ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ವಿಷ್ಣೋರಪಿ ನೃಸಿಂಹಸ್ಯ ರಭಸಾ ಶರಭಾಕೃತಿಃ ಬಿಭೇದ ಪದ್ಭ್ಯಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಹೃದಯಂ ನಖರೈಃ ಖರೈಃ

ನರಸಿಂಹ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕ್ರೂರ ಶರಭ ರೂಪವು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಖಗಳಿಂದ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.

ದೇವಸ್ತ್ರೀಷು ಚ ದೇವೇಷು ದಕ್ಷಸ್ಯಾಧ್ವರಕಾರಣಾತ್ ವೀರೇಣ ವೀರಭದ್ರೇಣ ನ ಹಿ ಕಶ್ಚಿದದಣ್ಡಿತಃ

ದಕ್ಷಿಣ ಯಜ್ಞದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯರಲ್ಲಿಯೂ ವೀರಭದ್ರನಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ಪುರತ್ರಯಂ ಚ ಸಸ್ತ್ರೀಕಂ ಸದೈತ್ಯಂ ಸಹ ಬಾಲಕೈಃ ಕ್ಷಣೇನೈಕೇನ ದೇವೇನ ನೇತ್ರಾಗ್ನೇರಿಂಧನೀಕೃತಮ್

ಮೂರು ನಗರಗಳು, ಅವುಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ, ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲೇ ದೇವರ ಕಣ್ಣು ಅಗ್ನಿಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿಹೋದವು.

ಪ್ರಜಾನಾಂ ರತಿಹೇತುಶ್ಚ ಕಾಮೋ ರತಿಪತಿಸ್ಸ್ವಯಮ್ ಕ್ರೋಶತಾಮೇವ ದೇವಾನಾಂ ಹುತೋ ನೇತ್ರಹುತಾಶನೇ

ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಮನು, ಆನಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನೂ, ಸ್ವತಃ ರತಿಪತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದವನು ದೇವತೆಗಳು ಅಳುತ್ತಿರಲು ಶಿವನ ಕಣ್ಣು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮವಾಯಿತು.

ಗಾವಶ್ಚ ಕಶ್ಚಿದ್ದುಗ್ಧೌಘಂ ಸ್ರವನ್ತ್ಯೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಖೇಚರಾಃ ಸರುಷಾ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ದೇವೇನ ತತ್ಕ್ಷಣೇ ಭಸ್ಮಸಾತ್ಕೃತಃ

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲು ಸುರಿದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಹಸುಗಳನ್ನು ದೇವರು ಕೋಪದಿಂದ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳು ಭಸ್ಮವಾದವು.

ಜಲಂಧರಾಸುರೋ ದೀರ್ಣಶ್ಚಕ್ರೀಕೃತ್ಯ ಜಲಂ ಪದಾ ಬದ್ಧ್ವಾನಂತೇನ ಯೋ ವಿಷ್ಣುಂ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಶತಯೋಜನಮ್

ಜಲಂಧರಾಸುರನು ನೀರನ್ನು ಚಕ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶತಯೋಜನ ದೂರ ಎಸೆದು, ತಾನೂ ಚೂರಾಗಿ ಹೋದನು.

ತಮೇವ ಜಲಸಂಧಾಯೀ ಶೂಲೇನೈವ ಜಘಾನ ಸಃ ತಚ್ಚಕ್ರಂ ತಪಸಾ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಲಬ್ಧವೀರ್ಯೋ ಹರಿಸ್ಸದಾ

ಅವನನ್ನೇ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಕೊಂದನು; ವಿಷ್ಣುವು ಸದಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.

ಜಿಘಾಂಸತಾಂ ಸುರಾರೀಣಾಂ ಕುಲಂ ನಿರ್ಘೃಣಚೇತಸಾಮ್ ತ್ರಿಶೂಲೇನಾನ್ಧಕಸ್ಯೋರಃ ಶಿಖಿನೈವೋಪತಾಪಿತಮ್

ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಾದ, ದಯೆ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಕುಲವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊರಟಾಗ, ಅಂಧಕನ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ, ನವಿಲಿನ ರಾಜನಂತೆ ಹೊಡೆದು ಬಿದ್ದರು.

ಕಣ್ಠಾತ್ಕಾಲಾಂಗನಾಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ದಾರಕೋ ಽಪಿ ನಿಪಾತಿತಃ ಕೌಶಿಕೀಂ ಜನಯಿತ್ವಾ ತು ಗೌರ್ಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಕೋಶಗೋಚರಾಮ್

ಕಂಠದಿಂದ ಕಾಲಾ ಎಂಬ ಮರಣದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಆ ಬಾಲಕನೂ ಕೂಡ ಬಿದ್ದನು; ನಂತರ ಗೌರಿಯ ಚರ್ಮದೊಳಗಿನ ಕವಚದಿಂದ ಕೌಶಿಕಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು.

ಶುಂಭಸ್ಸಹ ನಿಶುಂಭೇನ ಪ್ರಾಪಿತೋ ಮರಣಂ ರಣೇ ಶ್ರುತಂ ಚ ಮಹದಾಖ್ಯಾನಂ ಸ್ಕಾನ್ದೇ ಸ್ಕನ್ದಸಮಾಶ್ರಯಮ್

ಶುಂಭನು ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವಿಗೆ ತಲುಪಿದರು; ಮಹಾ ಕಥೆಯೂ, ಸ್ಕಂದನ ಆಶ್ರಯವಾದದು, ಸ್ಕಂದಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಧಾರ್ಥೇ ತಾರಕಾಖ್ಯಸ್ಯ ದೈತ್ಯೇನ್ದ್ರಸ್ಯೇನ್ದ್ರವಿದ್ವಿಷಃ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಭ್ಯರ್ಥಿತೋ ದೇವೋ ಮನ್ದರಾನ್ತಃಪುರಂ ಗತಃ

ತಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೈತ್ಯರಾಜನು, ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ದೇವರು ಮಂದರ ಪರ್ವತದ ಅರಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ವಿಹೃತ್ಯ ಸುಚಿರಂ ದೇವ್ಯಾ ವಿಹಾರಾ ಽತಿಪ್ರಸಙ್ಗತಃ ರಸಾಂ ರಸಾತಲಂ ನೀತಾಮಿವ ಕೃತ್ವಾಭಿಧಾಂ ತತಃ

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಆನಂದಿಸಿ, ಆನಂದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಅವಳಿಗೆ ರಸಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು, ಅವಳು ರಸಾತಳಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ.

ದೇವೀಂ ಚ ವಂಚಯಂಸ್ತಸ್ಯಾಂ ಸ್ವವೀರ್ಯಮತಿದುರ್ವಹಮ್ ಅವಿಸೃಜ್ಯ ವಿಸೃಜ್ಯಾಗ್ನೌ ಹವಿಃ ಪೂತಮಿವಾಮೃತಮ್

ಅಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುವ clarified ghee ಹೋಲುವಂತೆ, ಅದನ್ನು ಅಮೃತದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಿದರು.

ಗಂಗಾದಿಷ್ವಪಿ ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ವಹ್ನಿದ್ವಾರಾ ತದಂಶತಃ ತತ್ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಶನಕೈಸ್ತೋಕಂಸ್ತೋಕಮಿತಸ್ತತಃ

ಅದನ್ನು ಗಂಗೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ಇಡಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಾಹಯಾ ಕೃತ್ತಿಕಾರೂಪಾತ್ಸ್ವಭರ್ತ್ರಾ ರಮಮಾಣಯಾ ಸುವರ್ಣೀಭೂತಯಾ ನ್ಯಸ್ತಂ ಮೇರೌ ಶರವಣೇ ಕ್ವಚಿತ್

ಸ್ವಾಹಾ, ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸಿ, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಅದನ್ನು ಮೆರು ಪರ್ವತದ ಶರವನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು.

ಸಂದೀಪಯಿತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ದಿಶೋ ದಶ ರಞ್ಜಯಿತ್ವಾ ಗಿರೀನ್ಸರ್ವಾನ್ಕಾಂಚನೀಕೃತ್ಯ ಮೇರುಣಾ

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ಬೆಳಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಮೆರುನ ಕಾಂಚನದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬಣ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ತತಶ್ಚಿರೇಣ ಕಾಲೇನ ಸಂಜಾತೇ ತತ್ರ ತೇಜಸಿ ಕುಮಾರೇ ಸುಕುಮಾರಾಂಗೇ ಕುಮಾರಾಣಾಂ ನಿದರ್ಶನೇ

ಆಮೇಲೆ, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಂತರ, ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಲ್ಲೇ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಬಾಲಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶವಾದಂತೆ.

ತಚ್ಛೈಶವಂ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ತಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮನೋಹರಮ್ ಸಹ ದೇವಸುರೈರ್ಲೋಕೈರ್ವಿಸ್ಮಿತೇ ಚ ವಿಮೋಹಿತೇ

ಅವನ ಆಕರ್ಷಕ ಬಾಲ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರಾಗಿ ನೋಡಿದರು.

ದೇವೋ ಽಪಿ ಸ್ವಯಮಾಯಾತಃ ಪುತ್ರದರ್ಶನಲಾಲಸಃ ಸಹ ದೇವ್ಯಾಂಕಮಾರೋಪ್ಯ ತತೋ ಽಸ್ಯ ಸ್ಮೇರಮಾನನಮ್

ದೇವರು ಸ್ವತಃ, ಮಗನನ್ನು ನೋಡಲು ಆಸೆಯಿಂದ, ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಅವಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದರು; ಆಗ ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗುವಿನ ಪ್ರಕಾಶ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಪೀತಾಮೃತಮಿವ ಸ್ನೇಹವಿವಶೇನಾನ್ತರಾತ್ಮನಾ ದೇವೇಷ್ವಪಿ ಚ ಪಶ್ಯತ್ಸು ವೀತರಾಗೈಸ್ತಪಸ್ವಿಭಿಃ

ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ Snehaದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ಆನಂದದಿಂದ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿರಕ್ತ ತಪಸ್ವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸ್ವಸ್ಯ ವಕ್ಷಃಸ್ಥಲೇ ಸ್ವೈರಂ ನರ್ತಯಿತ್ವಾ ಕುಮಾರಕಮ್ ಅನುಭೂಯ ಚ ತತ್ಕ್ರೀಡಾಂ ಸಂಭಾವ್ಯ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್

ತಾನೇ ತನ್ನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿಸಿ, ಅವನ ಆಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು.

ಸ್ತನ್ಯಮಾಜ್ಞಾಪಯನ್ದೇವ್ಯಾಃ ಪಾಯಯಿತ್ವಾಮೃತೋಪಮಮ್ ತವಾವತಾರೋ ಜಗತಾಂ ಹಿತಾಯೇತ್ಯನುಶಾಸ್ಯ ಚ

ದೇವಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಸುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಸಿದರು; 'ನಿನ್ನ ಅವತಾರವು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ' ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು.

ಸ್ವಯನ್ದೇವಶ್ಚ ದೇವೀ ಚ ನ ತೃಪ್ತಿಮುಪಜಗ್ಮತುಃ ತತಃ ಶಕ್ರೇಣ ಸಂಧಾಯ ಬಿಭ್ಯತಾ ತಾರಕಾಸುರಾತ್

ಆದರೂ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯರು ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ನಂತರ, ತಾರಕಾಸುರನ ಭಯದಿಂದ, ಇಂದ್ರನ ಯೋಜನೆಯಂತೆ—

ಕಾರಯಿತ್ವಾಭಿಷೇಕಂ ಚ ಸೇನಾಪತ್ಯೇ ದಿವೌಕಸಾಮ್ ಪುತ್ರಮನ್ತರತಃ ಕೃತ್ವಾ ದೇವೇನ ತ್ರಿಪುರದ್ವಿಷಾ

ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಪತಿಯ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಮಗನನ್ನು ಅವರ ನಡುವೆ ಇರಿಸಿ, ತ್ರಿಪುರನ ಶತ್ರುವಾದ ದೇವರಿಂದ—

ಸ್ವಯಮಂತರ್ಹಿತೇನೈವ ಸ್ಕನ್ದಮಿನ್ದ್ರಾದಿರಕ್ಷಿತಮ್ ತಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ಕ್ರೌಞ್ಚಭೇದಿನ್ಯಾ ಯುಧಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಕಲ್ಪಯಾ

ತಾನೇ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಉಳಿದು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಂದನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭಯಾನಕವಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿದರು.

ಛೇದಿತಂ ತಾರಕಸ್ಯಾಪಿ ಶಿರಶ್ಶಕ್ರಭಿಯಾ ಸಹ ಸ್ತುತಿಂ ಚಕ್ರುರ್ವಿಶೇಷೇಣ ಹರಿಧಾತೃಮುಖಾಃ ಸುರಾಃ

ಇಂದ್ರನು ಭಯದಿಂದ ತಾರಕನ ತಲೆ ಕಡಿದಾಗ, ಹರಿಯೂ ಧಾತೃನೂ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಗಳಿದರು.

ತಥಾ ರಕ್ಷೋಧಿಪಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ರಾವಣೋ ಬಲಗರ್ವಿತಃ ಉದ್ಧರನ್ಸ್ವಭುಜೈರ್ದೀರ್ಘೈಃ ಕೈಲಾಸಂ ಗಿರಿಮಾತ್ಮನಃ

ಅದೇ ರೀತಿ, ರಾಕ್ಷಸರ ಅಧಿಪತಿ ರಾವಣನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಗರ್ವಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ದೀರ್ಘವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

ತದಾಗೋ ಽಸಹಮಾನಸ್ಯ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಶೂಲಿನಃ ಪದಾಂಗುಷ್ಠಪರಿಸ್ಪನ್ದಾನ್ಮಮಜ್ಜ ಮೃದಿತೋ ಭುವಿ

ಆಗ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲು ಬೆರಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಲಿಸಿ, ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಒತ್ತಿಹಾಕಿದನು.

ಬಟೋಃ ಕೇನಚಿದರ್ಥೇನ ಸ್ವಾಶ್ರಿತಸ್ಯ ಗತಾಯುಷಃ ತ್ವರಯಾಗತ್ಯ ದೇವೇನ ಪಾದಾಂತಂ ಗಮಿತೋನ್ತಕಃ

ಯಮನು, ಏನೋ ಕಾರಣದಿಂದ, ಶರಣಾಗತನಾದ ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದು, ದೇವರ ಪಾದಗಳ ಬಳಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು.