ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಭಗವನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕಶ್ಚಿದುಪಮನ್ಯುರಿತಿ ಶ್ರುತಃ ಕ್ಷೀರಾರ್ಥಮದಹತ್ಸರ್ವಂ ತಪಸಾ ತನ್ನಿವಾರಯ

ಪ್ರಭು, ಉಪಮನ್ಯು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹಾಲು ಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಈ ದಾರಿಯಿಂದ ತಡೆಯಿರಿ.

ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚೋ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಾಹ ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶಿಶುಂ ನಿವಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ತ್ವಂ ಗಚ್ಛ ಸ್ವಮಾಶ್ರಮಮ್

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹೇಶ್ವರನು, "ನಾನು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗು" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಶಂಭುವಚನಂ ಸ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವವಲ್ಲಭಃ ಜಗಾಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸ್ವಲೋಕಮಮರಾದಿಕಾನ್

ಶಂಭುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಎಲ್ಲ ಅಮರರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ದೇವಃ ಪಿನಾಕೀ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಶಕ್ರಸ್ಯ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಗನ್ತುಂ ಚಕ್ರೇ ಮತಿಂ ತತಃ

ಈ ನಡುವೆ ಪಿನಾಕಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಇಂದ್ರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಅಥ ಜಗಾಮ ಮುನೇಸ್ತು ತಪೋವನಂ ಗಜವರೇಣ ಸಿತೇನ ಸದಾಶಿವಃ ಸಹ ಸುರಾಸುರಸಿದ್ಧಮಹೋರಗೈರಮರರಾಜತನುಂ ಸ್ವಯಮಾಸ್ಥಿತಃ

ಆಮೇಲೆ ಸದಾಶಿವನು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ನಾಗರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ವತಃ ಅಮರರ ರಾಜನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು, ಬಿಳಿ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಮುನಿಯ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಸ ವಾರಣಶ್ಚಾರು ತದಾ ವಿಭುಂ ತಂ ನಿವೀಜ್ಯ ವಾಲವ್ಯಜನೇನ ದಿವ್ಯಮ್ ದಧಾರ ಶಚ್ಯಾ ಸಹಿತಂ ಸುರೇಂದ್ರಂ ಕರೇಣ ವಾಮೇನ ಶಿತಾತಪತ್ರಮ್

ಆ ಸುಂದರ ಗಜವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಚಾಮರದಿಂದ ವೀಸಿದಿತು. ಇಂದ್ರನು ಶಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಳಿ ಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.

ರರಾಜ ಭಗವಾನ್ಸೋಮಃ ಶಕ್ರರೂಪೀ ಸದಾಶಿವಃ ತೇನಾತಪತ್ರೇಣ ಯಥಾ ಚನ್ದ್ರಬಿಂಬೇನ ಮನ್ದರಃ

ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನು ಆ ಛತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಿಂದ ಮಂದರ ಪರ್ವತ ಹೇಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಆಸ್ಥಾಯೈವಂ ಹಿ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಜಗಾಮಾನುಗ್ರಹಂ ಕರ್ತುಮುಪಮನ್ಯೋಸ್ತದಾಶ್ರಮಮ್

ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಹೋದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮೇಶಾನಂ ಶಕ್ರರೂಪಧರಂ ಶಿವಮ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಪ್ರಾಹ ಮಹಾಮುನಿವರಃ ಸ್ವಯಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಮುನಿಯು ತಾನೇ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಪಾವಿತಶ್ಚಾಶ್ರಮಸ್ಸೋ ಽಯಂ ಮಮ ದೇವೇಶ್ವರ ಸ್ವಯಮ್ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯತ್ತ್ವಂ ಜಗನ್ನಾಥ ಭಗವನ್ದೇವಸತ್ತಮ

ದೇವೇಶ್ವರ, ನೀನು ಸ್ವತಃ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಗನ್ನಾಥ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದು ನನಗೆ ಭಾಗ್ಯ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಂ ದ್ವಿಜಮ್ ಪ್ರಾಹ ಗಂಭೀರಯಾ ವಾಚಾ ಶಕ್ರರೂಪಧರೋ ಹರಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರನು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತುಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮಿ ತೇ ವರಂ ಬ್ರೂಹಿ ತಪಸಾನೇನ ಸುವ್ರತ ದದಾಮಿ ಚೇಪ್ಸಿತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಧೌಮ್ಯಾಗ್ರಜ ಮಹಾಮುನೇ

ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಧೌಮ್ಯನ ಅಣ್ಣನಾದ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಶಕ್ರೇಣ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ವಾರಯಾಮಿ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿಮಿತ್ಯುವಾಚ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಅಂತಹ ಇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, "ನಾನು ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿಂ ಶಕ್ರಂ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಮ್

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವ ಇಂದ್ರನು—

ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಭವ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಮಾಮೇವಾರ್ಚಯ ಸರ್ವದಾ ದದಾಮಿ ಸರ್ವಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ತ್ಯಜ ರುದ್ರಂ ಚ ನಿರ್ಗುಣಮ್

ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು. ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಆ ನಿರ್ಗುಣ ರುದ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

