ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಂ ದ್ವಿಜಮ್ ಪ್ರಾಹ ಗಂಭೀರಯಾ ವಾಚಾ ಶಕ್ರರೂಪಧರೋ ಹರಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರನು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತುಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮಿ ತೇ ವರಂ ಬ್ರೂಹಿ ತಪಸಾನೇನ ಸುವ್ರತ ದದಾಮಿ ಚೇಪ್ಸಿತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಧೌಮ್ಯಾಗ್ರಜ ಮಹಾಮುನೇ

ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಧೌಮ್ಯನ ಅಣ್ಣನಾದ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಶಕ್ರೇಣ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ವಾರಯಾಮಿ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿಮಿತ್ಯುವಾಚ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಅಂತಹ ಇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, "ನಾನು ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿಂ ಶಕ್ರಂ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಮ್

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವ ಇಂದ್ರನು—

ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಭವ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಮಾಮೇವಾರ್ಚಯ ಸರ್ವದಾ ದದಾಮಿ ಸರ್ವಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ತ್ಯಜ ರುದ್ರಂ ಚ ನಿರ್ಗುಣಮ್

ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು. ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಆ ನಿರ್ಗುಣ ರುದ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

ರುದ್ರೇಣ ನಿರ್ಗುಣೇನಾಪಿ ಕಿಂ ತೇ ಕಾರ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ದೇವಪಙ್ಕ್ತಿಬಹಿರ್ಭೂತೋ ಯಃ ಪಿಶಾಚತ್ವಮಾಗತಃ

ನಿರ್ಗುಣನಾದ ರುದ್ರನಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು, ಪಿಶಾಚನಂತಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಾಹ ಸ ಮುನಿರ್ಜಪನ್ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಂ ಮನುಮ್ ಮನ್ಯಮಾನೋ ಧರ್ಮವಿಘ್ನಂ ಪ್ರಾಹ ತಂ ಕರ್ತುಮಾಗತಮ್

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮುನಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವಯೈವಂ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಭವನಿಂದಾರತೇನ ವೈ ಪ್ರಸಂಗಾದೇವ ದೇವಸ್ಯ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ನೀನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ, ಅವನು ಗುಣಗಳಿಂದ ದೂರನಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ವೈ ರುದ್ರಂ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಜನಕ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಮ್

ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರ ತಂದೆಯನ್ನೂ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತಿಲ್ಲ.

ಸದಸದ್ವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಂ ಯಮಾಹುರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ನಿತ್ಯಮೇಕಮನೇಕಂ ಚ ವರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೃಣೋಮ್ಯಹಮ್

ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಇದ್ದು ಇಲ್ಲದದು, ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ಶಾಶ್ವತವೂ ಒಂದೂ ಅನೇಕವೂ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಹೇತುವಾದವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಾರ್ಥದಮ್ಪರಮ್ ಉಪಾಸತೇ ಯಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾ ವರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೃಣೋಮ್ಯಹಮ್

ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಆರಾಧಿಸುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾಸ್ತಿ ಶಂಭೋಃ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವಾದಿದೇವಾನಾಂ ಸ್ರಷ್ಟುರ್ಗುಣಪರಾದ್ವಿಭೋಃ

ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಶಂಭುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್ತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ.

ಬಹುನಾತ್ರ ಕಿಮುಕ್ತೇನ ಮಯಾದ್ಯಾನುಮಿತಂ ಮಹತ್ ಭವಾಂತರೇ ಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಶ್ರುತಾ ನಿನ್ದಾ ಭವಸ್ಯ ಚೇತ್

ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಈಗ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸತ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಪಾಪ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ—

ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿಂದಾಂ ಭವಸ್ಯಾಥ ತತ್ಕ್ಷಣಾದೇವ ಸನ್ತ್ಯಜೇತ್ ಸ್ವದೇಹಂ ತನ್ನಿಹತ್ಯಾಶು ಶಿವಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ

ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಆಸ್ತಾಂ ತಾವನ್ಮಮೇಚ್ಛೇಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರತಿ ಸುರಾಧಮ ನಿಹತ್ಯ ತ್ವಾಂ ಶಿವಾಸ್ತ್ರೇಣ ತ್ಯಜಾಮ್ಯೇತಂ ಕಲೇವರಮ್

ನನಗೆ ಹಾಲು ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಈಗ ಇರಲಿ ಬಿಡು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೀಚನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿವನ ಆಯುಧದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವೋಪಮನ್ಯುಸ್ತಂ ಮರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತಸ್ಸ್ವಯಮ್ ಕ್ಷೀರೇ ವಾಞ್ಛಾಮಪಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನಿಹನ್ತುಂ ಶಕ್ರಮುದ್ಯತಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು; ಹಾಲಿನ ಆಸೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಭಸ್ಮಾದಾಯ ತದಾ ಘೋರಮಘೋರಾಸ್ತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತಮ್ ವಿಸೃಜ್ಯ ಶಕ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ನನಾದ ಸ ಮುನಿಸ್ತದಾ

ಆಗ ಭಯಾನಕವಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು, ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು, ಆ ಮುನಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಶಂಭುಪದದ್ವಂದ್ವಂ ಸ್ವದೇಹಂ ದುಗ್ಧುಮುದ್ಯತಃ ಆಗ್ನೇಯೀಂ ಧಾರಣಾಂ ಬಿಭ್ರದುಪಮನ್ಯುರವಸ್ಥಿತಃ

ಶಂಭುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತಹ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತನು.

ಏವಂ ವ್ಯವಸಿತೇ ವಿಪ್ರೇ ಭಗವಾನ್ಭಗನೇತ್ರಹಾ ವಾರಯಾಮಾಸ ಸೌಮ್ಯೇನ ಧಾರಣಾಂ ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ದೃಢನಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದವನು, ಮೃದುವಾಗಿ ಅವನ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಂದನು.

ತದ್ವಿಸೃಷ್ಟಮಘೋರಾಸ್ತ್ರಂ ನಂದೀಶ್ವರನಿಯೋಗತಃ ಜಗೃಹೇ ಮಧ್ಯತಃ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ನನ್ದೀ ಶಂಕರವಲ್ಲಭಃ

ನಂದೀಶ್ವರನ ಆದೇಶದಿಂದ, ಶಂಕರನ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಂದಿ, ಉಪಮನ್ಯು ಎಸೆದ ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.

ಸ್ವಂ ರೂಪಮೇವ ಭಗವಾನಾಸ್ಥಾಯ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶಿಪ್ರಾಯ ಬಾಲೇನ್ದುಕೃತಶೇಖರಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ನಿಜ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಕಿರೀಟವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಶಿಪ್ರನಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೀರಾರ್ಣವಸಹಸ್ರಂ ಚ ಪೀಯೂಷಾರ್ಣವಮೇವ ವಾ ದಧ್ಯಾದೇರರ್ಣವಾಂಶ್ಚೈವ ಘೃತೋದಾರ್ಣವಮೇವ ಚ

ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಹಾಲಿನ ಸಾಗರಗಳು, ಅಮೃತದ ಸಾಗರಗಳು, ಮೊಸರಿನ ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಸಾಗರಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸಿದನು.

ಫಲಾರ್ಣವಂ ಚ ಬಾಲಸ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜ್ಯಾರ್ಣವಂ ತಥಾ ಅಪೂಪಾನಾಂ ಗಿರಿಂ ಚೈವ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಸ ಪ್ರಭುಃ

ಆ ಬಾಲಕನಿಗಾಗಿ ಹಣ್ಣಿನ ಸಾಗರ, ತಿನ್ನಲು ಮತ್ತು ಊಟಕ್ಕೆ ಸಾಗರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪೂಪಗಳ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಆ ಪ್ರಭು ತೋರಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಸ ದದೃಶೇ ದೇವೋ ದೇವ್ಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ವೃಷೋಪರಿ ಗಣೇಶ್ವರೈಸ್ತ್ರಿಶೂಲಾದ್ಯೈರ್ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರೈರಪಿ ಸಂವೃತಃ

ಹೀಗೆ ದೇವರು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ, ವೃಷಭದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಗಣಪತಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಾದಿ ದೈವಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ದಿವಿ ದುಂದುಭಯೋ ನೇದುಃ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಃ ಪಪಾತ ಚ ವಿಷ್ಣುಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಪ್ರಮುಖೈರ್ದೇವೈಶ್ಛನ್ನಾ ದಿಶೋ ದಶ

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿಗಳು ಮೊಳಗಿದವು, ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು, ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳು ತುಂಬಿದವು.

ಅಥೋಪಮನ್ಯುರಾನನ್ದಸಮುದ್ರೋರ್ಮಿಭಿರಾವೃತಃ ಪಪಾತ ದಣ್ಡವದ್ಭೂಮೌ ಭಕ್ತಿನಮ್ರೇಣ ಚೇತಸಾ

ಆನಂದದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಉಪಮನ್ಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತಾಗಿ ಬಿದ್ದನು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ಸಮಯೇ ತತ್ರ ಸಸ್ಮಿತೋ ಭಗವಾನ್ಭವಃ ಏಹ್ಯೇಹೀತಿ ತಮಾಹೂಯ ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಘ್ರಾಯ ದದೌ ವರಾನ್

ಅದೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭವನು ನಗುತ್ತಾ, 'ಬಾ, ಬಾ' ಎಂದು ಕರೆದು, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನೂ ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಅವನಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯಾನ್ಯಥಾಕಾಮಂ ಬಾನ್ಧವೈರ್ಭುಕ್ಷ್ವ ಸರ್ವದಾ ಸುಖೀ ಭವ ಸದಾ ದುಃಖಾನ್ನಿರ್ಮುಕ್ತಾ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಮಮ

ನೀನು ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ, ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಜೊತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿನ್ನು; ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರು, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿರು.

ಉಪಮನ್ಯೋ ಮಹಾಭಾಗ ತವಾಮ್ಬೈಷಾ ಹಿ ಪಾರ್ವತೀ ಮಯಾ ಪುತ್ರೀಕೃತೋ ಹ್ಯದ್ಯ ದತ್ತಃ ಕ್ಷೀರೋದಕಾರ್ಣವಃ

ಉಪಮನ್ಯು, ನೀನು ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ; ಈ ಪಾರ್ವತಿಯೇ ನಿನ್ನ ತಾಯಿ; ನಾನು ಇವಳನ್ನು ಇಂದು ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆನು, ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟೆನು.