ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಷ್ಟೇಷ್ಟಕಾಭಿಃ ಪ್ರಸಾದಂ ಕೃತ್ವಾ ಲಿಂಗಂ ಚ ಮೃನ್ಮಯಮ್ ತತ್ರಾವಾಹ್ಯ ಮಹಾದೇವಂ ಸಾಂಬಂ ಸಗಣಮವ್ಯಯಮ್

ಅವನು ಎಂಟು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು, ಆಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಣಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರೇಣೈವ ಪುತ್ರೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ವನೋದ್ಭವೈಃ ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ಚಚಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಪುತ್ರರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಂದ ಹೂವಿನಿಂದ ಅವನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಪೂಜಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತತಸ್ತಪಶ್ಚರತ್ತಂ ತಂ ಬಾಲಮೇಕಾಕಿನಂ ಕೃಶಮ್ ಉಪಮನ್ಯುಂ ದ್ವಿಜವರಂ ಶಿವಸಂಸಕ್ತಮಾನಸಮ್

ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿದ್ದ, ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಬಾಲ ಉಪಮನ್ಯು, ಶಿವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟಿದ್ದ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು—

ಪುರಾ ಮರೀಚಿನಾ ಶಪ್ತಾಃ ಕೇಚಿನ್ಮುನಿಪಿಶಾಚಕಾಃ ಸಂಪೀಡ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭಾವೈಸ್ತಪಸೋವಿಘ್ನಮಾಚರನ್

ಮುನಿಪಿಶಾಚಕರು, ಹಿಂದೆ ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಶಾಪಿತರಾಗಿ, ರಾಕ್ಷಸ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರು.

ಸ ಚ ತೈಃ ಪೀಡ್ಯಮಾನೋ ಽಪಿ ತಪಃ ಕುರ್ವನ್ಕಥಞ್ಚನ ಸದಾ ನಮಃ ಶಿವಾಯೇತಿ ಕ್ರೋಶತಿ ಸ್ಮಾರ್ತನಾದವತ್

ಅವರು ಅವನನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಹೇಗೋ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಯಾವಾಗಲೂ 'ಶಿವಾಯ ನಮಃ' ಎಂದು ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದನು.

ತನ್ನಾದಶ್ರವಣಾದೇವ ತಪಸೋ ವಿಘ್ನಕಾರಿಣಃ ತೇ ತಂ ಬಾಲಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಮುನಯಸ್ಸಮುಪಾಚರನ್

ಆ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೆ, ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವರು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮುನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.

ತಪಸಾ ತಸ್ಯ ವಿಪ್ರಸ್ಯ ಚೋಪಮನ್ಯೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ಚರಾಚರಂ ಚ ಮುನಯಃ ಪ್ರದೀಪಿತಮಭೂಜ್ಜಗತ್

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಚರಾಚರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದರು.

ಅಥ ಸರ್ವೇ ಪ್ರದೀಪ್ತಾಂಗಾ ವೈಕುಣ್ಠಂ ಪ್ರಯಯುರ್ದ್ರುತಮ್ ಪ್ರಣಮ್ಯಾಹುಶ್ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಹರಯೇ ದೇವಸತ್ತಮಾಃ

ಆಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ದೇಹದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಾ, ವೇಗವಾಗಿ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಹರಿಯನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಷಾಂ ತದಾ ವಾಕ್ಯಂ ಭಗವಾನ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ಕಿಮಿದನ್ತ್ವಿತಿ ಸಂಚಿನ್ತ್ಯ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತತ್ಕಾರಣಂ ಚ ಸಃ

ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಗವಂತನು—ಪರಮಾತ್ಮನು—'ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ಅದರ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದು,

ಜಗಾಮ ಮನ್ದರಂ ತೂರ್ಣಂ ಮಹೇಶ್ವರದಿದೃಕ್ಷಯಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಂ ಪ್ರಣಮ್ಯೈವಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಸುಕೃತಾಂಜಲಿಃ

ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನು ಬೇಗನೆ ಮಂದರ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಭಗವನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಕಶ್ಚಿದುಪಮನ್ಯುರಿತಿ ಶ್ರುತಃ ಕ್ಷೀರಾರ್ಥಮದಹತ್ಸರ್ವಂ ತಪಸಾ ತನ್ನಿವಾರಯ

ಪ್ರಭು, ಉಪಮನ್ಯು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹಾಲು ಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಈ ದಾರಿಯಿಂದ ತಡೆಯಿರಿ.

ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚೋ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪ್ರಾಹ ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಶಿಶುಂ ನಿವಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ತ್ವಂ ಗಚ್ಛ ಸ್ವಮಾಶ್ರಮಮ್

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಹೇಶ್ವರನು, "ನಾನು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗು" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಶಂಭುವಚನಂ ಸ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವವಲ್ಲಭಃ ಜಗಾಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸ್ವಲೋಕಮಮರಾದಿಕಾನ್

ಶಂಭುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಿಯನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಎಲ್ಲ ಅಮರರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ದೇವಃ ಪಿನಾಕೀ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಶಕ್ರಸ್ಯ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಗನ್ತುಂ ಚಕ್ರೇ ಮತಿಂ ತತಃ

ಈ ನಡುವೆ ಪಿನಾಕಿ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಇಂದ್ರನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಅಥ ಜಗಾಮ ಮುನೇಸ್ತು ತಪೋವನಂ ಗಜವರೇಣ ಸಿತೇನ ಸದಾಶಿವಃ ಸಹ ಸುರಾಸುರಸಿದ್ಧಮಹೋರಗೈರಮರರಾಜತನುಂ ಸ್ವಯಮಾಸ್ಥಿತಃ

ಆಮೇಲೆ ಸದಾಶಿವನು ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹಾ ನಾಗರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ವತಃ ಅಮರರ ರಾಜನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು, ಬಿಳಿ ಗಜದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಮುನಿಯ ತಪೋವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಸ ವಾರಣಶ್ಚಾರು ತದಾ ವಿಭುಂ ತಂ ನಿವೀಜ್ಯ ವಾಲವ್ಯಜನೇನ ದಿವ್ಯಮ್ ದಧಾರ ಶಚ್ಯಾ ಸಹಿತಂ ಸುರೇಂದ್ರಂ ಕರೇಣ ವಾಮೇನ ಶಿತಾತಪತ್ರಮ್

ಆ ಸುಂದರ ಗಜವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಚಾಮರದಿಂದ ವೀಸಿದಿತು. ಇಂದ್ರನು ಶಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಳಿ ಛತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.

ರರಾಜ ಭಗವಾನ್ಸೋಮಃ ಶಕ್ರರೂಪೀ ಸದಾಶಿವಃ ತೇನಾತಪತ್ರೇಣ ಯಥಾ ಚನ್ದ್ರಬಿಂಬೇನ ಮನ್ದರಃ

ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನು ಆ ಛತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಿಂದ ಮಂದರ ಪರ್ವತ ಹೇಗೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಆಸ್ಥಾಯೈವಂ ಹಿ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಜಗಾಮಾನುಗ್ರಹಂ ಕರ್ತುಮುಪಮನ್ಯೋಸ್ತದಾಶ್ರಮಮ್

ಹೀಗೆ ಇಂದ್ರನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡಲು ಹೋದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಮೇಶಾನಂ ಶಕ್ರರೂಪಧರಂ ಶಿವಮ್ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಪ್ರಾಹ ಮಹಾಮುನಿವರಃ ಸ್ವಯಮ್

ಪರಮೇಶ್ವರನು ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಮುನಿಯು ತಾನೇ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಪಾವಿತಶ್ಚಾಶ್ರಮಸ್ಸೋ ಽಯಂ ಮಮ ದೇವೇಶ್ವರ ಸ್ವಯಮ್ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಯತ್ತ್ವಂ ಜಗನ್ನಾಥ ಭಗವನ್ದೇವಸತ್ತಮ

ದೇವೇಶ್ವರ, ನೀನು ಸ್ವತಃ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮವು ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜಗನ್ನಾಥ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭಗವಂತ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದು ನನಗೆ ಭಾಗ್ಯ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟಂ ದ್ವಿಜಮ್ ಪ್ರಾಹ ಗಂಭೀರಯಾ ವಾಚಾ ಶಕ್ರರೂಪಧರೋ ಹರಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹರನು ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತುಷ್ಟೋ ಽಸ್ಮಿ ತೇ ವರಂ ಬ್ರೂಹಿ ತಪಸಾನೇನ ಸುವ್ರತ ದದಾಮಿ ಚೇಪ್ಸಿತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಧೌಮ್ಯಾಗ್ರಜ ಮಹಾಮುನೇ

ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಧೌಮ್ಯನ ಅಣ್ಣನಾದ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುತ್ತೀಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ತೇನ ಶಕ್ರೇಣ ಮುನಿಪುಂಗವಃ ವಾರಯಾಮಿ ಶಿವೇ ಭಕ್ತಿಮಿತ್ಯುವಾಚ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ

ಅಂತಹ ಇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, "ನಾನು ಶಿವನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತಿಂ ಶಕ್ರಂ ಸರ್ವದೇವನಮಸ್ಕೃತಮ್

ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಪೂಜಿಸುವ ಇಂದ್ರನು—

ಮದ್ಭಕ್ತೋ ಭವ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ ಮಾಮೇವಾರ್ಚಯ ಸರ್ವದಾ ದದಾಮಿ ಸರ್ವಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ತ್ಯಜ ರುದ್ರಂ ಚ ನಿರ್ಗುಣಮ್

ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗು. ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸು. ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಆ ನಿರ್ಗುಣ ರುದ್ರನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

ರುದ್ರೇಣ ನಿರ್ಗುಣೇನಾಪಿ ಕಿಂ ತೇ ಕಾರ್ಯಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ದೇವಪಙ್ಕ್ತಿಬಹಿರ್ಭೂತೋ ಯಃ ಪಿಶಾಚತ್ವಮಾಗತಃ

ನಿರ್ಗುಣನಾದ ರುದ್ರನಿಂದ ನಿನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಅವನು ದೇವತೆಗಳ ಬಳಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು, ಪಿಶಾಚನಂತಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಾಹ ಸ ಮುನಿರ್ಜಪನ್ಪಞ್ಚಾಕ್ಷರಂ ಮನುಮ್ ಮನ್ಯಮಾನೋ ಧರ್ಮವಿಘ್ನಂ ಪ್ರಾಹ ತಂ ಕರ್ತುಮಾಗತಮ್

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮುನಿ, ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ತ್ವಯೈವಂ ಕಥಿತಂ ಸರ್ವಂ ಭವನಿಂದಾರತೇನ ವೈ ಪ್ರಸಂಗಾದೇವ ದೇವಸ್ಯ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ

ನೀನು ಭವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ, ಅವನು ಗುಣಗಳಿಂದ ದೂರನಾಗಿರುವುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ತ್ವಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ವೈ ರುದ್ರಂ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಜನಕ ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಮ್

ನಾನು ರುದ್ರನನ್ನು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನೂ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರ ತಂದೆಯನ್ನೂ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಅತೀತನನ್ನೂ ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿತಿಲ್ಲ.