ಶಿವಪುರಾಣಮ್
ಸ್ವಭಾವೋ ಽಪಿ ಹಿ ಭಾವಾನಾಂ ಭಾವಿನೋ ಽರ್ಥಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ ನ ಹಿ ಸ್ವಭಾವೋ ನಶ್ಯನ್ತಮರ್ಥಂ ಕರ್ತೃಷು ಸಾಧಯೇತ್
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಸ್ವಭಾವವೇ ಫಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಆ ಸ್ವಭಾವವು ನಾಶವಾಗುವ ಫಲವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುವರ್ಣಮೇವ ನಾಂಗಾರಂ ದ್ರಾವಯತ್ಯಗ್ನಿಸಂಗಮಃ ಏವಂ ಪಕ್ವಮಲಾನೇವ ಮೋಚಯೇನ್ನ ಶಿವಪರಾನ್
ಬೆಂಕಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬಂಗಾರ ಮಾತ್ರ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪಾಕವಾದ ಮಲವಿರುವವರೇ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಶಿವಭಕ್ತರು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ.
ಯದ್ಯಥಾ ಭವಿತುಂ ಯೋಗ್ಯಂ ತತ್ತಥಾ ನ ಭವೇತ್ಸ್ವಯಮ್ ವಿನಾ ಭಾವನಯಾ ಕರ್ತಾ ಸ್ವತನ್ತ್ರಸ್ಸನ್ತತೋ ಭವೇತ್
ಯಾವುದು ಹೇಗಾಗಲು ಯೋಗ್ಯವೋ, ಅದು ತಾನಾಗಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸದಾ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಕರ್ತೃನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ.
ಸ್ವಭಾವವಿಮಲೋ ಯದ್ವತ್ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಶ್ಶಿವಃ ಸ್ವಭಾವಮಲಿನಾಸ್ತದ್ವದಾತ್ಮನೋ ಜೀವಸಂಜ್ಞಿತಾಃ
ಹಾಗೆ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವವನು; ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಶುದ್ಧರಾದವರು ಆತ್ಮಗಳು, ಅವರಿಗೆ ಜೀವ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ.
ಅನ್ಯಥಾ ಸಂಸರನ್ತ್ಯೇತೇ ನಿಯಮಾನ್ನ ಶಿವಃ ಕಥಮ್ ಕರ್ಮಮಾಯಾನುಬನ್ಧೋಸ್ಯ ಸಂಸಾರಃ ಕಥ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ
ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಜೀವಿಗಳು ನಿಯಮದಂತೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಶಿವನು ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಗೆ ಬಂಧನವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನುಬನ್ಧೋ ಽಯಮಸ್ಯೈವ ನ ಶಿವಸ್ಯೇತಿ ಹೇತುಮಾನ್ ಸ ಹೇತುರಾತ್ಮನಾಮೇವ ನಿಜೋ ನಾಗನ್ತುಕೋ ಮಲಃ
ಈ ಬಂಧನ ಆತ್ಮನಿಗೇ ಸೇರಿದೆ, ಶಿವನಿಗೆ ಅಲ್ಲ. ಕಾರಣ, ಮಲವು ಆತ್ಮನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ, ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದದ್ದಲ್ಲ.
ಆಗನ್ತುಕತ್ವೇ ಕಸ್ಯಾಪಿ ಭಾವ್ಯಂ ಕೇನಾಪಿ ಹೇತುನಾ ಯೋ ಽಯಂ ಹೇತುರಸಾವೇಕಸ್ತ್ವವಿಚಿತ್ರಸ್ವಭಾವತಃ
ಅದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಈ ಕಾರಣವು ತನ್ನದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಇದೆ.
ಆತ್ಮತಾಯಾಃ ಸಮತ್ವೇ ಽಪಿ ಬದ್ಧಾ ಮುಕ್ತಾಃ ಪರೇ ಯತಃ ಬದ್ಧೇಷ್ವೇವ ಪುನಃ ಕೇಚಿಲ್ಲಯಭೋಗಾಧಿಕಾರತಃ
ಆತ್ಮನ ಸ್ವರೂಪ ಒಂದೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವರು ಬಂಧಿತರು, ಕೆಲವರು ಮುಕ್ತರು. ಬಂಧಿತರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಲಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಜ್ಞಾನೈಶ್ವರ್ಯಾದಿವೈಷಮ್ಯಂ ಭಜನ್ತೇ ಸೋತ್ತರಾಧರಾಃ ಕೇಚಿನ್ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಕೇಚಿದಾಸನ್ನಗೋಚರಾಃ
ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು, ಕಡಿಮೆಯವರು ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ; ಕೆಲವರು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವವರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮಸು ಶಿವಾಃ ಕೇಚಿದಧ್ವನಾಂ ಮೂರ್ಧಸು ಸ್ಥಿತಾಃ ಮಧ್ಯೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ ರುದ್ರಾಸ್ತ್ವರ್ವಾಚೀನಪದೇ ಸ್ಥಿತಾಃ
ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವರು ಮಾರ್ಗಗಳ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ಶಿವರು; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರರು ಮತ್ತು ರುದ್ರರು; ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವವರು ಅಡಿಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಆಸನ್ನೇ ಽಪಿ ಚ ಮಾಯಾಯಾಃ ಪರಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾತ್ತ್ರಯಮ್ ತತ್ರಾಪ್ಯಾತ್ಮಾ ಸ್ಥಿತೋ ಽಧಸ್ತಾದನ್ತರಾತ್ಮಾ ಚ ಮಧ್ಯತಃ
ಮಾಯೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರೂ, ಒಂದು ಮೂರು ಕಾರಣದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮನು ಕೆಳಗಡೆ ಇರುತ್ತಾನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾತ್ಮನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಪರಸ್ತಾತ್ಪರಮಾತ್ಮೇತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶ್ವರಾಃ ವರ್ತನ್ತೇ ವಸವಃ ಕೇಚಿತ್ಪರಮಾತ್ಮಪದಾಶ್ರಯಾಃ
ಅದರ ಪಾರಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನೆಂಬ ಪರಮ ಆತ್ಮನು ಇರುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು ವಸುಗಳು ಪರಮಾತ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅನ್ತರಾತ್ಮಪದೇ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿದಾತ್ಮಪದೇ ತಥಾ ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಪದೇ ಶೈವಾಃ ಶಾನ್ತೇ ಮಾಹೇಶ್ವರೇ ತತಃ
ಕೆಲವರು ಅಂತರಾತ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಆತ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಶೈವರು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಮಹೇಶ್ವರರು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ವಿದ್ಯಾಯಾನ್ತು ಯಥಾ ರೌದ್ರಾಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯಾಂ ತು ವೈಷ್ಣವಾಃ ನಿವೃತ್ತೌ ಚ ತಥಾತ್ಮಾನೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಗಯೋನಯಃ
ಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ರೌದ್ರರು, ಸ್ಥಿರವಾದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವರು, ನಿವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮರು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಂತಾನರು ಇರುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಯೋನ್ಯಷ್ಟಕಂ ಮುಖ್ಯಂ ಮಾನುಷ್ಯಮಥ ಮಧ್ಯಮಮ್ ಪಕ್ಷ್ಯಾದಯೋ ಽಧಮಾಃ ಪಞ್ಚಯೋನಯಸ್ತಾಶ್ಚತುರ್ದಶ
ಎಂಟು ಮುಖ್ಯ ದೈವಿಕ ಜನ್ಮಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಮಾನವ ಜನ್ಮ ಮಧ್ಯಮ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು ಅಧಮ; ಈ ಐದು ಜನ್ಮಗಳು ಒಟ್ಟು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಆಗಿವೆ.
ಉತ್ತರಾಧರಭಾವೋ ಽಪಿ ಜ್ಞೇಯಸ್ಸಂಸಾರಿಣೋ ಮಲಃ ಯಥಾಮಭಾವೋ ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಪೂರ್ವಂ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ಪಕ್ವತಾ
ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ ಸಂಸಾರಿಯ ಮಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮುಕ್ತನಿಗೆ ಮಲವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮೊದಲು ಅಪಕ್ವ, ನಂತರ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಲೋ ಽಪ್ಯಾಮಶ್ಚ ಪಕ್ವಶ್ಚ ಭವೇತ್ಸಂಸಾರಕಾರಣಮ್ ಆಮೇ ತ್ವಧರತಾ ಪುಂಸಾಂ ಪಕ್ವೇ ತೂತ್ತರತಾ ಕ್ರಮಾತ್
ಮಲವೂ ಅಪಕ್ವ ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾಗಿ, ಸಂಸಾರದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಪಕ್ವದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಕೆಳಮಟ್ಟ, ಪಕ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ವಾತ್ಮಾನಸ್ತ್ರಿಧಾಭಿನ್ನಾ ಏಕದ್ವಿತ್ರಿಮಲಾಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಅತ್ರೋತ್ತರಾ ಏಕಮಲಾ ದ್ವಿಮಲಾ ಮಧ್ಯಮಾ ಮತಾಃ ತ್ರಿಮಲಾಸ್ತ್ವಧಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಯಥೋತ್ತರಮಧಿಷ್ಠಿತಾಃ
ಪಶುವಾದ ಆತ್ಮಗಳು ಮೂರು ವಿಧ, ಒಂದೆ, ಎರಡು, ಮೂರು ಮಲಗಳಿರುವಂತೆ; ಒಂದೇ ಮಲವಿರುವವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎರಡು ಮಲವಿರುವವರು ಮಧ್ಯಮ, ಮೂರು ಮಲವಿರುವವರು ಅಧಮ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ರಿಮಲಾನಧಿತಿಷ್ಠಂತಿ ದ್ವಿಮಲೈಕಮಲಾಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಇತ್ಥಮೌಪಾಧಿಕೋ ಭೇದೋ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ
ಮೂರು ಮಲವಿರುವವರನ್ನು ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಲವಿರುವವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ಉಪಾಧಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಏಕದ್ವಿತ್ರಿಮಲಾನ್ಸರ್ವಾಞ್ಛಿವ ಏಕೋ ಽಧಿತಿಷ್ಠತಿ ಅಶಿವಾತ್ಮಕಮಪ್ಯೇತಚ್ಛಿವೇನಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ಯಥಾ
ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು ಮಲವಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಶಿವನೇ ಆಳುತ್ತಾನೆ; ಅಶಿವ ಸ್ವರೂಪವೂ ಕೂಡ ಶಿವನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.
ಅರುದ್ರಾತ್ಮಕಮಿತ್ಯೇವಂ ರುದ್ರೈರ್ಜಗದಧಿಷ್ಠಿತಮ್ ಅಣ್ಡಾನ್ತಾ ಹಿ ಮಹಾಭೂಮಿಶ್ಶತರುದ್ರಾದ್ಯಧಿಷ್ಠಿತಾ
ಅರುದ್ರ ಸ್ವರೂಪವಾದರೂ ಕೂಡ ರುದ್ರರು ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಅಂಡದಿಂದ ಮಹಾಭೂಮಿವರೆಗೆ ನೂರಾರು ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಆಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಾಯಾನ್ತಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ ತು ಹ್ಯಮರೇಶಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಪರ್ಯನ್ತೈಸ್ಸಮಂತಾತ್ಸಂತತಂ ತತಮ್
ಮಾಯೆಯವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅಮರೇಶರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಅಂಗುಳದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಾಮಾಯಾವಸಾನಾ ದ್ಯೌರ್ವಾಯ್ವಾದ್ಯೈರ್ಭುವನಾಧಿಪೈಃ ಅನಾಶ್ರಿತಾನ್ತೈರಧ್ವಾನ್ತರ್ವರ್ತಿಭಿಸ್ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಾಃ
ಮಹಾಮಾಯೆಯವರೆಗೆ ಇರುವ ದ್ಯುಲೋಕವನ್ನು ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳು ಆಳುತ್ತಾರೆ; ಅವ್ಯಕ್ತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಮಾರ್ಗಗಳೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ತೇ ಹಿ ಸಾಕ್ಷಾದ್ದಿವಿಷದಸ್ತ್ವನ್ತರಿಕ್ಷಸದಸ್ತಥಾ ಪೃಥಿವೀಪದ ಇತ್ಯೇವಂ ದೇವಾ ದೇವವ್ರತೈಃ ಸ್ತುತಾ
ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವರುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರು, ಭೂಮಿಯವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಹೀಗೆ ದೇವರುಗಳು ದೇವರ ವ್ರತಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಏವನ್ತ್ರಿಭಿರ್ಮಲೈರಾಮೈಃ ಪಕ್ವೈರೇವ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ನಿದಾನಭೂತೈಸ್ಸಂಸಾರರೋಗಃ ಪುಂಸಾಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಈ ಮೂರು ಮಲಗಳು, ಅಪಕ್ವ ಮತ್ತು ಪಕ್ವವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ಎಂಬ ರೋಗದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅಸ್ಯ ರೋಗಸ್ಯ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮೇವ ನ ಚಾಪರಮ್ ಭಿಷಗಾಜ್ಞಾಪಕಃ ಶಮ್ಭುಶ್ಶಿವಃ ಪರಮಕಾರಣಮ್
ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಔಷಧಿ ಜ್ಞಾನವೇ, ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ; ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವರು ಶಂಭು, ಶಿವ, ಪರಮ ಕಾರಣ.
ಅದುಃಖೇನಾ ಽಪಿ ಶಕ್ತೋ ಽಸೌ ಪಶೂನ್ಮೋಚಯಿತುಂ ಶಿವಃ ಕಥಂ ದುಃಖಂ ಕರೋತೀತಿ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ
ಯಾರು ಯಾವುದೇ ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲರು, ಆ ಶಿವನು ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇರಬಾರದು.
ದುಃಖಮೇವ ಹಿ ಸರ್ವೋ ಽಪಿ ಸಂಸಾರ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ಕಥಂ ದುಃಖಮದುಃಖಂ ಸ್ಯಾತ್ಸ್ವಭಾವೋ ಹ್ಯವಿಪರ್ಯಯಃ
ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖವೇ ಎಂಬುದು ಖಚಿತ. ದುಃಖವೇ ದುಃಖವಲ್ಲದಂತೆ ಹೇಗೆ ಆಗಬಹುದು? ಯಾಕಂದರೆ ಸ್ವಭಾವ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಹಿ ರೋಗೀ ಹ್ಯರೋಗೀ ಸ್ಯಾದ್ಭಿಷಗ್ಭೈಷಜ್ಯಕಾರಣಾತ್ ರೋಗಾರ್ತಂ ತು ಭಿಷಗ್ರೋಗಾದ್ಭೈಷಜೈಸ್ಸುಖಮುದ್ಧರೇತ್
ಒಬ್ಬನು ರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ವೈದ್ಯನಿದ್ದರಿಂದ ಅಥವಾ ಔಷಧಿಯಿಂದಲೇ ಆರೋಗ್ಯವಂತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೈದ್ಯನು ಔಷಧಿ ಬಳಸಿ ರೋಗಿಯನ್ನು ಸುಖಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಬಹುದು.
ಏವಂ ಸ್ವಭಾವಮಲಿನಾನ್ಸ್ವಭಾವಾದ್ದುಃಖಿನಃ ಪಶೂನ್ ಸ್ವಾಜ್ಞೌಷಧವಿಧಾನೇನ ದುಃಖಾನ್ಮೋಚಯತೇ ಶಿವಃ
ಹೀಗೆಯೇ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಶುದ್ಧರೂ ದುಃಖಿತರೂ ಆಗಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶಿವನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.