ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಕಥಂ ಚ ಲಬ್ಧವಿಜ್ಞಾನಸ್ತಪಶ್ಚರಣಪರ್ವಣಿ ರುದ್ರಾಗ್ನೇರ್ಯತ್ಪರಂ ವೀರ್ಯಂ ಲಭೇ ಭಸ್ಮ ಸ್ವರಕ್ಷಕಮ್

ಮತ್ತು, ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ರುದ್ರನ ಅಗ್ನಿಯ ಪರಾಕ್ರಮವಾದ, ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷಿಸುವ ಬೂದಿಯನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು?

ನ ಹ್ಯೇಷ ಶಿಶುಕಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಪ್ರಾಕೃತಃ ಕೃತವಾಂಸ್ತಪಃ ಮುನಿವರ್ಯಸ್ಯ ತನಯೋ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಸ್ಯ ಧೀಮತಃ

ಈ ಬಾಲಕನು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ; ಅವನು ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಪುತ್ರನು.

ಜನ್ಮಾನ್ತರೇಣ ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಕೇನಾಪಿ ಖಲು ಹೇತುನಾ ಸ್ವಪದಪ್ರಚ್ಯುತೋ ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮುನಿಕುಮಾರತಾಮ್

ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದವನು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಋಷಿಪುತ್ರನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಮಹಾದೇವಪ್ರಸಾದಸ್ಯ ಭಾಗ್ಯಾಪನ್ನಸ್ಯ ಭಾವಿನಃ ದುಗ್ಧಾಭಿಲಾಷಪ್ರಭವದ್ವಾರತಾಮಗಮತ್ತಪಃ

ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಭಾಗ್ಯದಿಂದ, ಹಾಲಿನ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ಅತಃ ಸರ್ವಗಣೇಶತ್ವಂ ಕುಮಾರತ್ವಂ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್ ಸಹ ದುಗ್ಧಾಬ್ಧಿನಾ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರದದೌ ಶಂಕರಃ ಸ್ವಯಮ್

ಆದುದರಿಂದ, ಹಾಲಿನ ಸಾಗರದ ಜೊತೆಗೆ, ಶಂಕರನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ತಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಾಗಮೋಪ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಸಾದಾದೇವ ಶಾಂಕರಾತ್ ಕೌಮಾರಂ ಹಿ ಪರಂ ಸಾಕ್ಷಾಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಶಕ್ತಿಮಯಂ ವಿದುಃ

ಅವನಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನಪಂಥವೂ ಕೂಡ ಶಂಕರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ದೊರಕಿತು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಪರಮ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಕುಮಾರನಿಂದಲೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಬಂದು, ಅದು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರವಕ್ತೃತ್ವಮಪಿ ತಸ್ಯ ಹಿ ತತ್ಕೃತಮ್ ಕುಮಾರೋ ಮುನಿತೋ ಲಬ್ಧಜ್ಞಾನಾಬ್ಧಿರಿವ ನನ್ದನಃ

ಶಿವನ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಪಾತ್ರವೂ ಅವನಿಗೆ ಅದರಿಂದಲೇ ದೊರಕಿತು. ಕುಮಾರನು ಮುನಿಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಸಾಗರವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂದನನಂತೆ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದನು.

ದೃಷ್ಟಂ ತು ಕಾರಣಂ ತಸ್ಯ ಶಿವಜ್ಞಾನಸಮನ್ವಯೇ ಸ್ವಮಾತೃವಚನಂ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛೋಕಜಂ ಕ್ಷೀರಕಾರಣಾತ್

ಅವನಿಗೆ ಶಿವಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಅವನ ತಾಯಿಯ ದುಃಖದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ನೇರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಹಾಲು ಹುಟ್ಟುವಂತೆ, ಆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.

ಕದಾಚಿತ್ಕ್ಷೀರಮತ್ಯಲ್ಪಂ ಪೀತವಾನ್ಮಾತುಲಾಶ್ರಮೇ ಈರ್ಷಯಯಾ ಮಾತುಲಸುತಂ ಸಂತೃಪ್ತಕ್ಷೀರಮುತ್ತಮಮ್

ಒಂದು ಬಾರಿ, ಮಾವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನು ಅಕ್ಕನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹಾಲು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

ಪೀತ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈ ಮಾತುಲಾತ್ಮಜಮ್ ಉಪಮನ್ಯುರ್ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಿಃ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಮಾತರಮ್

ತಾನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಹಾಲು ಕುಡಿದು, ಮಾವನ ಮಗ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಮಗ ಉಪಮನ್ಯು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಮಾತರ್ಮಾತರ್ಮಹಾಭಾಗೇ ಮಮ ದೇಹಿ ತಪಸ್ವಿನಿ ಗವ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಮತಿಸ್ವಾದು ನಾಲ್ಪಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬಾಮ್ಯಹಮ್

ತಾಯಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತೆಯಾದ ತಪಸ್ವಿನಿ, ನನಗೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕೊಡಮ್ಮ. ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉಷ್ಣವಾದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಿಹಿಯಾದ ಹಾಲು ಬೇಕು.

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪುತ್ರವಚನಂ ತನ್ಮಾತಾ ಚ ತಪಸ್ವಿನೀ ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ದುಃಖಮಾಪತ್ತದಾ ಚ ಸಾ

ಮಗನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವ್ಯಾಘ್ರಪಾದನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ತಾಯಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಳು.

ಉಪಲಾಲ್ಯಾಥ ಸುಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪುತ್ರಮಾಲಿಂಗ್ಯ ಸಾದರಮ್ ದುಃಖಿತಾ ವಿಲಲಾಪಾಥ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ನೈರ್ಧನ್ಯಮಾತ್ಮನಃ

ಆಮೇಲೆ, ಮಗನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಬಡತನವನ್ನು ನೆನೆದು, ಆಕೆ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡಳು.

ಸ್ಮೃತ್ವಾಸ್ಮೃತ್ವಾ ಪುನಃ ಕ್ಷೀರಮುಪಮನ್ಯುಸ್ಸ ಬಾಲಕಃ ದೇಹಿ ದೇಹೀತಿ ತಾಮಾಹ ರುದ್ರನ್ಭೂಯೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ

ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹಾಲನ್ನು ನೆನೆದು ಮರೆಯುತ್ತಾ, ಬಾಲಕ ಉಪಮನ್ಯು 'ಕೊಡು, ಕೊಡು' ಎಂದು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದನು, ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ತದ್ಧಠಂ ಸಾ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ದ್ವಿಜಪತ್ನೀ ತಪಸ್ವಿನೀ ಶಾನ್ತಯೇ ತದ್ಧಠಸ್ಯಾಥ ಶುಭೋಪಾಯಮರೀರಚತ್

ಅವನ ಹಠವನ್ನು ಅರಿತು, ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ಮುನಿಯ ಪತ್ನಿ, ಮಗನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದಳು.

ಉಞ್ಛವೃತ್ತ್ಯಾರ್ಜಿತಾನ್ಬೀಜಾನ್ಸ್ವಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಸಾ ತದಾ ಬೀಜಪಿಷ್ಟಮಥಾಲೋಡ್ಯ ತೋಯೇನ ಕಲಭಾಷಿಣೀ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉಂಚವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಕೆಲವೊಂದು ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ಏಹ್ಯೇಹಿ ಮಮ ಪುತ್ರೇತಿ ಸಾಮಪೂರ್ವಂ ತತಸ್ಸುತಮ್ ಆಲಿಂಗ್ಯಾದಾಯ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಪ್ರದದೌ ಕೃತ್ರಿಮಂ ಪಯಃ

ಅವಳು 'ಬಾ, ಬಾ ನನ್ನ ಮಗನೇ' ಎಂದು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಕರೆದು, ಮಗನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು.

ಪೀತ್ವಾ ಚ ಕೃತ್ರಿಮಂ ಕ್ಷೀರಂ ಮಾತ್ರಾಂ ದತ್ತಂ ಸ ಬಾಲಕಃ ನೈತತ್ಕ್ಷೀರಮಿತಿ ಪ್ರಾಹ ಮಾತರಂ ಚಾತಿವಿಹ್ವಲಃ

ತಾಯಿ ಕೊಟ್ಟ ಕೃತಕ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಬಾಲಕ ತುಂಬಾ ಬೇಸರಗೊಂಡು, 'ಇದು ಹಾಲಲ್ಲ' ಎಂದು ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ದುಃಖಿತಾ ಸಾ ತದಾ ಪ್ರಾಹ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಮೂರ್ಧನಿ ಸಮಾರ್ಜ್ಯ ನೇತ್ರ ಪುತ್ರಸ್ಯ ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಕಮಲಾಯತೇ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳದು ದುಃಖದಿಂದ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಮಾತನಾಡಿದಳು.

ತಟಿನೀ ರತ್ನಪೂರ್ಣಾಸ್ತಾಸ್ಸ್ವರ್ಗಪಾತಾಲಗೋಚರಾಃ ಭಾಗ್ಯಹೀನಾ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಭಕ್ತಿಹೀನಾಶ್ಚ ಯೇ ಶಿವೇ

ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿರುವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನದಿಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಶಿವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರು ಅವನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಯಂ ಸ್ವರ್ಗಂ ಚ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಭೋಜನಂ ಕ್ಷೀರಸಂಭವಮ್ ನ ಲಭನ್ತೇ ಪ್ರಿಯಾಣ್ಯೇಷಾಂ ನ ತುಷ್ಯತಿ ಯದಾ ಶಿವಃ

ರಾಜ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗ, ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಹಾಲಿನಿಂದ ಬಂದ ಆಹಾರ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಶಿವನು ಸಂತೋಷಪಡದವರಿಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭವಪ್ರಸಾದಜಂ ಸರ್ವಂ ನಾನ್ಯದ್ದೇವಪ್ರಸಾದಜಮ್ ಅನ್ಯದೇವೇಷು ನಿರತಾ ದುಃಖಾರ್ತಾ ವಿಭ್ರಮನ್ತಿ ಚ

ಎಲ್ಲವೂ ಭವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ದೊರಕುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ದೇವರುಗಳಿಂದ ಏನೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ದೇವರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ದುಃಖದಿಂದ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕ್ಷೀರಂ ತತ್ರ ಕುತೋ ಽಸ್ಮಾಕಂ ವನೇ ನಿವಸತಾಂ ಸದಾ ಕ್ವ ದುಗ್ಧಸಾಧನಂ ವತ್ಸ ಕ್ವ ವಯಂ ವನವಾಸಿನಃ

ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು, ಇಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಹಾಲು ಸಿಗುವ ಸಾಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ ಮಗನೇ? ನಾವು ಕಾಡಿನವರು ಅಲ್ಲವೇ?

ಕೃತ್ಸ್ನಾಭಾವೇನ ದಾರಿದ್ರ್ಯಾನ್ಮಯಾ ತೇ ಭಾಗ್ಯಹೀನಯಾ ಮಿಥ್ಯಾದುಗ್ಧಮಿದಂ ದತ್ತಮ್ಪಿಷ್ಟಮಾಲೋಡ್ಯ ವಾರಿಣಾ

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಡತನದಿಂದ, ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ನೀರಿಗೆ ಹಾಲು ಬೆರೆಸಿ ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಕಲಸಿ ನಿನಗೆ ಈ ಹಾಲು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

ತ್ವಂ ಮಾತುಲಗೃಹೇ ಸ್ವಲ್ಪಂ ಪೀತ್ವಾ ಸ್ವಾದು ಪಯಃ ಶೃತಮ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಾದು ತ್ವಯಾ ಪೀತಂ ತಜ್ಜಾತೀಯಮನುಸ್ಮರನ್

ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ, ಸಿಹಿಯಾದ, ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿದಿದ್ದೆ. ಅದರ ರುಚಿ ನೆನಪಿಟ್ಟು ಈಗ ಈ ಹಾಲು ಕುಡಿದು, ಅದೇ ರುಚಿಯ ಹಾಲನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ದತ್ತಂ ನ ಪಯ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ರುದನ್ ದುಃಖೀಕರೋಷಿ ಮಾಮ್ ಪ್ರಸಾದೇನ ವಿನಾ ಶಂಭೋ ಪಯಸ್ತವ ನ ವಿದ್ಯತೇ

"ನೀನು ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹಾಲಲ್ಲ" ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ನನಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಶಂಭುವಿನ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ನಿನಗೆ ಹಾಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಾದಪಂಕಜಯೋಸ್ತಸ್ಯ ಸಾಮ್ಬಸ್ಯ ಸಗಣಸ್ಯ ಚ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಮರ್ಪಿತಂ ಯತ್ತತ್ಕಾರಣಂ ಸರ್ವಸಮ್ಪದಾಮ್

ಸಾಂಬನೂ ಅವನ ಜೊತೆಗಿರುವವರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಏನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ, ಅದೇ ಎಲ್ಲಾ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣ.

ಅಧುನಾ ವಸುದೋಸ್ಮಾಭಿರ್ಮಹಾದೇವೋ ನ ಪೂಜಿತಃ ಸಕಾಮಾನಾಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಯಥೋಕ್ತಫಲದಾಯಕಃ

ಈಗ ನಾವು ಹಣದಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ. ಇಚ್ಛೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಅವರ ಬಯಕೆಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಅವನು.

ಧನಾನ್ಯುದ್ದಿಶ್ಯ ನಾಸ್ಮಾಭಿರಿತಃ ಪ್ರಾಗರ್ಚಿತಃ ಶಿವಃ ಅತೋ ದರಿದ್ರಾಸ್ಸಂಜಾತಾ ವಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನ ತೇ ಪಯಃ

ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ನಾವು ಬಡವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಿನಗೆ ಹಾಲು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.