ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಹೇತುವಾದವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಾರ್ಥದಮ್ಪರಮ್ ಉಪಾಸತೇ ಯಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾ ವರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೃಣೋಮ್ಯಹಮ್

ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಆರಾಧಿಸುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾಸ್ತಿ ಶಂಭೋಃ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವಾದಿದೇವಾನಾಂ ಸ್ರಷ್ಟುರ್ಗುಣಪರಾದ್ವಿಭೋಃ

ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಶಂಭುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್ತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ.

ಬಹುನಾತ್ರ ಕಿಮುಕ್ತೇನ ಮಯಾದ್ಯಾನುಮಿತಂ ಮಹತ್ ಭವಾಂತರೇ ಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಶ್ರುತಾ ನಿನ್ದಾ ಭವಸ್ಯ ಚೇತ್

ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಈಗ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸತ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಪಾಪ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ—

ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿಂದಾಂ ಭವಸ್ಯಾಥ ತತ್ಕ್ಷಣಾದೇವ ಸನ್ತ್ಯಜೇತ್ ಸ್ವದೇಹಂ ತನ್ನಿಹತ್ಯಾಶು ಶಿವಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ

ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಆಸ್ತಾಂ ತಾವನ್ಮಮೇಚ್ಛೇಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರತಿ ಸುರಾಧಮ ನಿಹತ್ಯ ತ್ವಾಂ ಶಿವಾಸ್ತ್ರೇಣ ತ್ಯಜಾಮ್ಯೇತಂ ಕಲೇವರಮ್

ನನಗೆ ಹಾಲು ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಈಗ ಇರಲಿ ಬಿಡು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೀಚನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿವನ ಆಯುಧದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವೋಪಮನ್ಯುಸ್ತಂ ಮರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತಸ್ಸ್ವಯಮ್ ಕ್ಷೀರೇ ವಾಞ್ಛಾಮಪಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನಿಹನ್ತುಂ ಶಕ್ರಮುದ್ಯತಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು; ಹಾಲಿನ ಆಸೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಭಸ್ಮಾದಾಯ ತದಾ ಘೋರಮಘೋರಾಸ್ತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತಮ್ ವಿಸೃಜ್ಯ ಶಕ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ನನಾದ ಸ ಮುನಿಸ್ತದಾ

ಆಗ ಭಯಾನಕವಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು, ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು, ಆ ಮುನಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಶಂಭುಪದದ್ವಂದ್ವಂ ಸ್ವದೇಹಂ ದುಗ್ಧುಮುದ್ಯತಃ ಆಗ್ನೇಯೀಂ ಧಾರಣಾಂ ಬಿಭ್ರದುಪಮನ್ಯುರವಸ್ಥಿತಃ

ಶಂಭುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತಹ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತನು.

ಏವಂ ವ್ಯವಸಿತೇ ವಿಪ್ರೇ ಭಗವಾನ್ಭಗನೇತ್ರಹಾ ವಾರಯಾಮಾಸ ಸೌಮ್ಯೇನ ಧಾರಣಾಂ ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ದೃಢನಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದವನು, ಮೃದುವಾಗಿ ಅವನ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಂದನು.

ತದ್ವಿಸೃಷ್ಟಮಘೋರಾಸ್ತ್ರಂ ನಂದೀಶ್ವರನಿಯೋಗತಃ ಜಗೃಹೇ ಮಧ್ಯತಃ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ನನ್ದೀ ಶಂಕರವಲ್ಲಭಃ

ನಂದೀಶ್ವರನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಂದಿ, ಉಪಮನ್ಯು ಎಸೆದ ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.

ಸ್ವಂ ರೂಪಮೇವ ಭಗವಾನಾಸ್ಥಾಯ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶಿಪ್ರಾಯ ಬಾಲೇನ್ದುಕೃತಶೇಖರಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ನಿಜ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಕಿರೀಟವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಶಿಪ್ರನಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೀರಾರ್ಣವಸಹಸ್ರಂ ಚ ಪೀಯೂಷಾರ್ಣವಮೇವ ವಾ ದಧ್ಯಾದೇರರ್ಣವಾಂಶ್ಚೈವ ಘೃತೋದಾರ್ಣವಮೇವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಹಾಲಿನ ಸಾಗರಗಳು, ಅಮೃತದ ಸಾಗರಗಳು, ಮೊಸರಿನ ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಸಾಗರಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದನು.

ಫಲಾರ್ಣವಂ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜ್ಯಾರ್ಣವಂ ತಥಾ ಅಪೂಪಾನಾಂ ಗಿರಿಂ ಚೈವ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಸ ಪ್ರಭುಃ

ಆ ಬಾಲಕನಿಗಾಗಿ ಹಣ್ಣಿನ ಸಾಗರ, ತಿನ್ನಲು ಮತ್ತು ಊಟಕ್ಕೆ ಸಾಗರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪೂಪಗಳ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಆ ಪ್ರಭು ತೋರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಸ ದದೃಶೇ ದೇವೋ ದೇವ್ಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ವೃಷೋಪರಿ ಗಣೇಶ್ವರೈಸ್ತ್ರಿಶೂಲಾದ್ಯೈರ್ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರೈರಪಿ ಸಂವೃತಃ

ಹೀಗೆ ದೇವರು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ, ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಗಣಪತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಾದಿ ದೈವಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ದಿವಿ ದುಂದುಭಯೋ ನೇದುಃ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಃ ಪಪಾತ ಚ ವಿಷ್ಣುಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಪ್ರಮುಖೈರ್ದೇವೈಶ್ಛನ್ನಾ ದಿಶೋ ದಶ

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು, ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ತುಂಬಿದವು.

ಅಥೋಪಮನ್ಯುರಾನನ್ದಸಮುದ್ರೋರ್ಮಿಭಿರಾವೃತಃ ಪಪಾತ ದಣ್ಡವದ್ಭೂಮೌ ಭಕ್ತಿನಮ್ರೇಣ ಚೇತಸಾ

ಆನಂದದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಉಪಮನ್ಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ಸಮಯೇ ತತ್ರ ಸಸ್ಮಿತೋ ಭಗವಾನ್ಭವಃ ಏಹ್ಯೇಹೀತಿ ತಮಾಹೂಯ ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಘ್ರಾಯ ದದೌ ವರಾನ್

ಅದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭವನು ನಗುತ್ತಾ, 'ಬಾ, ಬಾ' ಎಂದು ಕರೆದು, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನೂ ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಅವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಾನ್ಯಥಾಕಾಮಂ ಬಾನ್ಧವೈರ್ಭುಕ್ಷ್ವ ಸರ್ವದಾ ಸುಖೀ ಭವ ಸದಾ ದುಃಖಾನ್ನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಮಮ

ನೀನು ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಜೊತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿನ್ನು; ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರು, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿರು.

ಉಪಮನ್ಯೋ ಮಹಾಭಾಗ ತವಾಮ್ಬೈಷಾ ಹಿ ಪಾರ್ವತೀ ಮಯಾ ಪುತ್ರೀಕೃತೋ ಹ್ಯದ್ಯ ದತ್ತಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಾರ್ಣವಃ

ಉಪಮನ್ಯು, ನೀನು ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ; ಈ ಪಾರ್ವತಿಯೇ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ; ನಾನು ಇವಳನ್ನು ಇಂದು ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು, ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟೆನು.

ಮಧುನಶ್ಚಾರ್ಣವಶ್ಚೈವ ದಧ್ಯನ್ನಾರ್ಣವ ಏವ ಚ ಆಜ್ಯೌದನಾರ್ಣವಶ್ಚೈವ ಫಲಾದ್ಯರ್ಣವ ಏವ ಚ

ಮಧು ಸಮುದ್ರ, ಮೊಸರು ಸಮುದ್ರ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಅನ್ನದ ಸಮುದ್ರ, ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟೆನು.

ಅಪೂಪಗಿರಯಶ್ಚೈವ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಾರ್ಣವಸ್ತಥಾ ಏತೇ ದತ್ತಾ ಮಯಾ ತೇ ಹಿ ತ್ವಂ ಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಮಹಾಮುನೇ

ಮಿಠಾಯಿ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಗಳ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಇವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ಪಿತಾ ತವ ಮಹಾದೇವೋ ಮಾತಾ ವೈ ಜಗದಮ್ಬಿಕಾ ಅಮರತ್ವಂ ಮಯಾ ದತ್ತಂ ಗಾಣಪತ್ಯಂ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್

ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮಹಾದೇವನು, ತಾಯಿ ಜಗದಂಬಿಕೆ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಅಮರತ್ವವನ್ನೂ, ಗಣಾಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ವರಾನ್ವರಯ ಸುಪ್ರೀತ್ಯಾ ಮನೋ ಽಭಿಲಷಿತಾನ್ಪರಾನ್ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಽಹಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ

ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಯಾವ ವರಗಳನ್ನಾದರೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು; ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಇಲ್ಲಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾದೇವಃ ಕರಾಭ್ಯಾಮುಪಗೃಹ್ಯತಮ್ ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಸುತಸ್ತೇ ಽಯಮಿತಿ ದೇವ್ಯೈ ನ್ಯವೇದಯತ್

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾದೇವನು ಅವನನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತಲೆಯನ್ನೂ ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, 'ಇವನು ನಿನ್ನ ಮಗ' ಎಂದು ದೇವಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದನು.

ದೇವೀ ಚ ಗುಹವತ್ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತಸ್ಯ ಕರಾಮ್ಬುಜಮ್ ವಿನ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರದದೌ ತಸ್ಮೈ ಕುಮಾರಪದಮವ್ಯಯಮ್

ದೇವಿಯು ಗಂಭೀರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕಮಲದ ಕೈಯನ್ನು ಅವನ ತಲೆಗೆ ಇಟ್ಟು, ಅವನಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಕುಮಾರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದಳು.

ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿರಪಿ ಸಾಕಾರಃ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ವಾದು ಕರೇ ದಧತ್ ಉಪಸ್ಥಾಯ ದದೌ ಪಿಣ್ಡೀಭೂತಂ ಕ್ಷೀರಮನಶ್ವರಮ್

ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರವು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಹಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನಿಗೆ ನಾಶವಾಗದ ಹಾಲಿನ ಗುಂಡನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯಂ ಸದಾ ತುಷ್ಟಿಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಮನಶ್ವರಾಮ್ ಸಮೃದ್ಧಿಂ ಪರಮಾನ್ತಸ್ಮೈ ದದೌ ಸಂತುಷ್ಟಮಾನಸಃ

ಸಂತೃಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಸದಾ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೂ, ನಾಶವಾಗದ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನೂ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ, ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.

ಅಥ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಸ್ಯ ತಪೋಮಹಃ ಪುನರ್ದದೌ ವರಂ ದಿವ್ಯಂ ಮುನಯೇ ಹ್ಯುಪಮನ್ಯವೇ

ಆಮೇಲೆ ಶಂಭು, ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಹಿಮೆ ನೋಡಿ, ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಉಪಮನ್ಯು ಮುನಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೈವಿಕ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ವ್ರತಂ ಪಾಶುಪತಂ ಜ್ಞಾನಂ ವ್ರತಯೋಗಂ ಚ ತತ್ತ್ವತಃ ದದೌ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರವಕ್ತೃತ್ವಪಾಟವಂ ಸುಚಿರಂ ಪರಮ್

ಪಾಶುಪತ ವ್ರತ, ಜ್ಞಾನ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಸತ್ಯವಾದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕಲಿಸಿ, ಬಹುಕಾಲ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಉಪದೇಶ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.