ರುದ್ರೇಣ ನಿರ್ಗುಣೇನಾಪಿ ಕಿಂ ತೇ ಕಾರ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ದೇವಪಙ್ಕ್ತಿಬಹಿರ್ಭೂತೋ ಯಃ ಪಿಶಾಚತ್ವಮಾಗತಃ

ನಿರ್ಗುಣನಾದ ರುದ್ರನಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು, ಪಿಶಾಚನಂತಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಾಹ ಸ ಮುನಿರ್ಜಪನ್ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಂ ಮನುಮ್ ಮನ್ಯಮಾನೋ ಧರ್ಮವಿಘ್ನಂ ಪ್ರಾಹ ತಂ ಕರ್ತುಮಾಗತಮ್

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮುನಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವಯೈವಂ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಭವನಿಂದಾರತೇನ ವೈ ಪ್ರಸಂಗಾದೇವ ದೇವಸ್ಯ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ನೀನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ, ಅವನು ಗುಣಗಳಿಂದ ದೂರನಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ವೈ ರುದ್ರಂ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಜನಕ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಮ್

ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರ ತಂದೆಯನ್ನೂ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತಿಲ್ಲ.

ಸದಸದ್ವ್ಯಕ್ತಮವ್ಯಕ್ತಂ ಯಮಾಹುರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ನಿತ್ಯಮೇಕಮನೇಕಂ ಚ ವರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೃಣೋಮ್ಯಹಮ್

ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಇದ್ದು ಇಲ್ಲದದು, ವ್ಯಕ್ತವೂ ಅವ್ಯಕ್ತವೂ, ಶಾಶ್ವತವೂ ಒಂದೂ ಅನೇಕವೂ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಹೇತುವಾದವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಾರ್ಥದಮ್ಪರಮ್ ಉಪಾಸತೇ ಯಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾ ವರಂ ತಸ್ಮಾದ್ವೃಣೋಮ್ಯಹಮ್

ಕಾರಣ-ಕಾರ್ಯಗಳ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ, ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಆರಾಧಿಸುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನಾನು ಆರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾಸ್ತಿ ಶಂಭೋಃ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಾತ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣ್ವಾದಿದೇವಾನಾಂ ಸ್ರಷ್ಟುರ್ಗುಣಪರಾದ್ವಿಭೋಃ

ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಗುಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲಿರುವ ಶಂಭುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್ತ್ವವೇ ಇಲ್ಲ.

ಬಹುನಾತ್ರ ಕಿಮುಕ್ತೇನ ಮಯಾದ್ಯಾನುಮಿತಂ ಮಹತ್ ಭವಾಂತರೇ ಕೃತಂ ಪಾಪಂ ಶ್ರುತಾ ನಿನ್ದಾ ಭವಸ್ಯ ಚೇತ್

ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆ? ಈಗ ನನಗೆ ಮಹಾ ಸತ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಪಾಪ ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ—

ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿಂದಾಂ ಭವಸ್ಯಾಥ ತತ್ಕ್ಷಣಾದೇವ ಸನ್ತ್ಯಜೇತ್ ಸ್ವದೇಹಂ ತನ್ನಿಹತ್ಯಾಶು ಶಿವಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ

ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ, ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಶೀಘ್ರವೇ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಆಸ್ತಾಂ ತಾವನ್ಮಮೇಚ್ಛೇಯಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರತಿ ಸುರಾಧಮ ನಿಹತ್ಯ ತ್ವಾಂ ಶಿವಾಸ್ತ್ರೇಣ ತ್ಯಜಾಮ್ಯೇತಂ ಕಲೇವರಮ್

ನನಗೆ ಹಾಲು ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಈಗ ಇರಲಿ ಬಿಡು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನೀಚನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿವನ ಆಯುಧದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವೋಪಮನ್ಯುಸ್ತಂ ಮರ್ತುಂ ವ್ಯವಸಿತಸ್ಸ್ವಯಮ್ ಕ್ಷೀರೇ ವಾಞ್ಛಾಮಪಿ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನಿಹನ್ತುಂ ಶಕ್ರಮುದ್ಯತಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು; ಹಾಲಿನ ಆಸೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಭಸ್ಮಾದಾಯ ತದಾ ಘೋರಮಘೋರಾಸ್ತ್ರಾಭಿಮಂತ್ರಿತಮ್ ವಿಸೃಜ್ಯ ಶಕ್ರಮುದ್ದಿಶ್ಯ ನನಾದ ಸ ಮುನಿಸ್ತದಾ

ಆಗ ಭಯಾನಕವಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು, ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿ, ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು, ಆ ಮುನಿ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಶಂಭುಪದದ್ವಂದ್ವಂ ಸ್ವದೇಹಂ ದುಗ್ಧುಮುದ್ಯತಃ ಆಗ್ನೇಯೀಂ ಧಾರಣಾಂ ಬಿಭ್ರದುಪಮನ್ಯುರವಸ್ಥಿತಃ

ಶಂಭುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಉಪಮನ್ಯು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯಂತಹ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತನು.

ಏವಂ ವ್ಯವಸಿತೇ ವಿಪ್ರೇ ಭಗವಾನ್ಭಗನೇತ್ರಹಾ ವಾರಯಾಮಾಸ ಸೌಮ್ಯೇನ ಧಾರಣಾಂ ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ದೃಢನಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿದವನು, ಮೃದುವಾಗಿ ಅವನ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಂದನು.