ಜಗತ್

ಆ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಮಾಯೆ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಂದಲೇ ಶಿವನು ಕೂಡ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಅವಳಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಏಕಧಾ ಚ ದ್ವಿಧಾ ಚೈವ ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಧಾ ಶಕ್ತಯಃ ಖಲು ಭಿದ್ಯಂತೇ ಬಹುಧಾ ವ್ಯವಹಾರತಃ

ಆ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಒಂದಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು, ಮತ್ತೆ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಉಪಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿವೆ.

ಶಿವೇಚ್ಛಯಾ ಪರಾಶಕ್ತಿಃ ಶಿವತತ್ತ್ವೈಕತಾಂ ಗತಾ ತತಃ ಪರಿಸ್ಫುರತ್ಯಾದೌ ಸರ್ಗೇ ತೈಲಂ ತಿಲಾದಿವ

ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ಶಿವತತ್ವದೊಂದಿಗೇ ಏಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತಃ ಕ್ರಿಯಾಖ್ಯಯಾ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಶಕ್ತೌ ಶಕ್ತಿಮದುತ್ಥಯಾ ತಸ್ಯಾಂ ವಿಕ್ಷೋಭ್ಯಮಾಣಾಯಾಮಾದೌ ನಾದಃ ಸಮುದ್ಬಭೌ

ಆಮೇಲೆ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ಕ್ರಿಯಾ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಆ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ನಾದ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಹುಟ್ಟಿತು.

ನಾದಾದ್ವಿನಿಃಸೃತೋ ಬಿಂದುರ್ಬಿಂದೋದೇವಸ್ಸದಾಶಿವಃ ತಸ್ಮಾನ್ಮಹೇಶ್ವರೋ ಜಾತಃ ಶುದ್ಧವಿದ್ಯಾ ಮಹೇಶ್ವರಾತ್

ಆ ನಾದದಿಂದ ಬಿಂದು ಹೊರಬಂದಿತು; ಆ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಸದಾಶಿವನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಜನಿಸಿದನು; ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನವು ಉದಯವಾಯಿತು.

ಸಾ ವಾಚಾಮೀಶ್ವರೀ ಶಕ್ತಿರ್ವಾಗೀಶಾಖ್ಯಾ ಹಿ ಶೂಲಿನಃ ಯಾ ಸಾ ವರ್ಣಸ್ವರೂಪೇಣ ಮಾತೃಕೇಪಿ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ

ಆ ವಾಕ್ಪ್ರಭುವಿನ ಶಕ್ತಿ, ವಾಗೀಶೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯ ಶಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿದೆ; ಆಕೆ ಅಕ್ಷರಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಕೆಯೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಅಥಾನಂತಸಮಾವೇಶಾನ್ಮಾಯಾ ಕಾಲಮವಾಸೃಜತ್ ನಿಯತಿಞ್ಚ ಕಲಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಕಲಾತೋರಾಗಪೂರುಷೌ

ನಂತರ, ಅನಂತ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮಾಯೆ ಕಾಲವನ್ನು, ನಿಯತಿಯನ್ನು, ಕಲೆಯನ್ನು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಲೆಯಿಂದ ರಾಗ ಮತ್ತು ಪುರುಷನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಮಾಯಾತಃ ಪುನರೇವಾಭೂದವ್ಯಕ್ತಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕಮ್ ತ್ರಿಗುಣಾಚ್ಚ ತತೋ ವ್ಯಕ್ತಾದ್ವಿಭಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುಸ್ತ್ರಯೋ ಗುಣಾಃ

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವ್ಯಕ್ತವು ಹುಟ್ಟಿತು; ಆ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಹೊರಬಂದವು.

ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮಶ್ಚೇತಿ ಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಮಖಿಲಂ ಜಗತ್ ಗುಣೇಭ್ಯಃ ಕ್ಷೋಭ್ಯಮಾಣೇಭ್ಯೋ ಗುಣೇಶಾಖ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಮೂರ್ತಯಃ

ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಆ ಗುಣಗಳು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡಾಗ ಗುಣಾಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಭವನ್ಮಹದಾದೀನಿ ತತ್ತ್ವಾನಿ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ತೇಭ್ಯಸ್ಸ್ಯುರಣ್ಡಪಿಣ್ಡಾನಿ ತ್ವಸಂಖ್ಯಾನಿ ಶಿವಾಜ್ಞಯಾ ಅಧಿಷ್ಠಿತಾನ್ಯನನ್ತಾದ್ಯೈರ್ವಿದ್ಯೇಶೈಶ್ಚಕ್ರವರ್ತಿಭಿಃ

ಅವುಗಳಿಂದ ಮಹತ್ ಮುಂತಾದ ತತ್ತ್ವಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅವುಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅನಂತಾದಿ ವಿದ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಶರೀರಾಂತರಭೇದೇನ ಶಕ್ತೇರ್ಭೇದಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ನಾನಾರೂಪಾಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಭೇದತಃ

ದೇಹಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಭಜನೆಗಳು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಸ್ಥೂಲ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ರುದ್ರಸ್ಯ ರೌದ್ರೀ ಸಾ ಶಕ್ತಿರ್ವಿಷ್ಣೌರ್ವೈ ವೈಷ್ಣವೀ ಮತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚೇನ್ದ್ರಸ್ಯೈಂದ್ರೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ

ರುದ್ರನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರೌದ್ರೀ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವೈಷ್ಣವೀ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಣೀ, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಐಂದ್ರೀ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.