ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಹೃತ್ಕಣ್ಠತಾಲುಭ್ರೂಮಧ್ಯಬ್ರಹ್ಮರನ್ಧ್ರಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ಛಿತ್ತ್ವಾ ಪರ್ಯಷ್ಟಕಾಕಾರಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಚ ಸುಷುಮ್ಣಯಾ

ಹೃದಯ, ಗಂಟಲು, ತಾಲು, ಭ್ರೂಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರವನ್ನು ಕಡಿದು, ಅಷ್ಟಾಕಾರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಸ್ವಾತ್ಮವನ್ನು ಸುಷುಮ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು.

ದ್ವಾದಶಾಂತಃಸ್ಥಿತಸ್ಯೇನ್ದೋರ್ನೀತ್ವೋಪರಿ ಶಿವೌಜಸಿ ಸಂಹೃತ್ಯಂ ವದನಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಯಥಾಸಂಸ್ಕರಣಂ ಲಯಾತ್

ದ್ವಾದಶಾಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಶಿವನ ಪ್ರಕಾಶದ ಮೇಲೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು, ಮಾತನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಲಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಶಾಕ್ತೇನಾಮೃತವರ್ಷೇಣ ಸಂಸಿಕ್ತಾಯಾಂ ತನೌ ಪುನಃ ಅವತಾರ್ಯ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಮೃತಾತ್ಮಾಕೃತಿಂ ಹೃದಿ

ಶಕ್ತಿಯ ಅಮೃತವರ್ಷೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಸಿಂಚಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವಾತ್ಮವನ್ನು ಅಮೃತಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಬೇಕು.

ದ್ವಾದಶಾಂತಃಸ್ಥಿತಸ್ಯೇನ್ದೋಃ ಪರಸ್ತಾಚ್ಛ್ವೇತಪಂಕಜೇ ಸಮಾಸೀನಂ ಮಹಾದೇವಂ ಶಂಕರಮ್ಭಕ್ತವತ್ಸಲಮ್

ದ್ವಾದಶಾಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮೀರಿ, ಬಿಳಿ ಕಮಲದಲ್ಲಿ, ಮಹಾದೇವನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು.

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರಂ ದೇವಂ ನಿರ್ಮಲಂ ಮಧುರಾಕೃತಿಮ್ ಶುದ್ಧಸ್ಫಟಿಕಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರಸನ್ನಂ ಶೀತಲದ್ಯುತಿಮ್

ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರನಾದ ದೇವರನ್ನು, ನಿರ್ಮಲವಾದ, ಮಧುರಸ್ವರೂಪದ, ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಶೀತಳ ಕಿರಣ ಹೊಂದಿರುವವನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಹಿ ಮಾನಸೇ ದೇವಂ ಸ್ವಸ್ಥಚಿತ್ತೋ ಽಥ ಮಾನವಃ ಶಿವನಾಮಾಷ್ಟಕೇನೈವ ಭಾವಪುಷ್ಪೈಸ್ಸಮರ್ಚಯೇತ್

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶಿವನ ಅಷ್ಟನಾಮಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಅಭ್ಯರ್ಚನಾನ್ತೇ ತು ಪುನಃ ಪ್ರಾಣಾನಾಯಮ್ಯ ಮಾನವಃ ಸಮ್ಯಕ್ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಾಯ ಶಾರ್ವಂ ನಾಮಾಷ್ಟಕಂ ಜಪೇತ್

ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಶಾರ್ವ ಅಷ್ಟನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ನಾಭೌ ಚಾಷ್ಟಾಹುತೀರ್ಹುತ್ವಾ ಪೂರ್ಣಾಹುತ್ಯಾ ನಮಸ್ತತಃ ಅಷ್ಟಪುಷ್ಪಪ್ರದಾನೇನ ಕೃತ್ವಾಭ್ಯರ್ಚನಮಂತಿಮಮ್

ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹೋಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಎಂಟು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕೊನೆಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ನಿವೇದಯೇತ್ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ಚುಲುಕೋದಕವರ್ತ್ಮನಾ ಏವಂ ಕೃತ್ವಾ ಚಿರಾದೇವ ಜ್ಞಾನಂ ಪಾಶುಪತಂ ಶುಭಮ್

ನೀರು ತುಂಬಿದ ಚುಲುಕದ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಶುಭಕರವಾದ ಪಾಶುಪತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಲಭತೇ ತತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಚ ವೃತ್ತಂ ಚಾನುತ್ತಮಂ ತಥಾ ಯೋಗಂ ಚ ಪರಮಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಅವನಿಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಿರತೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಡತೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಯೋಗವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಭಗವಞ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮೋ ವ್ರತಂ ಪಾಶುಪತಂ ಪರಮ್ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಽಪಿ ಯತ್ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವೇ ಪಾಶುಪತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ

ಪ್ರಭುನೇ, ನಾವು ಪಾಶುಪತ ಎಂಬ ಪರಮ ವ್ರತದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಪಾಶುಪತರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ರಹಸ್ಯಂ ವಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಪಾಪನಿಕೃನ್ತನಮ್ ವ್ರತಂ ಪಾಶುಪತಂ ಶ್ರೌತಮಥರ್ವಶಿರಸಿ ಶ್ರುತಮ್

ನಾನು ನಿಮಗೆ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಕಾಲಶ್ಚೈತ್ರೀ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ದೇಶಃ ಶಿವಪರಿಗ್ರಹಃ ಕ್ಷೇತ್ರಾರಾಮಾದ್ಯರಣ್ಯಂ ವಾ ಪ್ರಶಸ್ತಶ್ಶುಭಲಕ್ಷಣಃ

ಕಾಲವು ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ. ಸ್ಥಳವು ಶಿವನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದುದು—ಕ್ಷೇತ್ರ, ತೋಟ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯ, ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದ್ದು ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದು.

ತತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಸುಸ್ನಾತಃ ಸುಕೃತಾಹ್ನಿಕಃ ಅನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಸ್ವಮಾಚಾರ್ಯಂ ಸಂಪೂಜ್ಯ ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಚ

ಅಲ್ಲಿ, ತ್ರಯೋದಶಿಯಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸದ್ಗುಣದ ದಿನಚರಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ಪೂಜಾಂ ವೈಶೇಷಿಕೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಶುಕ್ಲಾಂಬರಧರಃ ಸ್ವಯಮ್ ಶುಕ್ಲಯಜ್ಞೋಪವೀತೀ ಚ ಶುಕ್ಲಮಾಲ್ಯಾನುಲೇಪನಃ

ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ತಾನೇ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಬಿಳಿ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ಬಿಳಿ ಹಾರ ಮತ್ತು ಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು.

ದರ್ಭಾಸನೇ ಸಮಾಸೀನೋ ದರ್ಭಮುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ಚ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮತ್ರಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ವಾಪ್ಯುದಙ್ಮುಖಃ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ದೇವಂ ಚ ದೇವೀಂ ಚ ತದ್ವಿಜ್ಞಾಪನವರ್ತ್ಮನಾ

ದರ್ಭೆಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿ ದರ್ಭೆ ಹಿಡಿದು, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಖಮಾಡಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಿ, ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅವರ ಆಮಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

ವ್ರತಮೇತತ್ಕರೋಮೀತಿ ಭವೇತ್ಸಂಕಲ್ಪ್ಯ ದೀಕ್ಷಿತಃ ಯಾವಚ್ಛರೀರಪಾತಂ ವಾ ದ್ವಾದಶಾಬ್ದಮಥಾಪಿ ವಾ

‘ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ಮೇಲೆ, ದೇಹ ಇರುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವ್ರತವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.

ತದರ್ಧಂ ವಾ ತದರ್ಧಂ ವಾ ಮಾಸದ್ವಾದಶಕಂ ತು ವಾ ತದರ್ಧಂ ವಾ ತದರ್ಧಂ ವಾ ಮಾಸಮೇಕಮಥಾಪಿ ವಾ

ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ ಕಾಲ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಅರ್ಧ ಕಾಲ, ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ಒಂದು ತಿಂಗಳು.

ದಿನದ್ವಾದಶಕಂ ವಾ ಽಥ ದಿನಷಟ್ಕಮಥಾಪಿ ವಾ ತದರ್ಧಂ ದಿನಮೇಕಂ ವಾ ವ್ರತಸಂಕಲ್ಪನಾವಧಿ

ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ದಿನಗಳು, ಅಥವಾ ಆರು ದಿನಗಳು, ಅಥವಾ ಅದರ ಅರ್ಧ, ಅಥವಾ ಒಂದು ದಿನ—ವ್ರತದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬಹುದು.

ಅಗ್ನಿಮಾಧಾಯ ವಿಧಿವದ್ವಿರಜಾಹೋಮಕಾರಣಾತ್ ಹುತ್ವಾಜ್ಯೇನ ಸಮಿದ್ಭಿಶ್ಚ ಚರುಣಾ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್

ಕಟ್ಟೆಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನಿರ್ದೋಷ ಹೋಮಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಪ್ಪ, ಸಮಿಧ್ ಮತ್ತು ಪಾಕವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪೂರ್ಣಾಮಾಪೂರ್ಯ ತಾಂ ಭೂಯಸ್ತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಶುದ್ಧಿಮುದ್ದಿಶನ್ ಜುಹುಯಾನ್ಮೂಲಮನ್ತ್ರೇಣ ತೈರೇವ ಸಮಿದಾದಿಭಿಃ

ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ತುಂಬಿ, ತತ್ತ್ವಗಳ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಆ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ, ಅವೇ ಸಮಿಧ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಞ್ಚಭೂತಾನಿ ತನ್ಮಾತ್ರಾಃ ಪಞ್ಚಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ

ಐದು ಭೂತಗಳು, ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು.

ಜ್ಞಾನಕರ್ಮವಿಭೇದೇನ ಪಞ್ಚಕರ್ಮವಿಭಾಗಶಃ ತ್ವಗಾದಿಧಾತವಸ್ಸಪ್ತ ಪಞ್ಚ ಪ್ರಾಣಾದಿವಾಯವಃ

ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಭೇದದಿಂದ, ಐದು ಕರ್ಮಗಳ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಏಳು ಧಾತುಗಳು, ಐದು ಪ್ರಾಣಾದಿ ವಾಯುಗಳು.

ಮನೋಬುದ್ಧಿರಹಂ ಖ್ಯಾತಿರ್ಗುಣಾಃ ಪ್ರಕೃತಿಪೂರುಷೌ ರಾಗೋ ವಿದ್ಯಾಕಲೇ ಚೈವ ನಿಯತಿಃ ಕಾಲ ಏವ ಚ

ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ವಿವೇಕ, ಗುಣಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷ, ಆಸಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆಗಳು, ನಿಯತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲ.

ಮಾಯಾ ಚ ಶುದ್ಧಿವಿದ್ಯಾ ಚ ಮಹೇಶ್ವರಸದಾಶಿವೌ ಶಕ್ತಿಶ್ಚ ಶಿವತತ್ತ್ವಂ ಚ ತತ್ತ್ವಾನಿ ಕ್ರಮಶೋ ವಿದುಃ

ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಜ್ಞಾನ, ಮಹೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸದಾಶಿವ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿವತತ್ತ್ವ—ಈ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಮನ್ತ್ರೈಸ್ತು ವಿರಜೈರ್ಹುತ್ವಾ ಹೋತಾಸೌ ವಿರಜಾ ಭವೇತ್ ಶಿವಾನುಗ್ರಹಮಾಸಾದ್ಯ ಜ್ಞಾನವಾನ್ಸ ಹಿ ಜಾಯತೇ

ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಯಜಮಾನನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆತರೆ ಅವನು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಥ ಗೋಮಯಮಾದಾಯ ಪಿಣ್ಡೀಕೃತ್ಯಾಭಿಮಂತ್ರ್ಯ ಚ ವಿನ್ಯಸ್ಯಾಗ್ನೌ ಚ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ದಿನೇ ತಸ್ಮಿನ್ಹವಿಷ್ಯಭುಕ್

ನಂತರ, ಹಸುವಿನ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತೆಗೆದು, ಗುಂಡಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹವನದ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಭಾತೇ ತು ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ವಂ ಪುರೋದಿತಮ್ ದಿನೇ ತಸ್ಮಿನ್ನಿರಾಹಾರಃ ಕಾಲಂ ಶೇಷಂ ಸಮಾಪಯೇತ್

ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸಮಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕಳೆಯಬೇಕು.

ಪ್ರಾತಃ ಪರ್ವಣಿ ಚಾಪ್ಯೇವಂ ಕೃತ್ವಾ ಹೋಮಾ ವಸಾನತಃ ಉಪಸಂಹೃತ್ಯ ರುದ್ರಾಗ್ನಿಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಭಸ್ಮ ಯತ್ನತಃ

ಪರ್ವಕಾಲದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಇದೇ ರೀತಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ರುದ್ರಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಬಂದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.