ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಯತ್ಸಿದ್ಧಿರೀಶ್ವರತ್ವೇನ ಕಾರ್ಯವರ್ಗಸ್ಯ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ನ ಸ ಚೇದೀಶತಾಂ ಕುರ್ಯಾಜ್ಜಗತಃ ಕಥಮೀಶ್ವರಃ

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಈಶ್ವರತ್ವ. ಅವನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಹೇಗೆ ಈಶ್ವರನಾಗಬಹುದು?

ಈಶೇಚ್ಛಾ ಚ ವಿಧಾತೃತ್ವಂ ವಿಧೇರಾಜ್ಞಾಪನಂ ಪರಮ್ ಆಜ್ಞಾವಶ್ಯಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಶಾಸನಮ್

ಈಶ್ವರನ ಇಚ್ಛೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಶಕ್ತಿ; ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಆದೇಶವೇ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಅವನ ಆದೇಶವೆಂದರೆ: 'ಇದು ಮಾಡಬೇಕು, ಅದು ಮಾಡಬಾರದು'—ಇದು ನಿಯಮ.

ತಚ್ಛಾಸನಾನುವರ್ತಿತ್ವಂ ಸಾಧುಭಾವಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ವಿಪರೀತಸಮಾಧೋಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ಸರ್ವಂ ತತ್ತು ದೃಶ್ಯತೇ

ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದೇ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ಗುರುತು; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಜ್ಜನಿಕೆಯಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಎಲ್ಲರೂ ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನೋಡಲಾಗದು.

ಸಾಧು ಸಂರಕ್ಷಣೀಯಂ ಚೇದ್ವಿನಿವರ್ತ್ಯಮಸಾಧು ಯತ್ ನಿವರ್ತತೇ ಚ ಸಾಮಾದೇರಂತೇ ದಣ್ಡೋ ಹಿ ಸಾಧನಮ್

ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು; ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಬೇಕು. ಮಾತಿನಿಂದ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ, ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಮಾರ್ಗ.

ಹಿತಾರ್ಥಲಕ್ಷಣಂ ಚೇದಂ ದಣ್ಡಾನ್ತಮನುಶಾಸನಮ್ ಅತೋ ಯದ್ವಿಪರೀತಂ ತದಹಿತಂ ಸಂಪ್ರಚಕ್ಷತೇ

ಶಿಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಶಿಸ್ತು ಸದಾ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದದ್ದು ಹಾನಿಕಾರಕವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹಿತೇ ಸದಾ ನಿಷಣ್ಣಾನಾಮೀಶ್ವರಸ್ಯ ನಿದರ್ಶನಮ್ ಸ ಕಥಂ ದುಷ್ಯತೇ ಸದ್ಭಿರಸತಾಮೇವ ನಿಗ್ರಹಾತ್

ಯಾರು ಸದಾ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಈಶ್ವರನ ಉದಾಹರಣೆ. ಅವರು ಕೆಟ್ಟವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಡೆಯುವಾಗ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ದೋಷಾರೋಪ ಮಾಡಬಹುದು?

ಅಯುಕ್ತಕಾರಿಣೋ ಲೋಕೇ ಗರ್ಹಣೀಯಾವಿವೇಕಿತಾ ಯದುದ್ವೇಜಯತೇ ಲೋಕನ್ತದಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದಂತೆ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಗದರಬೇಕು; ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದದ್ದು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ವೋ ಽಪಿ ನಿಗ್ರಹೋ ಲೋಕೇ ನ ಚ ವಿದ್ವೇಷಪೂರ್ವಕಃ ನ ಹಿ ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಪಿತಾ ಪುತ್ರಂ ಯೋ ನಿಗೃಹ್ಯಾತಿ ಶಿಕ್ಷಯೇತ್

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ತಡೆಗಳು ದ್ವೇಷದಿಂದ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ತಡೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಬೋಧಿಸುವಾಗ ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಾಧ್ಯಸ್ಥೇನಾಪಿ ನಿಗ್ರಾಹ್ಯಾನ್ಯೋ ನಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಮಾರ್ಗತಃ ತಸ್ಯಾಪ್ಯವಶ್ಯಂ ಯತ್ಕಿಂಚಿನ್ನೈರ್ಘೃಣ್ಯಮನುವರ್ತತೇ

ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾದವನು ಕೂಡಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಇತರರನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು; ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಠಿಣತೆ ತಪ್ಪದು.

ಅನ್ಯಥಾ ನ ಹಿನಸ್ತ್ಯೇವ ಸದೋಷಾನಪ್ಯಸೌ ಪರಾನ್ ಹಿನಸ್ತಿ ಚಾಯಮಪ್ಯಜ್ಞಾನ್ಪರಂ ಮಾಧ್ಯಸ್ಥ್ಯಮಾಚರನ್

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಕೂಡ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ದುಃಖಾತ್ಮಿಕಾಂ ಹಿಂಸಾಂ ಕುರ್ವಾಣೋ ಯಃ ಸನಿರ್ಘೃಣಃ ಇತಿ ನಿರ್ಬಂಧಯಂತ್ಯೇಕೇ ನಿಯಮೋ ನೇತಿ ಚಾಪರೇ

ಆದುದರಿಂದ, ಯಾರು ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೋ—ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿದಾನಜ್ಞಸ್ಯ ಭಿಷಜೋ ರುಗ್ಣೋ ಹಿಂಸಾಂ ಪ್ರಯುಂಜತಃ ನ ಕಿಂಚಿದಪಿ ನೈರ್ಘೃಣ್ಯಂ ಘೃಣೈವಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಜಿಕಾ

ರೋಗದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದ ವೈದ್ಯನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ರೋಗಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಅದು ಕ್ರೂರತೆ ಅಲ್ಲ; ಕರುಣೆಯೇ ಅವನ ಪ್ರೇರಣೆ.

ಘೃಣಾಪಿ ನ ಗುಣಾಯೈವ ಹಿಂಸ್ರೇಷು ಪ್ರತಿಯೋಗಿಷು ತಾದೃಶೇಷು ಘೃಣೀ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಘೃಣಾನ್ತರಿತನಿರ್ಘೃಣಃ

ಹಾನಿಕಾರಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಕರುಣೆಯೂ ಸದಾ ಗುಣವಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಿದವನು, ನಿಜವಾಗಿ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಉಪೇಕ್ಷಾಪೀಹ ದೋಷಾಹ ರಕ್ಷ್ಯೇಷು ಪ್ರತಿಯೋಗಿಷು ಶಕ್ತೌ ಸತ್ಯಾಮುಪೇಕ್ಷಾತೋ ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಸದ್ಯೋ ವಿಪದ್ಯತೇ

ರಕ್ಷಿಸಲು ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ತಪ್ಪು; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವನು ತಕ್ಷಣ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ಪಸ್ಯಾ ಽ ಽಸ್ಯಗತಮ್ಪಶ್ಯನ್ಯಸ್ತು ರಕ್ಷ್ಯಮುಪೇಕ್ಷತೇ ದೋಷಾಭಾಸಾನ್ಸಮುತ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಫಲತಃ ಸೋ ಽಪಿ ನಿರ್ಘೃಣಃ

ಒಬ್ಬನು ಹಾವು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದವನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ, ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನು ಕೂಡ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದವನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾದ್ ಘೃಣಾ ಗುಣಾಯೈವ ಸರ್ವಥೇತಿ ನ ಸಂಮತಮ್ ಸಂಮತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಮಿತ್ವಂ ಸರ್ವಂ ತ್ವನ್ಯದಸಮ್ಮತಮ್

ಆದುದರಿಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಕರುಣೆಯೇ ಗುಣವೆಂದು ಒಪ್ಪಲಾಗದು; ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧನೆಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉಳಿದವು ಒಪ್ಪಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮಸ್ವಪಿ ರಾಗಾದ್ಯಾ ದೋಷಾಃ ಸನ್ತ್ಯೇವ ವಸ್ತುತಃ ತಥಾಪಿ ತೇಷಾಮೇವೈತೇ ನ ಶಿವಸ್ಯ ತು ಸರ್ವಥಾ ಅಗ್ನಾವಪಿ ಸಮಾವಿಷ್ಟಂ ತಾಮ್ರಂ ಖಲು ಸಕಾಲಿಕಮ್

ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮಾದಿ ದೋಷಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವು ಅವರಿಗಷ್ಟೆ ಸೇರಿವೆ, ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಶಿವನಿಗೆ ಅಲ್ಲ—ಹಾಗೆ, ತಾಮ್ರವನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೂ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಬೇರೆ ಇದ್ದಂತೆ.

ಇತಿ ನಾಗ್ನಿರಸೌ ದುಷ್ಯೇತ್ತಾಮ್ರಸಂಸರ್ಗಕಾರಣಾತ್ ನಾಗ್ನೇರಶುಚಿಸಂಸರ್ಗಾದಶುಚಿತ್ವಮಪೇಕ್ಷತೇ

ಹೀಗಾಗಿ, ತಾಮ್ರದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಬೆಂಕಿಗೆ ದೋಷ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಅಶುದ್ಧದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅಶುದ್ಧತೆ ತಾಮ್ರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಬೆಂಕಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

ಅಶುಚೇಸ್ತ್ವಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾಚ್ಛುಚಿತ್ವಮಪಿ ಜಾಯತೇ ಏವಂ ಶೋಧ್ಯಾತ್ಮಸಂಸರ್ಗಾನ್ನ ಹ್ಯಶುದ್ಧಃ ಶಿವೋ ಭವೇತ್

ಆದರೆ, ಬೆಂಕಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಶುದ್ಧವೂ ಶುದ್ಧವಾಗಬಹುದು; ಹೀಗೆಯೇ, ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಶಿವನು ಎಂದಿಗೂ ಅಶುದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿವಸಂಸರ್ಗತಸ್ತ್ವೇಷ ಶೋಧ್ಯಾತ್ಮೈವ ಹಿ ಶುಧ್ಯತಿ ಅಯಸ್ಯಗ್ನೌ ಸಮಾವಿಷ್ಟೇ ದಾಹೋ ಽಗ್ನೇರೇವ ನಾಯಸಃ

ಶಿವನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಶುದ್ಧ ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಗುರ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ಸುಡುವ ಶಕ್ತಿ ಬೆಂಕಿಯದ್ದೇ, ಕಬ್ಬಿಣದದ್ದಲ್ಲ.

