ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಮಾತರ್ಮಾತರ್ಮಹಾಭಾಗೇ ಮಮ ದೇಹಿ ತಪಸ್ವಿನಿ ಗವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮತಿಸ್ವಾದು ನಾಲ್ಪಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬಾಮ್ಯಹಮ್

ತಾಯಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತೆಯಾದ ತಪಸ್ವಿನಿ, ನನಗೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕೊಡಮ್ಮ. ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉಷ್ಣವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಿಹಿಯಾದ ಹಾಲು ಬೇಕು.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪುತ್ರವಚನಂ ತನ್ಮಾತಾ ಚ ತಪಸ್ವಿನೀ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ದುಃಖಮಾಪತ್ತದಾ ಚ ಸಾ

ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ತಾಯಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಳು.

ಉಪಲಾಲ್ಯಾಥ ಸುಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪುತ್ರಮಾಲಿಂಗ್ಯ ಸಾದರಮ್ ದುಃಖಿತಾ ವಿಲಲಾಪಾಥ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ನೈರ್ಧನ್ಯಮಾತ್ಮನಃ

ಆಮೇಲೆ, ಮಗನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಬಡತನವನ್ನು ನೆನೆದು, ಆಕೆ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಳು.

ಸ್ಮೃತ್ವಾಸ್ಮೃತ್ವಾ ಪುನಃ ಕ್ಷೀರಮುಪಮನ್ಯುಸ್ಸ ಬಾಲಕಃ ದೇಹಿ ದೇಹೀತಿ ತಾಮಾಹ ರುದ್ರನ್ಭೂಯೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಲನ್ನು ನೆನೆದು ಮರೆಯುತ್ತಾ, ಬಾಲಕ ಉಪಮನ್ಯು 'ಕೊಡು, ಕೊಡು' ಎಂದು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು, ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ತದ್ಧಠಂ ಸಾ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ದ್ವಿಜಪತ್ನೀ ತಪಸ್ವಿನೀ ಶಾನ್ತಯೇ ತದ್ಧಠಸ್ಯಾಥ ಶುಭೋಪಾಯಮರೀರಚತ್

ಅವನ ಹಠವನ್ನು ಅರಿತು, ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ, ಮಗನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದಳು.

ಉಞ್ಛವೃತ್ತ್ಯಾರ್ಜಿತಾನ್ಬೀಜಾನ್ಸ್ವಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಸಾ ತದಾ ಬೀಜಪಿಷ್ಟಮಥಾಲೋಡ್ಯ ತೋಯೇನ ಕಲಭಾಷಿಣೀ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಂಚವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ಏಹ್ಯೇಹಿ ಮಮ ಪುತ್ರೇತಿ ಸಾಮಪೂರ್ವಂ ತತಸ್ಸುತಮ್ ಆಲಿಂಗ್ಯಾದಾಯ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಪ್ರದದೌ ಕೃತ್ರಿಮಂ ಪಯಃ

ಅವಳು 'ಬಾ, ಬಾ ನನ್ನ ಮಗನೇ' ಎಂದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಕರೆದು, ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.

ಪೀತ್ವಾ ಚ ಕೃತ್ರಿಮಂ ಕ್ಷೀರಂ ಮಾತ್ರಾಂ ದತ್ತಂ ಸ ಬಾಲಕಃ ನೈತತ್ಕ್ಷೀರಮಿತಿ ಪ್ರಾಹ ಮಾತರಂ ಚಾತಿವಿಹ್ವಲಃ

ತಾಯಿ ಕೊಟ್ಟ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಬಾಲಕ ತುಂಬಾ ಬೇಸರಗೊಂಡು, 'ಇದು ಹಾಲಲ್ಲ' ಎಂದು ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ದುಃಖಿತಾ ಸಾ ತದಾ ಪ್ರಾಹ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಮೂರ್ಧನಿ ಸಮಾರ್ಜ್ಯ ನೇತ್ರ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಕಮಲಾಯತೇ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳದು ದುಃಖದಿಂದ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ತಟಿನೀ ರತ್ನಪೂರ್ಣಾಸ್ತಾಸ್ಸ್ವರ್ಗಪಾತಾಲಗೋಚರಾಃ ಭಾಗ್ಯಹೀನಾ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಭಕ್ತಿಹೀನಾಶ್ಚ ಯೇ ಶಿವೇ

ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನದಿಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಶಿವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರು ಅವನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಯಂ ಸ್ವರ್ಗಂ ಚ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಭೋಜನಂ ಕ್ಷೀರಸಂಭವಮ್ ನ ಲಭನ್ತೇ ಪ್ರಿಯಾಣ್ಯೇಷಾಂ ನ ತುಷ್ಯತಿ ಯದಾ ಶಿವಃ

ರಾಜ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗ, ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಿಂದ ಬಂದ ಆಹಾರ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಶಿವನು ಸಂತೋಷಪಡದವರಿಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭವಪ್ರಸಾದಜಂ ಸರ್ವಂ ನಾನ್ಯದ್ದೇವಪ್ರಸಾದಜಮ್ ಅನ್ಯದೇವೇಷು ನಿರತಾ ದುಃಖಾರ್ತಾ ವಿಭ್ರಮನ್ತಿ ಚ

ಎಲ್ಲವೂ ಭವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ದೊರಕುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ದೇವರುಗಳಿಂದ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ದುಃಖದಿಂದ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀರಂ ತತ್ರ ಕುತೋ ಽಸ್ಮಾಕಂ ವನೇ ನಿವಸತಾಂ ಸದಾ ಕ್ವ ದುಗ್ಧಸಾಧನಂ ವತ್ಸ ಕ್ವ ವಯಂ ವನವಾಸಿನಃ

ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಇಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಹಾಲು ಸಿಗುವ ಸಾಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ ಮಗನೇ? ನಾವು ಕಾಡಿನವರು ಅಲ್ಲವೇ?

ಕೃತ್ಸ್ನಾಭಾವೇನ ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನ್ಮಯಾ ತೇ ಭಾಗ್ಯಹೀನಯಾ ಮಿಥ್ಯಾದುಗ್ಧಮಿದಂ ದತ್ತಮ್ಪಿಷ್ಟಮಾಲೋಡ್ಯ ವಾರಿಣಾ

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಡತನದಿಂದ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ನೀರಿಗೆ ಹಾಲು ಬೆರೆಸಿ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಕಲಸಿ ನಿನಗೆ ಈ ಹಾಲು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ತ್ವಂ ಮಾತುಲಗೃಹೇ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ವಾದು ಪಯಃ ಶೃತಮ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಾದು ತ್ವಯಾ ಪೀತಂ ತಜ್ಜಾತೀಯಮನುಸ್ಮರನ್

ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ, ಸಿಹಿಯಾದ, ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದಿದ್ದೆ. ಅದರ ರುಚಿ ನೆನಪಿಟ್ಟು ಈಗ ಈ ಹಾಲು ಕುಡಿದು, ಅದೇ ರುಚಿಯ ಹಾಲನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ದತ್ತಂ ನ ಪಯ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ರುದನ್ ದುಃಖೀಕರೋಷಿ ಮಾಮ್ ಪ್ರಸಾದೇನ ವಿನಾ ಶಂಭೋ ಪಯಸ್ತವ ನ ವಿದ್ಯತೇ

"ನೀನು ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹಾಲಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ನನಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಶಂಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ನಿನಗೆ ಹಾಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಾದಪಂಕಜಯೋಸ್ತಸ್ಯ ಸಾಮ್ಬಸ್ಯ ಸಗಣಸ್ಯ ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಯತ್ತತ್ಕಾರಣಂ ಸರ್ವಸಮ್ಪದಾಮ್

ಸಾಂಬನೂ ಅವನ ಜೊತೆಗಿರುವವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಏನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಅದೇ ಎಲ್ಲಾ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣ.

ಅಧುನಾ ವಸುದೋಸ್ಮಾಭಿರ್ಮಹಾದೇವೋ ನ ಪೂಜಿತಃ ಸಕಾಮಾನಾಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಯಥೋಕ್ತಫಲದಾಯಕಃ

ಈಗ ನಾವು ಹಣದಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ. ಇಚ್ಛೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಅವರ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಅವನು.

ಧನಾನ್ಯುದ್ದಿಶ್ಯ ನಾಸ್ಮಾಭಿರಿತಃ ಪ್ರಾಗರ್ಚಿತಃ ಶಿವಃ ಅತೋ ದರಿದ್ರಾಸ್ಸಂಜಾತಾ ವಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನ ತೇ ಪಯಃ

ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನಾವು ಬಡವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿನಗೆ ಹಾಲು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ವಜನ್ಮನಿ ಯದ್ದತ್ತಂ ಶಿವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ವೈ ಸುತಃ ತದೇವ ಲಭ್ಯತೇ ನಾನ್ಯದ್ವಿಷ್ಣುಮುದ್ದಿಶ್ಯ ವಾ ಪ್ರಭುಮ್

ಮಗನೇ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶಿವನಿಗೆ ಏನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀಯೋ, ಅದೇ ನಿನಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ದೇವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತಿ ಮಾತೃವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಥ್ಯಂ ಶೋಕಾದಿಸೂಚಕಮ್ ಬಾಲೋ ಽಪ್ಯನುತಪನ್ನಂತಃ ಪ್ರಗಲ್ಭಮಿದಮಬ್ರವೀತ್

ತಾಯಿಯ ಈ ಸತ್ಯವಾದ, ದುಃಖ ಸೂಚಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಬಾಲಕನು ಒಳಗೆ ದುಃಖಪಡದೆ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:

ಶೋಕೇನಾಲಮಿತೋ ಮತಃ ಸಾಂಬೋ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಶಂಕರಃ ತ್ಯಜ ಶೋಕಂ ಮಹಾಭಾಗೇ ಸರ್ವಂ ಭದ್ರಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಶೋಕದಿಂದ ಸಾಂಬನು ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಶಂಕರನು ಇದ್ದರೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತೆಯೆ, ನೀನು ದುಃಖ ಬಿಡು, ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಾಗುತ್ತದೆ.

ಶೃಣು ಮಾತರ್ವಚೋ ಮೇದ್ಯ ಮಹಾದೇವೋ ಽಸ್ತಿ ಚೇತ್ಕ್ವಚಿತ್ ಚಿರಾದ್ವಾ ಹ್ಯಚಿರಾದ್ವಾಪಿ ಕ್ಷೀರೋದಂ ಸಾಧಯಾಮ್ಯಹಮ್

ತಾಯಿ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು: ಮಹಾದೇವನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ತಡವಾದರೂ ಬೇಗವಾದರೂ, ನಾನು ಹಾಲಿನ ಸಾಗರವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಲಕಸ್ಯ ಮಹಾಮತೇಃ ಪ್ರಯ್ತುವಾಚ ತದಾ ಮಾತಾ ಸುಪ್ರಸನ್ನಾ ಮನಸ್ವಿನೀ

ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬಾಲಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಾಯಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು:

ಶುಭಂ ವಿಚಾರಿತಂ ತಾತ ತ್ವಯಾ ಮತ್ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಮ್ ವಿಲಂಬಂ ಮಾ ಕಥಾಸ್ತ್ವಂ ಹಿ ಭಜ ಸಾಂಬಂ ಸದಾಶಿವಮ್

ಮಗನೇ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀಯೆ, ನನ್ನ ಸಂತೋಷ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡ, ಸದಾ ಸಾಂಬ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಭಜಿಸು.

ಸರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕೋ ಽಸ್ತ್ಯೇವ ಶಿವಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್ ತತ್ಕೃತಂ ಹಿ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಕಿಂಕರಾಃ

ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವವನು ಶಿವನು, ಅವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ. ಅವನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಅವನ ಸೇವಕರು.

ತತ್ಪ್ರಸಾದಕೃತೈಶ್ವರ್ಯಾ ದಾಸಾಸ್ತಸ್ಯ ವಯಂ ಪ್ರಭೋಃ ತಂ ವಿನಾನ್ಯಂ ನ ಜಾನೀಮಶ್ಶಂಕರಂ ಲೋಕಶಂಕರಮ್

ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ನಾವು ಅವನ ದಾಸರು. ಅವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನೇ ನಮಗೆ ದೇವರು.

ಅನ್ಯಾನ್ದೇವಾನ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ಗಿರಾ ತಮೇವ ಸಾಂಬಂ ಸಗಣಂ ಭಜ ಭಾವಪುರಸ್ಸರಮ್

ಬೇರೆ ದೇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಭಾವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಾಂಬನೂ ಅವನ ಜೊತೆಗಿರುವವರನ್ನೇ ಭಜಿಸು.

ತಸ್ಯ ದೇವಾಧಿದೇವಸ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ವರದಾಯಿನಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಮಶ್ಶಿವಾಯೇತಿ ಮಂತ್ರೋ ಽಯಂ ವಾಚಕಃ ಸ್ಮೃತಃ

ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ, ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ 'ನಮಃ ಶಿವಾಯ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವೇ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.