ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಬಹಿರಂತರ್ಗತಾ ವಿಶ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ತೇಜೋಮಯೀ ಶುಭಾ ರೌದ್ರೀ ರುದ್ರಾವ್ಯಯಾ ಮೂರ್ತಿರಾಸ್ಥಿತಾ ಘೋರರೂಪಿಣೀ

ರೌದ್ರಿ ಎಂಬ ಶುಭರೂಪವು, ರುದ್ರನ ರೂಪವಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿಯೂ, ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪಂದಯತ್ಯನಿಲಾತ್ಮದಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಸ್ಪಂದತೇ ಸ್ವಯಮ್ ಔಗ್ರೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿರ್ಮೂರ್ತಿರುಗ್ರಸ್ಯ ವೇಧಸಃ

ಉಗ್ರ ಎಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ರೂಪವು ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾನೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಾವಕಾಶದಾ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಕಾ ಗಗನಾತ್ಮಿಕಾ ಮೂರ್ತಿರ್ಭೀಮಸ್ಯ ಭೀಮಾಖ್ಯಾ ಭೂತವೃಂದಸ್ಯ ಭೇದಿಕಾ

ಭೀಮ ಎಂಬ ರೂಪವು ಎಲ್ಲ ಜಾಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಆಕಾಶ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಮಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರನಿವಾಸಿನೀ ಮೂರ್ತಿಃ ಪಶುಪತೇರ್ಜ್ಞೇಯಾ ಪಶುಪಾಶನಿಕೃಂತನೀ

ಪಶುಪತಿಯ ರೂಪವು ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳ ಬಂಧನವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ದೀಪಯಂತೀ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ದಿವಾಕರಸಮಾಹ್ವಯಾ ಈಶಾನಾಖ್ಯಮಹೇಶಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿರ್ದಿವಿ ವಿಸರ್ಪತಿ

ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈಶಾನ ಎಂಬ ಮಹೇಶನ ರೂಪವು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪ್ಯಾಯಯತಿ ಯೋ ವಿಶ್ವಮಮೃತಾಂಶುರ್ನಿಶಾಕರಃ ಮಹಾದೇವಸ್ಯ ಸಾ ಮೂರ್ತಿರ್ಮಹಾದೇವಸಮಾಹ್ವಯಾ

ಮಹಾದೇವನ ರೂಪವಾದ ಚಂದ್ರನು ಅಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪೋಷಿಸುವವನು ಎಂಬ ಮಹಾದೇವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

ಆತ್ಮಾ ತಸ್ಯಾಷ್ಟಮೀ ಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ವ್ಯಾಪಿಕೇತರಮೂರ್ತೀನಾಂ ವಿಶ್ವಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಛಿವಾತ್ಮಕಮ್

ಶಿವನ ಎಂಟನೆಯ ರೂಪವು ಅವನ ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ; ಅವನು ಉಳಿದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾಗಿಸಿದೆ.

ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಮೂಲಸೇಕೇನ ಶಾಖಾಃ ಪುಷ್ಯಂತಿ ವೈ ಯಥಾ ಶಿವಸ್ಯ ಪೂಜಯಾ ತದ್ವತ್ಪುಷ್ಯತ್ಯಸ್ಯ ವಪುರ್ಜಗತ್

ಮರದ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಶಾಖೆಗಳು ಹಸಿರಾಗುವಂತೆ, ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ದೇಹವು ಹಸಿರಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾಭಯಪ್ರದಾನಂ ಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಹಣಂ ತಥಾ ಸರ್ವೋಪಕಾರಕರಣಂ ಶಿವಸ್ಯಾರಾಧನಂ ವಿದುಃ

ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ ಎಲ್ಲ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು, ಎಲ್ಲ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಯಥೇಹ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದೇಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವೇತ್ಪಿತಾ ತಥಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸಂಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವತಿ ಶಂಕರಃ

ಹೆಗಲಿನ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಂದೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುವನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನು ಸಂತೋಷಪಡುವನು.

ದೇಹಿನೋ ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಕ್ರಿಯತೇ ಯದಿ ನಿಗ್ರಹಃ ಅನಿಷ್ಟಮಷ್ಟಮೂರ್ತೇಸ್ತತ್ಕೃತಮೇವ ನ ಸಂಶಯಃ

ಯಾರಾದರೂ ಜೀವಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯೇಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದಂತೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾ ವಿಶ್ವಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ಥಿತಂ ಶಿವಮ್ ಭಜಸ್ವ ಸರ್ವಭಾವೇನ ರುದ್ರಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಿವನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸು; ರುದ್ರನು ಪರಮ ಕಾರಣನು.

ಭಗವನ್ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಶರ್ವಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ ಮೂರ್ತಿಭಿರ್ವಿಶ್ವಮೇವೇದಂ ಯಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಥಾ ಶ್ರುತಮ್

ಪರಮೇಶ, ಶರ್ವ, ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅವನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಥೈತಜ್ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪಮೇಶಯೋಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಭಾವಾತ್ಮಕಂ ಚೇದಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಥಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್

ಈಗ ನಾನು ಆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವರಿ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಇರುವ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಆಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿಂ ಶಿವಯೋರ್ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತದ್ವಿಸ್ತರಾದ್ವಕ್ತುಂ ಭವೇನಾಪಿ ನ ಶಕ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯರ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ನನಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮಹಾದೇವೀ ಮಹಾದೇವಶ್ಚ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ತಯೋರ್ವಿಭೂತಿಲೇಶೋ ವೈ ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ಶಕ್ತಿ ಮಹಾದೇವಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮಹಾದೇವನು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು; ಚಲಿಸುವದೂ ಅಚಲವೂ ಆದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮಹಿಮೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ.

ವಸ್ತು ಕಿಂಚಿದಚಿದ್ರೂಪಂ ಕಿಂಚಿದ್ವಸ್ತು ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ದ್ವಯಂ ಶುದ್ಧಮಶುದ್ಧಂ ಚ ಪರಂ ಚಾಪರಮೇವ ಚ

ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಜಡಸ್ವಭಾವದವು, ಕೆಲವು ಚೇತನಸ್ವರೂಪದವು; ಶುದ್ಧವೂ ಅಶುದ್ಧವೂ, ಉನ್ನತವೂ ಅಧಮವೂ ಇರುವವು.

ಯತ್ಸಂಸರತಿ ಚಿಚ್ಚಕ್ರಮಚಿಚ್ಚಕ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್ ತದೇವಾಶುದ್ಧಮಪರಮಿತರಂ ತು ಪರಂ ಶುಭಮ್

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಮಾಡುವದು ಅಶುದ್ಧ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವದು ಪರಮ ಶುಭವಾಗಿದೆ.

ಅಪರಂ ಚ ಪರಂ ಚೈವ ದ್ವಯಂ ಚಿದಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ಶಿವಸ್ಯ ಚ ಶಿವಾಯಾಶ್ಚ ಸ್ವಾಮ್ಯಂ ಚೈತತ್ಸ್ವಭಾವತಃ

ಅಧಮವೂ ಉನ್ನತವೂ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ಸ್ವರೂಪದವು; ಇದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಯೋರ್ವೈ ವಶೇ ವಿಶ್ವಂ ನ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ವಶೇ ಶಿವೌ ಈಶಿತವ್ಯಮಿದಂ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೌ ಶಿವೌ

ಈ ಜಗತ್ತು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯ ವಶದಲ್ಲಿದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಶದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಆಳಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆ ವಿಶ್ವದ ಇಶ್ವರರು.

ಯಥಾ ಶಿವಸ್ತಥಾ ದೇವೀ ಯಥಾ ದೇವೀ ತಥಾ ಶಿವಃ ನಾನಯೋರಂತರಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಚಂದ್ರಚನ್ದ್ರಿಕಯೋರಿವ

ಶಿವನು ಹೇಗಿದ್ದಾನೋ, ದೇವಿಯೂ ಹಾಗೆ; ದೇವಿ ಹೇಗಿದ್ದಾಳೋ, ಶಿವನು ಹಾಗೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಚಂದ್ರೋ ನ ಖಲು ಭಾತ್ಯೇಷ ಯಥಾ ಚಂದ್ರಿಕಯಾ ವಿನಾ ನ ಭಾತಿ ವಿದ್ಯಮಾನೋ ಽಪಿ ತಥಾ ಶಕ್ತ್ಯಾ ವಿನಾ ಶಿವಃ

ಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಇದ್ದರೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿವನು ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಭಯಾ ಹಿ ವಿನಾಯದ್ವದ್ಭಾನುರೇಷ ನ ವಿದ್ಯತೇ ಪ್ರಭಾ ಚ ಭಾನುನಾ ತೇನ ಸುತರಾಂ ತದುಪಾಶ್ರಯಾ

ಬೆಳಕು ಇಲ್ಲದೆ ಸೂರ್ಯನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆಳಕು ಕೂಡ ಸೂರ್ಯನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಏವಂ ಪರಸ್ಪರಾಪೇಕ್ಷಾ ಶಕ್ತಿಶಕ್ತಿಮತೋಃ ಸ್ಥಿತಾ ನ ಶಿವೇನ ವಿನಾ ಶಕ್ತಿರ್ನ ಶಕ್ತ್ಯಾ ಚ ವಿನಾ ಶಿವಃ

ಹೀಗೆ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿವಂತನಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆ ಇದೆ; ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನು ಇಲ್ಲ.

ಶಕ್ತೌಯಯಾ ಶಿವೋ ನಿತ್ಯಂ ಭಕ್ತೌ ಮುಕ್ತೌ ಚ ದೇಹಿನಾಮ್ ಆದ್ಯಾ ಸೈಕಾ ಪರಾ ಶಕ್ತಿಶ್ಚಿನ್ಮಯೀ ಶಿವಸಂಶ್ರಯಾ

ಈ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು; ಆಕೆಯೇ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ, ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಶಿವನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವಳು.

ಯಾಮಾಹುರಖಿಲೇಶಸ್ಯ ತೈಸ್ತೈರನುಗುಣೈರ್ಗುಣೈಃ ಸಮಾನಧರ್ಮಿಣೀಮೇವ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ಎಲ್ಲರ ಇಶ್ವರನ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಆಕೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಶಿವ ಪರಮಾತ್ಮನಂತೆ ಒಂದೇ ಸ್ವಭಾವದವಳು.

ಸೈಕಾ ಪರಾ ಚ ಚಿದ್ರೂಪಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣೀ ವಿಭಜ್ಯ ಬಹುಧಾ ವಿಶ್ವಂ ವಿದಧಾತಿ ಶಿವೇಚ್ಛಯಾ

ಆಕೆ ಪರಮ, ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸೃಷ್ಟಿಸ್ವಭಾವದ ಶಕ್ತಿ; ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ, ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಸಾ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರ್ಮಾಯಾ ತ್ರಿಗುಣಾ ಚ ತ್ರಿಧಾ ಸ್ಮೃತಾ ಶಿವಯಾ ಚ ವಿಪರ್ಯಸ್ತಂ ಯಯಾ ತತಮಿದಂ ಜಗತ್

ಆ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬ ಮಾಯೆ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಂದಲೇ ಶಿವನು ಕೂಡ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ, ಅವಳಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ಏಕಧಾ ಚ ದ್ವಿಧಾ ಚೈವ ತಥಾ ಶತಸಹಸ್ರಧಾ ಶಕ್ತಯಃ ಖಲು ಭಿದ್ಯಂತೇ ಬಹುಧಾ ವ್ಯವಹಾರತಃ

ಆ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಮ್ಮೆ ಒಂದಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು, ಮತ್ತೆ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಉಪಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿವೆ.