ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಭಗವಾನ್ಸೂರ್ಯಕೋಟಿಸಮಪ್ರಭಃ ಈಶಾನಸ್ಸ ವರಾನ್ದತ್ತ್ವಾ ತತ್ರೈವಾನ್ತರ್ದಧೇ ಹರಃ

ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಭಗವಂತನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹಾರನು ಅಂತರಧಾನವಾದನು.

ಉಪಮನ್ಯುಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ವರಾದ್ವರಾನ್ ಜಗಾಮ ಜನನೀಸ್ಥಾನಂ ಸುಖಂ ಪ್ರಾಪಾಧಿಕಂ ಚ ಸಃ

ಉಪಮನ್ಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಆ ಮಹಾ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ತಾಯಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ನಮಸ್ಸಮಸ್ತಸಂಸಾರಚಕ್ರಭ್ರಮಣಹೇತವೇ ಗೌರೀಕುಚತಟದ್ವನ್ದ್ವಕುಂಕುಮಾಂಕಿತವಕ್ಷಸೇ

ಸಮಸ್ತ ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದ ತಿರುಗಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ, ಗೌರಿಯ ತೊಡೆಯ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಗುರುತುಬಂದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಉಕ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಲಬ್ಧಪ್ರಸಾದಾದುಪಮನ್ಯುನಾ ನಿಯಮಾದುತ್ಥಿತೋ ವಾಯುರ್ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಿವಾಕರೇ

ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿ, ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಉಪಮನ್ಯು ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಎದ್ದನು.

ಋಷಯಶ್ಚಾಪಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ಅಥಾಯಮರ್ಥಃ ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ವಿನಿಶ್ಚಯಮ್

ಅಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾ ಸ್ವಕಂ ಕೃತ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ತೇ ಯಥಾ ಪುರಾ ಭಗವಂತಮುಪಾಯಾಂತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಮುಪಾವಿಶನ್

ಪ್ರತಿ ದಿನದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರು ಭಗವಂತನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.

ಅಥಾಸೌ ನಿಯಮಸ್ಯಾಂತೇ ಭಗವಾನಮ್ಬರೋದ್ಭವಃ ಮಧ್ಯೇ ಮುನಿಸಭಾಯಾಸ್ತು ಭೇಜೇ ಕೢಪ್ತಂ ವರಾಸನಮ್

ನಿಯಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಭಗವಂತನು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಸುಖಾಸನೋಪವಿಷ್ಟಶ್ಚ ವಾಯುರ್ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿಮೀಶಸ್ಯ ಹೃದಿ ಕೃತ್ವೇದಮಬ್ರವೀತ್

ಲೋಕಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಯು ದೇವರು ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಮಹಾದೇವಂ ಸರ್ವಜ್ಞಮಪರಾಜಿತಮ್ ವಿಭೂತಿಸ್ಸಕಲಂ ಯಸ್ಯ ಚರಾಚರಮಿದಂ ಜಗತ್

ನಾನು ಆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೂ, ಜಯಿಸಲಾರದವನೂ, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಮಹಿಮೆ.

ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಶುಭಾಂ ವಾಣೀಮೃಷಯಃ ಕ್ಷೀಣಕಲ್ಮಷಾಃ ವಿಭೂತಿವಿಸ್ತರಂ ಶ್ರೋತುಮೂಚುಸ್ತೇ ಪರಮಂ ವಚಃ

ಆ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾದ ಋಷಿಗಳು, ಅವನ ಮಹಿಮೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಪರಮವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಉಕ್ತಂ ಭಗವತಾ ವೃತ್ತಮುಪಮನ್ಯೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ಕ್ಷೀರಾರ್ಥೇನಾಪಿ ತಪಸಾ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಪರಮೇಶ್ವರಾತ್

ಭಗವಂತನು ಉಪಮನ್ಯು ಮಹಾತ್ಮನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಪಡೆದ ಹಾಲಿನ ಕಥೆಯೂ ತಿಳಿಸಿದನು.

ದೃಷ್ಟೋ ಽಸೌ ವಾಸುದೇವೇನ ಕೃಷ್ಣೇನಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ಧೌಮ್ಯಾಗ್ರಜಸ್ತತಸ್ತೇನ ಕೃತ್ವಾ ಪಾಶುಪತಂ ವ್ರತಮ್

ಅವನನ್ನು ವಾಸುದೇವನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ಯಾವನು ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಡಿದು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಧೌಮ್ಯನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ, ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಚ ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಪ್ರಾಗೇವ ಶುಶ್ರುಮ ಕಥಂ ಸ ಲಬ್ಧವಾನ್ ಕೃಷ್ಣೋ ಜ್ಞಾನಂ ಪಾಶುಪತಂ ಪರಮ್

ಅವನು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಪಾಶುಪತ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು?

ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಹ್ಯವತೀರ್ಣೋಪಿ ವಾಸುದೇವಸ್ಸನಾತನಃ ನಿಂದಯನ್ನಿವ ಮಾನುಷ್ಯಂ ದೇಹಶುದ್ಧಿಂ ಚಕಾರ ಸಃ

ವಾಸುದೇವನು, ಶಾಶ್ವತನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಂತೆ, ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ಹಿ ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ಗತಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾಮುನೇಃ ಆಶ್ರಮಂ ಮುನಿಭಿರ್ದೃಷ್ಟಂ ದೃಷ್ಟವಾಂಸ್ತತ್ರ ವೈ ಮುನಿಮ್

ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು, ಅವನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಭಸ್ಮಾವದಾತಸರ್ವಾಂಗಂ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಾಂಕಿತಮಸ್ತಕಮ್ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲಾಭರಣಂ ಜಟಾಮಂಡಲಮಂಡಿತಮ್

ಅವನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಬೂದಿಯಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿತ್ತು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು ಇದ್ದವು, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಜಟಾಮಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛಿಷ್ಯಭೂತೈರ್ಮುನಿಭಿಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೈರ್ವೇದಮಿವಾವೃತಮ್ ಶಿವಧ್ಯಾನರತಂ ಶಾಂತಮುಪಮನ್ಯುಂ ಮಹಾದ್ಯುತಿಮ್

ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಉಪಮನ್ಯು, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು, ವೇದವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದನು.

ನಮಶ್ಚಕಾರ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃಷ್ಟಸರ್ವತನೂರುಹಃ ಬಹುಮಾನೇನ ಕೃಷ್ಣೋ ಽಸೌ ತ್ರಿಃ ಕೃತ್ವಾ ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ಸ್ತುತಿಂ ಚಕಾರ ಸುಪ್ರೀತ್ಯಾ ನತಸ್ಕಂಧಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಬಹುಮಾನದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಕುಣಿತುಕೊಂಡು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಯಾವಲೋಕನಾದೇವ ಮುನೇಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ನಷ್ಟಮಾಸೀನ್ಮಲಂ ಸರ್ವಂ ಮಾಯಾಜಂ ಕಾರ್ಮಮೇವ ಚ

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದುದರಿಂದಲೇ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಯಾಜಾಲ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಾಶವಾಯಿತು.

ತಪಃಕ್ಷೀಣಮಲಂ ಕೃಷ್ಣಮುಪಮನ್ಯುರ್ಯಥಾವಿಧಿಃ ಭಸ್ಮನೋದ್ಧೂಲ್ಯ ತಂ ಮನ್ತ್ರೈರಗ್ನಿರಿತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್

ಉಪಮನ್ಯುನು ವಿಧಿಯಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನ ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಅವನ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಬೂದಿ ಹಚ್ಚಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

ಅಥ ಪಾಶುಪತಂ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವ್ರತಂ ದ್ವಾದಶಮಾಸಿಕಮ್ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ಮುನಿಸ್ತಸ್ಮೈ ಪ್ರದದೌ ಜ್ಞಾನಮುತ್ತಮಮ್

ಮತ್ತೆ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಅವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ತದಾಪ್ರಭೃತಿ ತಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಮುನಯಶ್ಶಂಸಿತವ್ರತಾಃ ದಿವ್ಯಾಃ ಪಾಶುಪತಾಃ ಸರ್ವೇ ಪರಿವೃತ್ಯೋಪತಸ್ಥಿರೇ

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಮುನಿಗಳು, ದಿವ್ಯ ಪಾಶುಪತರು, ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು.

ತತೋ ಗುರುನಿಯೋಗಾದ್ವೈ ಕೃಷ್ಣಃ ಪರಮಶಕ್ತಿಮಾನ್ ತಪಶ್ಚಕಾರ ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ಸಾಂಬಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಶಂಕರಮ್

ಆಮೇಲೆ, ಗುರುನ ಆದೇಶದಿಂದ ಪರಮ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ಮಗನಿಗಾಗಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಪಸೋ ತೇನ ವರ್ಷಾಂತೇ ದೃಷ್ಟೋ ಽಸೌ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಶ್ರಿಯಾ ಪರಮಯಾ ಯುಕ್ತಸ್ಸಾಂಬಶ್ಚ ಸಗಣಶ್ಶಿವಃ

ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಪರಮ ಕಿರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು, ಸಾಮ್ಬನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ವರಾರ್ಥಮಾವಿರ್ಭೂತಸ್ಯ ಹರಸ್ಯ ಸುಭಗಾಕೃತೇಃ ಸ್ತುತಿಂ ಚಕಾರ ನತ್ವಾಸೌ ಕೃಷ್ಣಃ ಸಮ್ಯಕ್ಕೃತಾಂಜಲಿಃ

ವರಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಅವತರಿಸಿದ ಸುಂದರ ರೂಪದ ಹರಿಯನ್ನು, ಕೃಷ್ಣನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು.

ಸಾಂಬಂ ಸಮಗಣವ್ಯಗ್ರೋ ಲಬ್ಧವಾನ್ಪುತ್ರಮಾತ್ಮನಃ ತಪಸಾ ತುಷ್ಟಚಿತ್ತೇನ ದತ್ತಂ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಶಿವೇನ ವೈ

ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿ, ಅವನು ಸಾಮ್ಬನನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಪಡೆದನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಿವನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

ಯಸ್ಮಾತ್ಸಾಂಬೋ ಮಹಾದೇವಃ ಪ್ರದದೌ ಪುತ್ರಮಾತ್ಮನಃ ತಸ್ಮಾಜ್ಜಾಂಬವತೀಸೂನುಂ ಸಾಂಬಂ ಚಕ್ರೇ ಸ ನಾಮತಃ

ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಸಾಮ್ಬನನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಸಾಮ್ಬ ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟನು.

ತದೇತತ್ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾಮಿತಕರ್ಮಣಃ ಮಹರ್ಷೇರ್ಜ್ಞಾನಲಾಭಶ್ಚ ಪುತ್ರಲಾಭಶ್ಚ ಶಂಕರಾತ್

ಇಗೋ, ಅಪಾರ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತು, ಮಹರ್ಷಿಯ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯೂ, ಶಂಕರನಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದ ಕಥೆಯೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯ ಇದಂ ಕೀರ್ತಯೇನ್ನಿತ್ಯಂ ಶೃಣುಯಾಚ್ಛ್ರಾವಯೇತ್ತಥಾ ಸ ವಿಷ್ಣೋರ್ಜ್ಞಾನಮಾಸಾದ್ಯ ತೇನೈವ ಸಹ ಮೋದತೇ

ಯಾರು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.