ಮೂರ್ತಾತ್ಮನ್ಯೇವಮೈಶ್ವರ್ಯಮೀಶ್ವರಸ್ಯೈವ ನಾತ್ಮನಾಮ್ ನ ಹಿ ಕಾಷ್ಠಂ ಜ್ವಲತ್ಯೂರ್ಧ್ವಮಗ್ನಿರೇವ ಜ್ವಲತ್ಯಸೌ

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಶಿವನಿಗೇ ಸೇರಿದೆ. ಮರದ ತುಂಡು ತಾನೇ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬೆಂಕಿಯೇ ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾಷ್ಠಸ್ಯಾಂಗಾರತಾ ನಾಗ್ನೇರೇವಮತ್ರಾಪಿ ಯೋಜ್ಯತಾಮ್ ಅತ ಏವ ಜಗತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಕಾಷ್ಠಪಾಷಾಣಮೃತ್ಸ್ವಪಿ

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಗುವುದು ಮರದ ಗುಣ, ಬೆಂಕಿಯದು ಅಲ್ಲ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ—

ಶಿವಾವೇಶವಶಾದೇವ ಶಿವತ್ವಮುಪಚರ್ಯತೇ ಮೈತ್ರ್ಯಾದಯೋ ಗುಣಾ ಗೌಣಾಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಭಿನ್ನವೃತ್ತಯಃ

ಶಿವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಶಿವತ್ವವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹದಂತಹ ಗುಣಗಳು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ.

ತೈರ್ಗುಣೈರುಪರಕ್ತಾನಾಂ ದೋಷಾಯ ಚ ಗುಣಾಯ ಚ ಯತ್ತು ಗೌಣಮಗೌಣಂ ಚ ತತ್ಸರ್ವಮನುಗೃಹ್ಣತಃ ನ ಗುಣಾಯ ನ ದೋಷಾಯ ಶಿವಸ್ಯ ಗುಣವೃತ್ತಯಃ

ಆ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರಿಗೆ ಅವು ಒಮ್ಮೆ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ, ಒಮ್ಮೆ ದೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದು ಮುಖ್ಯ, ಯಾವುದು ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಿವನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಅವನ ಗುಣಗಳು ಪುಣ್ಯಕ್ಕೂ, ದೋಷಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ.

ನ ಚಾನುಗ್ರಹಶಬ್ದಾರ್ಥಂ ಗೌಣಮಾಹುರ್ವಿಪಶ್ಚಿತಃ ಸಂಸಾರಮೋಚನಂ ಕಿಂ ತು ಶೈವಮಾಜ್ಞಾಮಯಂ ಹಿತಮ್

ಜ್ಞಾನಿಗಳು 'ಅನುಗ್ರಹ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ನಿಜವಾದ ಹಿತ, ಅದು ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾಗಿದೆ.

ಹಿತಂ ತದಾಜ್ಞಾಕರಣಂ ಯದ್ಧಿತಂ ತದನುಗ್ರಹಃ ಸರ್ವಂ ಹಿತೇ ನಿಯುಞ್ಜಾವಃ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಹಕಾರಕಃ

ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದು ಹಿತಕರ; ಆ ಹಿತವೇ ಅನುಗ್ರಹ. ನಾವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹಿತಕರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುವವನು.

ಯಸ್ತೂಪಕಾರಶಬ್ದಾರ್ಥಸ್ತಮಪ್ಯಾಹುರನುಗ್ರಹಮ್ ತಸ್ಯಾಪಿ ಹಿತರೂಪತ್ವಾಚ್ಛಿವಃ ಸರ್ವೋಪಕಾರಕಃ

'ಉಪಕಾರ' ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೂ ಅನುಗ್ರಹವೆಂದೇ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಕೂಡ ಹಿತದ ಸ್ವರೂಪ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನು.

ಹಿತೇ ಸದಾ ನಿಯುಕ್ತಂ ತು ಸರ್ವಂ ಚಿದಚಿದಾತ್ಮಕಮ್ ಸ್ವಭಾವಪ್ರತಿಬನ್ಧಂ ತತ್ಸಮಂ ನ ಲಭತೇ ಹಿತಮ್

ಚೇತನ, ಅಚೇತನ ಎಲ್ಲವೂ ಸದಾ ಹಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವದ ಅಡ್ಡಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಿತ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಥಾ ವಿಕಾಸಯತ್ಯೇವ ರವಿಃ ಪದ್ಮಾನಿ ಭಾನುಭಿಃ ಸಮಂ ನ ವಿಕಸನ್ತ್ಯೇವ ಸ್ವಸ್ವಭಾವಾನುರೋಧತಃ

ಹಾಗೆ, ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಮಲಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಅರಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ—