ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತ್ವಕ್ಪಾಣಿಸ್ಪರ್ಶವಾಯೂನಾಮೀಶ್ವರೀಂ ಮೂರ್ತಿಮೈಶ್ವರೀಮ್ ಪುರುಷಾಖ್ಯಂ ವಿದುಸ್ಸರ್ವೇ ಪುರಾಣಾರ್ಥವಿಶಾರದಾಃ

ಚರ್ಮ, ಕೈ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ವಾಯುಗಳನ್ನು ಪುರುಷ ಎಂಬ ರೂಪವು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ಪುರಾಣಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ.

ಚಕ್ಷುಷಶ್ಚರಣಸ್ಯಾಪಿ ರೂಪಸ್ಯಾಗ್ನೇಸ್ತಥೈವ ಚ ಅಘೋರಾಖ್ಯಾಮಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀಂ ಮೂರ್ತಿಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಚಲನೆ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವ ಅಘೋರ ಎಂಬ ರೂಪವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರಮನಾಯಾಶ್ಚ ಪಾಯೋಶ್ಚ ರಸಸ್ಯಾಪಾಂ ತಥೈವ ಚ ಈಶ್ವರೀಂ ವಾಮದೇವಾಖ್ಯಾಂ ಮೂರ್ತಿಂ ತನ್ನಿರತಾಂ ವಿದುಃ

ಆನಂದ, ನಾಲಿಗೆ, ರುಚಿ ಮತ್ತು ನೀರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಮದೇವ ಎಂಬ ಇಶ್ವರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ಚೈವೋಪಸ್ಥಸ್ಯ ಗಂಧಸ್ಯ ಚ ಭುವಸ್ತಥಾ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಾಹ್ವಯಾಂ ಮೂರ್ತಿಮೀಶ್ವರೀಂ ಸಂಪ್ರಚಕ್ಷತೇ

ಮೂಗು, ಜನನೇಂದ್ರಿಯ, ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವ ಸದ್ಯೋಜಾತ ಎಂಬ ಇಶ್ವರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೂರ್ತಯಃ ಪಞ್ಚ ದೇವಸ್ಯ ವಂದನೀಯಾಃ ಪ್ರಯತ್ನತಃ ಶ್ರೇಯೋರ್ಥಿಭಿರ್ನರೈರ್ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರೇಯಸಾಮೇಕಹೇತವಃ

ಈ ದೇವರ ಐದು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುವವರು ಪರಮಮಂಗಳವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳೇ ಶುಭದ ಮೂಲ ಕಾರಣ.

ತಸ್ಯ ದೇವಾದಿದೇವಸ್ಯ ಮೂರ್ತ್ಯಷ್ಟಕಮಯಂ ಜಗತ್ ತಸ್ಮಿನ್ವ್ಯಾಪ್ಯ ಸ್ಥಿತಂ ವಿಶ್ವಂ ಸೂತ್ರೇ ಮಣಿಗಣಾ ಇವ

ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ, ದೇವರ ದೇವರಾದ ಅವನ ಎಂಟು ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತನ್ನಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರಳಿನಂತೆ.

ಈಶಾನಶ್ಚ ಮಹಾದೇವೋ ಮೂರ್ತಯಶ್ಚಾಷ್ಟ ವಿಶ್ರುತಾಃ

ಈಶಾನ ಎಂಬ ಮಹಾದೇವ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಎಂಟು ರೂಪಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭೂಮ್ಯಂಭೋಗ್ನಿಮರುದ್ವ್ಯೋಮಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾರ್ಕನಿಶಾಕರಾಃ ಅಧಿಷ್ಠಿತಾ ಮಹೇಶಸ್ಯ ಶರ್ವಾದ್ಯೈರಷ್ಟಮೂರ್ತಿಭಿಃ

ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮಹೇಶನು ಶರ್ವ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಚರಾಚರಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಂ ಧತ್ತೇ ವಿಶ್ವಂಭರಾತ್ಮಿಕಾ ಶಾರ್ವೀರ್ಶಿವಾಹ್ವಯಾ ಮೂರ್ತಿರಿತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಯಃ

ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಶರ್ವಿ ಅಥವಾ ಶಿವ ಎಂಬ ರೂಪವು ಧರಿಸಿದೆ; ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಶ್ಚಿತ ತಾತ್ಪರ್ಯ.

ಸಂಜೀವನಂ ಸಮಸ್ತಸ್ಯ ಜಗತಸ್ಸಲಿಲಾತ್ಮಿಕಾ ಭಾವೀತಿ ಗೀಯತೇ ಮೂರ್ತಿಭವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ

ನೀರು ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ರೂಪವು ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಜೀವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹಿರಂತರ್ಗತಾ ವಿಶ್ವಂ ವ್ಯಾಪ್ಯ ತೇಜೋಮಯೀ ಶುಭಾ ರೌದ್ರೀ ರುದ್ರಾವ್ಯಯಾ ಮೂರ್ತಿರಾಸ್ಥಿತಾ ಘೋರರೂಪಿಣೀ

ರೌದ್ರಿ ಎಂಬ ಶುಭರೂಪವು, ರುದ್ರನ ರೂಪವಾಗಿ, ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿಯೂ, ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪಂದಯತ್ಯನಿಲಾತ್ಮದಂ ಬಿಭರ್ತಿ ಸ್ಪಂದತೇ ಸ್ವಯಮ್ ಔಗ್ರೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿರ್ಮೂರ್ತಿರುಗ್ರಸ್ಯ ವೇಧಸಃ

ಉಗ್ರ ಎಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ರೂಪವು ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಣವಾಯುವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾನೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವಾವಕಾಶದಾ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಕಾ ಗಗನಾತ್ಮಿಕಾ ಮೂರ್ತಿರ್ಭೀಮಸ್ಯ ಭೀಮಾಖ್ಯಾ ಭೂತವೃಂದಸ್ಯ ಭೇದಿಕಾ

ಭೀಮ ಎಂಬ ರೂಪವು ಎಲ್ಲ ಜಾಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಆಕಾಶ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಮಧಿಷ್ಠಾತ್ರೀ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರನಿವಾಸಿನೀ ಮೂರ್ತಿಃ ಪಶುಪತೇರ್ಜ್ಞೇಯಾ ಪಶುಪಾಶನಿಕೃಂತನೀ

ಪಶುಪತಿಯ ರೂಪವು ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳ ಬಂಧನವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ದೀಪಯಂತೀ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ದಿವಾಕರಸಮಾಹ್ವಯಾ ಈಶಾನಾಖ್ಯಮಹೇಶಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿರ್ದಿವಿ ವಿಸರ್ಪತಿ

ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈಶಾನ ಎಂಬ ಮಹೇಶನ ರೂಪವು ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಪ್ಯಾಯಯತಿ ಯೋ ವಿಶ್ವಮಮೃತಾಂಶುರ್ನಿಶಾಕರಃ ಮಹಾದೇವಸ್ಯ ಸಾ ಮೂರ್ತಿರ್ಮಹಾದೇವಸಮಾಹ್ವಯಾ

ಮಹಾದೇವನ ರೂಪವಾದ ಚಂದ್ರನು ಅಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಪೋಷಿಸುವವನು ಎಂಬ ಮಹಾದೇವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

ಆತ್ಮಾ ತಸ್ಯಾಷ್ಟಮೀ ಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ವ್ಯಾಪಿಕೇತರಮೂರ್ತೀನಾಂ ವಿಶ್ವಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಛಿವಾತ್ಮಕಮ್

ಶಿವನ ಎಂಟನೆಯ ರೂಪವು ಅವನ ಆತ್ಮವೇ ಆಗಿದೆ; ಅವನು ಉಳಿದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಶಿವಸ್ವರೂಪವಾಗಿಸಿದೆ.

ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಮೂಲಸೇಕೇನ ಶಾಖಾಃ ಪುಷ್ಯಂತಿ ವೈ ಯಥಾ ಶಿವಸ್ಯ ಪೂಜಯಾ ತದ್ವತ್ಪುಷ್ಯತ್ಯಸ್ಯ ವಪುರ್ಜಗತ್

ಮರದ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕಿದರೆ ಶಾಖೆಗಳು ಹಸಿರಾಗುವಂತೆ, ಶಿವನ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ದೇಹವು ಹಸಿರಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾಭಯಪ್ರದಾನಂ ಚ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಹಣಂ ತಥಾ ಸರ್ವೋಪಕಾರಕರಣಂ ಶಿವಸ್ಯಾರಾಧನಂ ವಿದುಃ

ಶಿವನ ಆರಾಧನೆ ಎಲ್ಲ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು, ಎಲ್ಲ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

ಯಥೇಹ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾದೇಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವೇತ್ಪಿತಾ ತಥಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸಂಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವತಿ ಶಂಕರಃ

ಹೆಗಲಿನ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಂದೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುವನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಂಕರನು ಸಂತೋಷಪಡುವನು.

