ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತತಃ ಪ್ರಸನ್ನಚೇತಸ್ಕಃ ಸುಪ್ರಣಮ್ಯ ಕೃತಾಂಜಲಿಃ ಯಯಾಚೇ ಸ ವರಂ ವಿಪ್ರೋ ದೇವದೇವಾನ್ಮಹೇಶ್ವರಾತ್

ನಂತರ ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂದಿಸಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹೇಶ್ವರನಾದ ದೇವದೇವನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದನು.

ಪ್ರಸೀದ ದೇವದೇವೇಶ ಪ್ರಸೀದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಸ್ವಭಕ್ತಿನ್ದೇಹಿ ಪರಮಾನ್ದಿವ್ಯಾಮವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀಮ್

ದೇವದೇವನಾದ ಪ್ರಭು, ಪರಮೇಶ್ವರ, ದಯಮಾಡು; ನನಗೆ ಪರಮ ದೈವಿಕ, ಅಚಲವಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡು.

ಶ್ರದ್ಧಾನ್ದೇಹಿ ಮಹಾದೇವ ದ್ವಸಮ್ಬನ್ಧಿಷು ಮೇ ಸದಾ ಸ್ವದಾಸ್ಯಂ ಪರಮಂ ಸ್ನೇಹಂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಂ ಚೈವ ಸರ್ವದಾ

ಮಹಾದೇವ, ಸದಾ ನಿನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ನೀಡು; ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ, ಸದಾ ಸನ್ನಿಧಾನವೂ ನನಗೆ ಇರಲಿ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾಹರ್ಷಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ ಸತುಷ್ಟಾವ ಮಹಾದೇವಮುಪಮನ್ಯುರ್ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ

ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಕಂಠವು ಭಾವದಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಉಪಮನ್ಯು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ ಪ್ರಸೀದ ಕರುಣಾಸಿಂಧೋ ಸಾಮ್ಬ ಶಂಕರ ಸರ್ವದಾ

ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ಮಹಾದೇವಾ, ಶರಣಾಗತರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನೇ, ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರ, ಅಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಶಂಕರಾ, ಸದಾ ದಯೆ ತೋರಿಸು.

ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾದೇವಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ವರಪ್ರದಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮೋಪಮನ್ಯುಂ ಮುನಿಸತ್ತಮಮ್

ಈ ರೀತಿ ಉಪಮನ್ಯುನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹಾದೇವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಪಮನ್ಯು ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ವತ್ಸೋಪಮನ್ಯೋ ತುಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮಿ ಸರ್ವಂ ದತ್ತಂ ಮಯಾ ಹಿ ತೇ ದೃಢಭಕ್ತೋ ಽಸಿ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಮಯಾ ವಿಜ್ಞಾಸಿತೋ ಹ್ಯಸಿ

ಮಗ ಉಪಮನ್ಯು, ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆನು.

ಅಜರಶ್ಚಾಮರಶ್ಚೈವ ಭವ ತ್ವನ್ದುಃಖವರ್ಜಿತಃ ಯಶಸ್ವೀ ತೇಜಸಾ ಯುಕ್ತೋ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನಸಮನ್ವಿತಃ

ನೀನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದವನೂ, ಅಮರನೂ ಆಗು; ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ, ಹೆಸರುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ, ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನಾಗಿರು.

ಅಕ್ಷಯಾ ಬಾನ್ಧವಾಶ್ಚೈವ ಕುಲಂ ಗೋತ್ರಂ ಚ ತೇ ಸದಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಯಿ ಭಕ್ತಿಶ್ಚ ಶಾಶ್ವತೀ

ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳು, ಕುಲ ಮತ್ತು ಗೋತ್ರ ಸದಾ ಕ್ಷಯವಾಗದೆ ಇರುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರಲಿ.

ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಂ ಚಾಶ್ರಮೇ ನಿತ್ಯಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ ಉಪಕಂಠಂ ಮಮ ತ್ವಂ ವೈ ಸಾನನ್ದಂ ವಿಹರಿಷ್ಯಸಿ

ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ನನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಭಗವಾನ್ಸೂರ್ಯಕೋಟಿಸಮಪ್ರಭಃ ಈಶಾನಸ್ಸ ವರಾನ್ದತ್ತ್ವಾ ತತ್ರೈವಾನ್ತರ್ದಧೇ ಹರಃ

ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಭಗವಂತನು, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹಾರನು ಅಂತರಧಾನವಾದನು.

ಉಪಮನ್ಯುಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ವರಾದ್ವರಾನ್ ಜಗಾಮ ಜನನೀಸ್ಥಾನಂ ಸುಖಂ ಪ್ರಾಪಾಧಿಕಂ ಚ ಸಃ

ಉಪಮನ್ಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಆ ಮಹಾ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ತಾಯಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ನಮಸ್ಸಮಸ್ತಸಂಸಾರಚಕ್ರಭ್ರಮಣಹೇತವೇ ಗೌರೀಕುಚತಟದ್ವನ್ದ್ವಕುಂಕುಮಾಂಕಿತವಕ್ಷಸೇ

ಸಮಸ್ತ ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದ ತಿರುಗಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ, ಗೌರಿಯ ತೊಡೆಯ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಗುರುತುಬಂದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವಿರುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಉಕ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಲಬ್ಧಪ್ರಸಾದಾದುಪಮನ್ಯುನಾ ನಿಯಮಾದುತ್ಥಿತೋ ವಾಯುರ್ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಿವಾಕರೇ

ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿ, ಭಗವಂತನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ಉಪಮನ್ಯು ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಎದ್ದನು.

ಋಷಯಶ್ಚಾಪಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ಅಥಾಯಮರ್ಥಃ ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ವಿನಿಶ್ಚಯಮ್

ಅಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾ ಸ್ವಕಂ ಕೃತ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ತೇ ಯಥಾ ಪುರಾ ಭಗವಂತಮುಪಾಯಾಂತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಮುಪಾವಿಶನ್

ಪ್ರತಿ ದಿನದಂತೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರು ಭಗವಂತನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು.

ಅಥಾಸೌ ನಿಯಮಸ್ಯಾಂತೇ ಭಗವಾನಮ್ಬರೋದ್ಭವಃ ಮಧ್ಯೇ ಮುನಿಸಭಾಯಾಸ್ತು ಭೇಜೇ ಕೢಪ್ತಂ ವರಾಸನಮ್

ನಿಯಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಭಗವಂತನು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತಮ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

ಸುಖಾಸನೋಪವಿಷ್ಟಶ್ಚ ವಾಯುರ್ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ ಶ್ರೀಮದ್ವಿಭೂತಿಮೀಶಸ್ಯ ಹೃದಿ ಕೃತ್ವೇದಮಬ್ರವೀತ್

ಲೋಕಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಯು ದೇವರು ಸುಖಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ, ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ಮಹಾದೇವಂ ಸರ್ವಜ್ಞಮಪರಾಜಿತಮ್ ವಿಭೂತಿಸ್ಸಕಲಂ ಯಸ್ಯ ಚರಾಚರಮಿದಂ ಜಗತ್

ನಾನು ಆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೂ, ಜಯಿಸಲಾರದವನೂ, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಮಹಿಮೆ.

ಇತ್ಯಾಕರ್ಣ್ಯ ಶುಭಾಂ ವಾಣೀಮೃಷಯಃ ಕ್ಷೀಣಕಲ್ಮಷಾಃ ವಿಭೂತಿವಿಸ್ತರಂ ಶ್ರೋತುಮೂಚುಸ್ತೇ ಪರಮಂ ವಚಃ

ಆ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾದ ಋಷಿಗಳು, ಅವನ ಮಹಿಮೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಪರಮವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

ಉಕ್ತಂ ಭಗವತಾ ವೃತ್ತಮುಪಮನ್ಯೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ಕ್ಷೀರಾರ್ಥೇನಾಪಿ ತಪಸಾ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಪರಮೇಶ್ವರಾತ್

ಭಗವಂತನು ಉಪಮನ್ಯು ಮಹಾತ್ಮನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಪಡೆದ ಹಾಲಿನ ಕಥೆಯೂ ತಿಳಿಸಿದನು.

ದೃಷ್ಟೋ ಽಸೌ ವಾಸುದೇವೇನ ಕೃಷ್ಣೇನಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ಧೌಮ್ಯಾಗ್ರಜಸ್ತತಸ್ತೇನ ಕೃತ್ವಾ ಪಾಶುಪತಂ ವ್ರತಮ್

ಅವನನ್ನು ವಾಸುದೇವನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ಯಾವನು ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಡಿದು ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಧೌಮ್ಯನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿ, ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಚ ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಪ್ರಾಗೇವ ಶುಶ್ರುಮ ಕಥಂ ಸ ಲಬ್ಧವಾನ್ ಕೃಷ್ಣೋ ಜ್ಞಾನಂ ಪಾಶುಪತಂ ಪರಮ್

ಅವನು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ನಾವು ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಪಾಶುಪತ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು?

ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಹ್ಯವತೀರ್ಣೋಪಿ ವಾಸುದೇವಸ್ಸನಾತನಃ ನಿಂದಯನ್ನಿವ ಮಾನುಷ್ಯಂ ದೇಹಶುದ್ಧಿಂ ಚಕಾರ ಸಃ

ವಾಸುದೇವನು, ಶಾಶ್ವತನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಂತೆ, ದೇಹವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ಹಿ ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ಗತಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾಮುನೇಃ ಆಶ್ರಮಂ ಮುನಿಭಿರ್ದೃಷ್ಟಂ ದೃಷ್ಟವಾಂಸ್ತತ್ರ ವೈ ಮುನಿಮ್

ಮಗನಿಗಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು, ಅವನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಅವನು ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಭಸ್ಮಾವದಾತಸರ್ವಾಂಗಂ ತ್ರಿಪುಂಡ್ರಾಂಕಿತಮಸ್ತಕಮ್ ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲಾಭರಣಂ ಜಟಾಮಂಡಲಮಂಡಿತಮ್

ಅವನ ದೇಹವೆಲ್ಲ ಬೂದಿಯಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿತ್ತು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳು ಇದ್ದವು, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು, ಜಟಾಮಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದನು.

ತಚ್ಛಿಷ್ಯಭೂತೈರ್ಮುನಿಭಿಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೈರ್ವೇದಮಿವಾವೃತಮ್ ಶಿವಧ್ಯಾನರತಂ ಶಾಂತಮುಪಮನ್ಯುಂ ಮಹಾದ್ಯುತಿಮ್

ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಉಪಮನ್ಯು, ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು, ವೇದವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ಶಿವಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದನು.

ನಮಶ್ಚಕಾರ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃಷ್ಟಸರ್ವತನೂರುಹಃ ಬಹುಮಾನೇನ ಕೃಷ್ಣೋ ಽಸೌ ತ್ರಿಃ ಕೃತ್ವಾ ತು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಮ್ ಸ್ತುತಿಂ ಚಕಾರ ಸುಪ್ರೀತ್ಯಾ ನತಸ್ಕಂಧಃ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಬಹುಮಾನದಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಕುಣಿತುಕೊಂಡು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಯಾವಲೋಕನಾದೇವ ಮುನೇಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಧೀಮತಃ ನಷ್ಟಮಾಸೀನ್ಮಲಂ ಸರ್ವಂ ಮಾಯಾಜಂ ಕಾರ್ಮಮೇವ ಚ

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ನೋಡಿದುದರಿಂದಲೇ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಯಾಜಾಲ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ನಾಶವಾಯಿತು.