ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಸ್ಯೈವ ವಿಸ್ತರಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಶಾಸ್ತ್ರಜಾತಮಶೇಷತಃ

ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಚರಿತಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಗೃಹ್ಯಾಣಿ ಗಹನಾನಿ ಚ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯಾನಿ ದೇವೈಶ್ಚ ಮೋಹಯಂತಿ ಮನಾಂಸಿ ನಃ

ಶಿವನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಆಳವಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿವಯೋಸ್ತತ್ತ್ವಸಮ್ಬನ್ಧೇ ನ ದೋಷ ಉಪಲಭ್ಯತೇ ಚರಿತೈಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಭಾವಸ್ತಯೋರಪಿ ವಿಭಾವ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ತತ್ವಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಽಪಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯನ್ತಹೇತವಃ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹೌ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ವಶವರ್ತಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರೂ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವಃ ಪುನರ್ನ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹಾಸ್ಪದಮ್ ಅತೋ ಽನಾಯತ್ತಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ತಸ್ಯೈವೇತಿ ವಿನಿಶ್ಚಿತಮ್

ಆದರೆ ಶಿವನು ಯಾರಿಗೂ ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಅನುಗ್ರಹದ ಆಧಾರನಲ್ಲ; ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಯದ್ಯೇವಮೀದೃಶೈಶ್ವರ್ಯಂ ತತ್ತು ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧಂ ಚೈತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಮತ್ತಾಸ್ಪದಂ ಭವೇತ್

ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಇಂತಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದರೆ, ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದದು; ಅದು ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ನ ಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಸ್ವತಂತ್ರಸ್ಯ ಘಟತೇ ಮೂಲಹೇತುನಾ ಮೂರ್ತೇರಪಿ ಚ ಕಾರ್ಯತ್ವಾತ್ತತ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದಹೈತುಕೀ

ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದವನಿಗೆ ರೂಪ ಇರದು, ಏಕೆಂದರೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬೇಕು; ರೂಪವೇ ಫಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವತ್ರ ಪರಮೋ ಭಾವೋ ಽಪರಮಶ್ಚಾನ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ ಪರಮಾಪರಮೌ ಭಾವೌ ಕಥಮೇಕತ್ರ ಸಂಗತೌ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪರಮ ಮತ್ತು ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೇಗೆ ಸೇರುವವು?

ನಿಷ್ಫಲೋ ಹಿ ಸ್ವಭಾವೋ ಽಸ್ಯ ಪರಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಸ ಏವ ಸಕಲಃ ಕಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಭಾವೋ ಹ್ಯವಿಪರ್ಯಯಃ

ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ವಭಾವ ಏಕೆ ಇದೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ ಯಾವತ್ತೂ ಬದಲಾಗದು.

ಸ್ವಭಾವೋ ವಿಪರೀತಶ್ಚೇತ್ಸ್ವತಂತ್ರಃ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಯದಿ ನ ಕರೋತಿ ಕಿಮೀಶಾನೋ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಿಪರ್ಯಯಮ್

ಸ್ವಭಾವವೇ ವಿರುದ್ಧವಾದರೆ, ಈಶ್ವರನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಮೂರ್ತಾತ್ಮಾ ಸಕಲಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ ಚಾನ್ಯೋ ನಿಷ್ಫಲಃ ಶಿವಃ ಶಿವೇನಾಧಿಷ್ಠಿತಶ್ಚೇತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಲಘು ಕಥ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದು ಜೀವಿಗೆ ದೇಹರೂಪವಿದೆ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು, ಮತ್ತೊಂದು ಶಿವನು, ಫಲವಿಲ್ಲದವನು, ಶಿವನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮೈವ ತದಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯಾಸ್ಯ ಭವೇದಿತಿ ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತೌ ಮೂರ್ತಿಮತೋಃ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯಂ ಹಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವೇ ಶಿವನ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ದೇಹವುಳ್ಳವನಿಗೂ ರೂಪಕ್ಕೂ ಅವಲಂಬನೆ ಇರುವುದೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ನಿರಪೇಕ್ಷೇಣ ಮೂರ್ತಿಃ ಸ್ವೀಕ್ರಿಯತೇ ಕಥಮ್ ಮೂರ್ತಿಸ್ವೀಕರಣಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮೂರ್ತೌ ಸಾಧ್ಯಫಲೇಪ್ಸಯಾ

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು? ಆದ್ದರಿಂದ, ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

ನ ಹಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಶರೀರತ್ವಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ ಸ್ವೇಚ್ಛೈವ ತಾದೃಶೀ ಪುಂಸಾಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣೀ

ತಾನೇ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರ ಇಚ್ಛೆಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವೀಕರ್ತುಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ದೇಹಂ ಹಾತುಂ ಚ ಪ್ರಭವನ್ತ್ಯುತ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾಂತಾಃ ಕಿಂ ತೇ ಕರ್ಮಾತಿವರ್ತಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗುವವರೇ?

ಇಚ್ಛಯಾ ದೇಹನಿರ್ಮಾಣಮಿನ್ದ್ರಜಾಲೋಪಮಂ ವಿದುಃ ಅಣಿಮಾದಿಗುಣೈಶ್ವರ್ಯವಶೀಕಾರಾನತಿಕ್ರಮಾತ್

ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಾಯೆಯಂತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹಿಡಿತವಿದ್ದರೂ ಅದು ಮೀರದು.

ವಿಶ್ವರೂಪಂ ದಧದ್ವಿಷ್ಣುರ್ದಧೀಚೇನ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ಯುಧ್ಯತಾ ಸಮುಪಾಲಬ್ಧಸ್ತದ್ರೂಪಂ ದಧತಾ ಸ್ವಯಮ್

ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ನೋಡಿದನು.

ಸರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಸ್ಯಾಪಿ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಶರೀರವತ್ತಯಾನ್ಯಾತ್ಮಸಾಧರ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ನಃ

ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೂ ದೇಹವುಳ್ಳವನಾಗಿರುವುದು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಂ ಪ್ರಾಹುಶ್ಶಿವಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್ ಸ ನಿರ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ ದೇವಾನಾಂ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಃ ಕಥಮ್

ಶಿವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಪರಮ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ?

ಚಿಚ್ಛೇದ ಬಹುಶೋ ದೇವೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪಞ್ಚಮಂ ಶಿರಃ ಶಿವನಿನ್ದಾಂ ಪ್ರಕುರ್ವಂತಂ ಪುತ್ರೇತಿ ಕುಮತೇರ್ಹಠಾತ್

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಠದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು 'ಮಗ' ಎಂದು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದೇವರು ಅವನ ಐದನೇ ತಲೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

ವಿಷ್ಣೋರಪಿ ನೃಸಿಂಹಸ್ಯ ರಭಸಾ ಶರಭಾಕೃತಿಃ ಬಿಭೇದ ಪದ್ಭ್ಯಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಹೃದಯಂ ನಖರೈಃ ಖರೈಃ

ನರಸಿಂಹ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕ್ರೂರ ಶರಭ ರೂಪವು ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಖಗಳಿಂದ ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದನು.

ದೇವಸ್ತ್ರೀಷು ಚ ದೇವೇಷು ದಕ್ಷಸ್ಯಾಧ್ವರಕಾರಣಾತ್ ವೀರೇಣ ವೀರಭದ್ರೇಣ ನ ಹಿ ಕಶ್ಚಿದದಣ್ಡಿತಃ

ದಕ್ಷಿಣ ಯಜ್ಞದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಿಯರಲ್ಲಿಯೂ ವೀರಭದ್ರನಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪಿದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ಪುರತ್ರಯಂ ಚ ಸಸ್ತ್ರೀಕಂ ಸದೈತ್ಯಂ ಸಹ ಬಾಲಕೈಃ ಕ್ಷಣೇನೈಕೇನ ದೇವೇನ ನೇತ್ರಾಗ್ನೇರಿಂಧನೀಕೃತಮ್

ಮೂರು ನಗರಗಳು, ಅವುಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು, ದೈತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ, ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲೇ ದೇವರ ಕಣ್ಣು ಅಗ್ನಿಗೆ ಇಂಧನವಾಗಿಹೋದವು.

ಪ್ರಜಾನಾಂ ರತಿಹೇತುಶ್ಚ ಕಾಮೋ ರತಿಪತಿಸ್ಸ್ವಯಮ್ ಕ್ರೋಶತಾಮೇವ ದೇವಾನಾಂ ಹುತೋ ನೇತ್ರಹುತಾಶನೇ

ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಮನು, ಆನಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನೂ, ಸ್ವತಃ ರತಿಪತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದವನು ದೇವತೆಗಳು ಅಳುತ್ತಿರಲು ಶಿವನ ಕಣ್ಣು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮವಾಯಿತು.

ಗಾವಶ್ಚ ಕಶ್ಚಿದ್ದುಗ್ಧೌಘಂ ಸ್ರವನ್ತ್ಯೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಖೇಚರಾಃ ಸರುಷಾ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ದೇವೇನ ತತ್ಕ್ಷಣೇ ಭಸ್ಮಸಾತ್ಕೃತಃ

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲು ಸುರಿದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಹಸುಗಳನ್ನು ದೇವರು ಕೋಪದಿಂದ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅವುಗಳು ಭಸ್ಮವಾದವು.

ಜಲಂಧರಾಸುರೋ ದೀರ್ಣಶ್ಚಕ್ರೀಕೃತ್ಯ ಜಲಂ ಪದಾ ಬದ್ಧ್ವಾನಂತೇನ ಯೋ ವಿಷ್ಣುಂ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಶತಯೋಜನಮ್

ಜಲಂಧರಾಸುರನು ನೀರನ್ನು ಚಕ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶತಯೋಜನ ದೂರ ಎಸೆದು, ತಾನೂ ಚೂರಾಗಿ ಹೋದನು.

ತಮೇವ ಜಲಸಂಧಾಯೀ ಶೂಲೇನೈವ ಜಘಾನ ಸಃ ತಚ್ಚಕ್ರಂ ತಪಸಾ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಲಬ್ಧವೀರ್ಯೋ ಹರಿಸ್ಸದಾ

ಅವನನ್ನೇ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಕೊಂದನು; ವಿಷ್ಣುವು ಸದಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.

ಜಿಘಾಂಸತಾಂ ಸುರಾರೀಣಾಂ ಕುಲಂ ನಿರ್ಘೃಣಚೇತಸಾಮ್ ತ್ರಿಶೂಲೇನಾನ್ಧಕಸ್ಯೋರಃ ಶಿಖಿನೈವೋಪತಾಪಿತಮ್

ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳಾದ, ದಯೆ ಇಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಕುಲವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊರಟಾಗ, ಅಂಧಕನ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ, ನವಿಲಿನ ರಾಜನಂತೆ ಹೊಡೆದು ಬಿದ್ದರು.

ಕಣ್ಠಾತ್ಕಾಲಾಂಗನಾಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ದಾರಕೋ ಽಪಿ ನಿಪಾತಿತಃ ಕೌಶಿಕೀಂ ಜನಯಿತ್ವಾ ತು ಗೌರ್ಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಕೋಶಗೋಚರಾಮ್

ಕಂಠದಿಂದ ಕಾಲಾ ಎಂಬ ಮರಣದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಆ ಬಾಲಕನೂ ಕೂಡ ಬಿದ್ದನು; ನಂತರ ಗೌರಿಯ ಚರ್ಮದೊಳಗಿನ ಕವಚದಿಂದ ಕೌಶಿಕಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು.