ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಮಾಯಾನ್ತಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ ತು ಹ್ಯಮರೇಶಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಪರ್ಯನ್ತೈಸ್ಸಮಂತಾತ್ಸಂತತಂ ತತಮ್

ಮಾಯೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅಮರೇಶರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅಂಗುಳದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಾಮಾಯಾವಸಾನಾ ದ್ಯೌರ್ವಾಯ್ವಾದ್ಯೈರ್ಭುವನಾಧಿಪೈಃ ಅನಾಶ್ರಿತಾನ್ತೈರಧ್ವಾನ್ತರ್ವರ್ತಿಭಿಸ್ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಾಃ

ಮಹಾಮಾಯೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ದ್ಯುಲೋಕವನ್ನು ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳು ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಅವ್ಯಕ್ತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಮಾರ್ಗಗಳೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ತೇ ಹಿ ಸಾಕ್ಷಾದ್ದಿವಿಷದಸ್ತ್ವನ್ತರಿಕ್ಷಸದಸ್ತಥಾ ಪೃಥಿವೀಪದ ಇತ್ಯೇವಂ ದೇವಾ ದೇವವ್ರತೈಃ ಸ್ತುತಾ

ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವರುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರು, ಭೂಮಿಯವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಹೀಗೆ ದೇವರುಗಳು ದೇವರ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಏವನ್ತ್ರಿಭಿರ್ಮಲೈರಾಮೈಃ ಪಕ್ವೈರೇವ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ನಿದಾನಭೂತೈಸ್ಸಂಸಾರರೋಗಃ ಪುಂಸಾಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ

ಈ ಮೂರು ಮಲಗಳು, ಅಪಕ್ವ ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ಎಂಬ ರೋಗದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಸ್ಯ ರೋಗಸ್ಯ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮೇವ ನ ಚಾಪರಮ್ ಭಿಷಗಾಜ್ಞಾಪಕಃ ಶಮ್ಭುಶ್ಶಿವಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್

ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಔಷಧಿ ಜ್ಞಾನವೇ, ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ; ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವರು ಶಂಭು, ಶಿವ, ಪರಮ ಕಾರಣ.

ಅದುಃಖೇನಾ ಽಪಿ ಶಕ್ತೋ ಽಸೌ ಪಶೂನ್ಮೋಚಯಿತುಂ ಶಿವಃ ಕಥಂ ದುಃಖಂ ಕರೋತೀತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ

ಯಾರು ಯಾವುದೇ ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲರು, ಆ ಶಿವನು ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇರಬಾರದು.

ದುಃಖಮೇವ ಹಿ ಸರ್ವೋ ಽಪಿ ಸಂಸಾರ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ಕಥಂ ದುಃಖಮದುಃಖಂ ಸ್ಯಾತ್ಸ್ವಭಾವೋ ಹ್ಯವಿಪರ್ಯಯಃ

ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖವೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತ. ದುಃಖವೇ ದುಃಖವಲ್ಲದಂತೆ ಹೇಗೆ ಆಗಬಹುದು? ಯಾಕಂದರೆ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಹಿ ರೋಗೀ ಹ್ಯರೋಗೀ ಸ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ಭೈಷಜ್ಯಕಾರಣಾತ್ ರೋಗಾರ್ತಂ ತು ಭಿಷಗ್ರೋಗಾದ್ಭೈಷಜೈಸ್ಸುಖಮುದ್ಧರೇತ್

ಒಬ್ಬನು ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ವೈದ್ಯನಿದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಯಿಂದಲೇ ಆರೋಗ್ಯವಂತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯನು ಔಷಧಿ ಬಳಸಿ ರೋಗಿಯನ್ನು ಸುಖಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಬಹುದು.

ಏವಂ ಸ್ವಭಾವಮಲಿನಾನ್ಸ್ವಭಾವಾದ್ದುಃಖಿನಃ ಪಶೂನ್ ಸ್ವಾಜ್ಞೌಷಧವಿಧಾನೇನ ದುಃಖಾನ್ಮೋಚಯತೇ ಶಿವಃ

ಹೀಗೆಯೇ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಶುದ್ಧರೂ ದುಃಖಿತರೂ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶಿವನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನ ಭಿಷಕ್ಕಾರಣಂ ರೋಗೇ ಶಿವಃ ಸಂಸಾರಕಾರಣಮ್ ಇತ್ಯೇತದಪಿ ವೈಷಮ್ಯಂ ನ ದೋಷಾಯಾಸ್ಯ ಕಲ್ಪತೇ

ವೈದ್ಯನು ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಲ್ಲದಂತೆ, ಶಿವನು ಲೋಕದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಲ್ಲ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯೂ ಶಿವನ ದೋಷವಲ್ಲ.

ದುಃಖೇ ಸ್ವಭಾವಸಂಸಿದ್ಧೇ ಕಥನ್ತತ್ಕಾರಣಂ ಶಿವಃ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೋ ಮಲಃ ಪುಂಸಾಂ ಸ ಹಿ ಸಂಸಾರಯತ್ಯಮೂನ್

ದುಃಖವೇ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದು ಆಗಿರುವಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಶಿವನು ಹೇಗೆ ಕಾರಣನಾಗಬಹುದು? ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಹಜ ಅಶುದ್ಧತೆಯೇ ಅವರನ್ನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಸಾರಕಾರಣಂ ಯತ್ತು ಮಲಂ ಮಾಯಾದ್ಯಚೇತನಮ್ ತತ್ಸ್ವಯಂ ನ ಪ್ರವರ್ತೇತ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯಮನ್ತರಾ

ಅಶುದ್ಧತೆ, ಅದು ಸಂಸಾರದ ಕಾರಣವಾದರೂ, ಅದು ಮಾಯೆಯಂತೆ ಜಡವಾಗಿದೆ. ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಸ್ವತಃ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಥಾ ಮಣಿರಯಸ್ಕಾಂತಸ್ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಾದುಪಕಾರಕಃ ಅಯಸಶ್ಚಲತಸ್ತದ್ವಚ್ಛಿವೋ ಽಪ್ಯಸ್ಯೇತಿ ಸೂರಯಃ

ಹೆಗಲಿನ ಹತ್ತಿರ ಕಬ್ಬಿಣ ಚಲಿಸುವಂತೆ, ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಈ ಅಶುದ್ಧತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನ ನಿವರ್ತಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಂ ಸದಕಾರಣಮ್ ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ ತತೋ ನಿತ್ಯಮಜ್ಞಾತೋ ಜಗತಶ್ಶಿವಃ

ಈ ಸನ್ನಿಧಿಯೇ ಸದಾ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಶಿವನು ಸದಾ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ನ ಶಿವೇನ ವಿನಾ ಕಿಂಚಿತ್ಪ್ರವೃತ್ತಮಿಹ ವಿದ್ಯತೇ ತತ್ಪ್ರೇರಿತಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ತಥಾಪಿ ನ ಸ ಮುಹ್ಯತಿ

ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಏನೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಅವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವನು ಮೋಹಗೊಂಡವನು ಅಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿರಾಜ್ಞಾತ್ಮಿಕಾ ತಸ್ಯ ನಿಯನ್ತ್ರೀ ವಿಶ್ವತೋಮುಖೀ ತಯಾ ತತಮಿದಂ ಶಶ್ವತ್ತಥಾಪಿ ಸ ನ ದುಷ್ಯತಿ

ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಆಜ್ಞೆಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದೆ. ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

ಅನಿದಂ ಪ್ರಥಮಂ ಸರ್ವಮೀಶಿತವ್ಯಂ ಸ ಈಶ್ವರಃ ಈಶನಾಚ್ಚ ತದೀಯಾಜ್ಞಾ ತಥಾಪಿ ಸ ನ ದುಷ್ಯತಿ

ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ, ಮೊದಲನೇನು ಆಳುವವನು. ಅವನ ಆಳಿಕೆಯಲ್ಲಿಂದ ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

ಯೋ ಽನ್ಯಥಾ ಮನ್ಯತೇ ಮೋಹಾತ್ಸ ವಿನಷ್ಯತಿ ದುರ್ಮತಿಃ ತಚ್ಛಕ್ತಿವೈಭವಾದೇವ ತಥಾಪಿ ಸ ನ ದುಷ್ಯತಿ

ಯಾರು ಮೋಹದಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ವ್ಯೋಮ್ನಃ ಶ್ರುತಾಃ ವಾಗರೀರಿಣೀ ಸತ್ಯಮೋಮಮೃತಂ ಸೌಮ್ಯಮಿತ್ಯಾವಿರಭವತ್ಸ್ಫುಟಮ್

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ 'ಸತ್ಯ, ಓಂ, ಅಮೃತ, ಶಾಂತ' ಎಂಬ ಪದಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದವು.

ತತೋ ಹೃಷ್ಟತರಾಃ ಸರ್ವೇ ವಿನಷ್ಟಾಶೇಷಸಂಶಯಾಃ ಮುನಯೋ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರೇಣೇಮುಃ ಪವನಂ ಪ್ರಭುಮ್

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳು ದೂರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಭರಿತರಾಗಿ, ಗಾಳಿಯ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.

ತಥಾ ವಿಗತಸನ್ದೇಹಾನ್ಕೃತ್ವಾಪಿ ಪವನೋ ಮುನೀನ್ ನೈತೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಜ್ಞಾನಾ ಇತಿ ಮತ್ವೈವಮಬ್ರವೀತ್

ಮುನಿಗಳ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದರೂ ಕೂಡ, ಪವನನು ಇವರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಜ್ಞಾನ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಪರೋಕ್ಷಮಪರೋಕ್ಷಂ ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ಜ್ಞಾನಮಿಷ್ಯತೇ ಪರೋಕ್ಷಮಸ್ಥಿರಂ ಪ್ರಾಹುರಪರೋಕ್ಷಂ ತು ಸುಸ್ಥಿರಮ್

ಜ್ಞಾನ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಪರೋಕ್ಷ. ಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ, ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.

ಹೇತೂಪದೇಶಗಮ್ಯಂ ಯತ್ತತ್ಪರೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ ಅಪರೋಕ್ಷಂ ಪುನಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾದನುಷ್ಠಾನಾದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಯಾವುದನ್ನು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ ಅದನ್ನು ಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಪರೋಕ್ಷಾದೃತೇ ಮೋಕ್ಷ ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ವಿನಿಶ್ಚಯಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನುಷ್ಠಾನಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಪ್ರಯತಧ್ವಮತನ್ದ್ರಿತಾಃ

ನೇರ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಅಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.

ಕಿಂ ತಚ್ಛ್ರೇಷ್ಟಮನುಷ್ಠಾನಂ ಮೋಕ್ಷೋ ಯೇನಪರೋಕ್ಷಿತಃ ತತ್ತಸ್ಯ ಸಾಧನಂ ಚಾದ್ಯ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಮಾರುತ

ಯಾವುದು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಆಚರಣೆ, ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೇರವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಅದರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ನೀವೀಗ ವಿವರಿಸಬೇಕು, ಮಾರುತ.

ಶೈವೋ ಹಿ ಪರಮೋ ಧರ್ಮಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾನುಷ್ಠಾನಶಬ್ದಿತಃ ಯತ್ರಾಪರೋಕ್ಷೋ ಲಕ್ಷ್ಯೇತ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮೋಕ್ಷಪ್ರದಃ ಶಿವಃ

ಶೈವ ಧರ್ಮವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೇರ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿವನು ಸ್ವತಃ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

ಸ ತು ಪಞ್ಚವಿಧೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪರ್ವಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಕ್ರಿಯಾತಪೋಜಪಧ್ಯಾನಜ್ಞಾನಾತ್ಮಭಿರನುತ್ತರೈಃ

ಅದು ಐದು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು: ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ — ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು.

ತೈರೇವ ಸೋತ್ತರೈಸ್ಸಿದ್ಧೋ ಧರ್ಮಸ್ತು ಪರಮೋ ಮತಃ ಪರೋಕ್ಷಮಪರೋಕ್ಷಂ ಚ ಜ್ಞಾನಂ ಯತ್ರ ಚ ಮೋಕ್ಷದಮ್

ಈ ಐದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉನ್ನತ ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಮ ಧರ್ಮ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನ ಎರಡೂ ಇದ್ದು, ಅದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರಮೋ ಽಪರಮಶ್ಚೋಭೌ ಧರ್ಮೌ ಹಿ ಶ್ರುತಿಚೋದಿತೌ ಧರ್ಮಶಬ್ದಾಭಿಧೇಯೇರ್ಥೇ ಪ್ರಮಾಣಂ ಶ್ರುತಿರೇವ ನಃ

ಪರಮ ಮತ್ತು ಅಪರಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; 'ಧರ್ಮ' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ನಮ್ಮಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವೇ ಶಾಸ್ತ್ರ.