ದೇಹಿನೋ ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಕ್ರಿಯತೇ ಯದಿ ನಿಗ್ರಹಃ ಅನಿಷ್ಟಮಷ್ಟಮೂರ್ತೇಸ್ತತ್ಕೃತಮೇವ ನ ಸಂಶಯಃ

ಯಾರಾದರೂ ಜೀವಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯೇಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದಂತೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾ ವಿಶ್ವಮಧಿಷ್ಠಾಯ ಸ್ಥಿತಂ ಶಿವಮ್ ಭಜಸ್ವ ಸರ್ವಭಾವೇನ ರುದ್ರಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶಿವನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸು; ರುದ್ರನು ಪರಮ ಕಾರಣನು.

ಭಗವನ್ಪರಮೇಶಸ್ಯ ಶರ್ವಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ ಮೂರ್ತಿಭಿರ್ವಿಶ್ವಮೇವೇದಂ ಯಥಾ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತಥಾ ಶ್ರುತಮ್

ಪರಮೇಶ, ಶರ್ವ, ಅನಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅವನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಥೈತಜ್ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಪಮೇಶಯೋಃ ಸ್ತ್ರೀಪುಂಭಾವಾತ್ಮಕಂ ಚೇದಂ ತಾಭ್ಯಾಂ ಕಥಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್

ಈಗ ನಾನು ಆ ಪರಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅವರಿ ಸತ್ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಇರುವ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಆಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿಂ ಶಿವಯೋರ್ಯಾಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತದ್ವಿಸ್ತರಾದ್ವಕ್ತುಂ ಭವೇನಾಪಿ ನ ಶಕ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯರ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ನನಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮಹಾದೇವೀ ಮಹಾದೇವಶ್ಚ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ತಯೋರ್ವಿಭೂತಿಲೇಶೋ ವೈ ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ಶಕ್ತಿ ಮಹಾದೇವಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮಹಾದೇವನು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು; ಚಲಿಸುವದೂ ಅಚಲವೂ ಆದ ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಅವರ ಮಹಿಮೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ.

ವಸ್ತು ಕಿಂಚಿದಚಿದ್ರೂಪಂ ಕಿಂಚಿದ್ವಸ್ತು ಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ದ್ವಯಂ ಶುದ್ಧಮಶುದ್ಧಂ ಚ ಪರಂ ಚಾಪರಮೇವ ಚ

ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳು ಜಡಸ್ವಭಾವದವು, ಕೆಲವು ಚೇತನಸ್ವರೂಪದವು; ಶುದ್ಧವೂ ಅಶುದ್ಧವೂ, ಉನ್ನತವೂ ಅಧಮವೂ ಇರುವವು.

ಯತ್ಸಂಸರತಿ ಚಿಚ್ಚಕ್ರಮಚಿಚ್ಚಕ್ರಸಮನ್ವಿತಮ್ ತದೇವಾಶುದ್ಧಮಪರಮಿತರಂ ತು ಪರಂ ಶುಭಮ್

ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ವಲಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರ ಮಾಡುವದು ಅಶುದ್ಧ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿರುವದು ಪರಮ ಶುಭವಾಗಿದೆ.

ಅಪರಂ ಚ ಪರಂ ಚೈವ ದ್ವಯಂ ಚಿದಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ಶಿವಸ್ಯ ಚ ಶಿವಾಯಾಶ್ಚ ಸ್ವಾಮ್ಯಂ ಚೈತತ್ಸ್ವಭಾವತಃ

ಅಧಮವೂ ಉನ್ನತವೂ ಚೇತನ ಮತ್ತು ಜಡ ಸ್ವರೂಪದವು; ಇದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಿವೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿದೆ.