ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶಕ್ತಿಪಾತಸಮಾಯೋಗಾದೃತೇ ತತ್ತ್ವಾನಿ ತತ್ತ್ವತಃ ತದ್ವ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ತದ್ವಿವೃದ್ಧಿಶ್ಚ ಜ್ಞಾತುಮೇವಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ

ಶಕ್ತಿಪಾತದ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ, ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅವರ ವ್ಯಾಪನೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿರಾಜ್ಞಾ ಪರಾ ಶೈವೀ ಚಿದ್ರೂಪಾ ಮರಮೇಶ್ವರೀ ಶಿವೋ ಽಧಿತಿಷ್ಠತ್ಯಖಿಲಂ ಯಯಾ ಕಾರಣಭೂತಯಾ

ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ರಾಜಾದಿರಾಜಿ, ಪರಮ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಹೃದಯದ ಅಧಿಪತಿ, ಆ ಶೈವೀ ಶಕ್ತಿ. ಅವಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ನಾತ್ಮನೋ ನೈವ ಮಾಯೈಷಾ ನ ವಿಕಾರೋ ವಿಚಾರತಃ ನ ಬಂಧೋ ನಾಪಿ ಮುಕ್ತಿಶ್ಚ ಬಂಧಮುಕ್ತಿವಿಧಾಯಿನೀ

ಇದು ಆತ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಮಾಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೋ ಪರಿವರ್ತನೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ಬಂಧನವೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಪರಾಕಾಷ್ಟಾ ಶಿವಸ್ಯ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಸಮಾನಧರ್ಮಿಣೀ ತಸ್ಯ ತೈಸ್ತೈರ್ಭಾವೈರ್ವಿಶೇಷತಃ

ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದವಳು, ಶಿವನ ಜೊತೆ ಇರುವವಳು, ಅವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸ ತಯೈವ ಗೃಹೀ ಸಾಪಿ ತೇನೈವ ಗೃಹಿಣೀ ಸದಾ ತಯೋರಪತ್ಯಂ ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಪರಪ್ರಕೃತಿಜಂ ಜಗತ್

ಅವನನ್ನು ಅವಳಿಂದಲೇ ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅವಳನ್ನು ಅವನಿಂದಲೇ ಹಿಡಿಯಬಹುದು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಫಲವೇ ಈ ಜಗತ್ತು.

ಸ ಕರ್ತಾ ಕಾರಣಂ ಸೇತಿ ತಯೋರ್ಭೇದೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ಏಕ ಏವ ಶಿವಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ದ್ವಿಧಾ ಽಸೌ ಸಮವಸ್ಥಿತಃ

ಅವನು ಕರ್ತ, ಅವಳು ಕಾರಣ; ಅವರಿಬ್ಬರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಶಿವನೇ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಭಾವೇನ ತಯೋರ್ಭೇದ ಇತ್ಯಪಿ ಕೇಚನ ಅಪರೇ ತು ಪರಾ ಶಕ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯ ಸಮವಾಯಿನೀ

ಕೆಲವರು ಅವರಿಬ್ಬರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪರಾಶಕ್ತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗವಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಭೇವ ಭಾನೋಶ್ಚಿದ್ರೂಪಾ ಭಿನ್ನೈವೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ತಸ್ಮಾಚ್ಛಿವಃ ಪರೋ ಹೇತುಸ್ತಸ್ಯಾಜ್ಞಾ ಪರಮೇಶ್ವರೀ

ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಅವಳು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನಳೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ.

ತಯೈವ ಪ್ರೇರಿತಾ ಶೈವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರವ್ಯಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಚ ಮಾಯಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ರಿಗುಣೇತಿ ಚ

ಅವಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ಶೈವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಅವಿನಾಶಿನಿಯಾಗಿ, ಮಹಾಮಾಯೆಯಾಗಿ, ಮಾಯೆಯಾಗಿ, ಮೂರು ಗುಣಗಳಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವಿಧಾ ಕಾರ್ಯವೇಧೇನ ಸಾ ಪ್ರಸೂತೇ ಷಡಧ್ವನಃ ಸ ವಾಗರ್ಥಮಯಶ್ಚಾಧ್ವಾ ಷಡ್ವಿಧೋ ನಿಖಿಲಂ ಜಗತ್

ಮೂರು ವಿಧದ ಫಲಗಳಿಂದ ಅವಳು ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆರು ವಿಧದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಜಗತ್ತು, ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಅಸ್ಯೈವ ವಿಸ್ತರಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಶಾಸ್ತ್ರಜಾತಮಶೇಷತಃ

ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಚರಿತಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಗೃಹ್ಯಾಣಿ ಗಹನಾನಿ ಚ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯಾನಿ ದೇವೈಶ್ಚ ಮೋಹಯಂತಿ ಮನಾಂಸಿ ನಃ

ಶಿವನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಆಳವಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿವಯೋಸ್ತತ್ತ್ವಸಮ್ಬನ್ಧೇ ನ ದೋಷ ಉಪಲಭ್ಯತೇ ಚರಿತೈಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಭಾವಸ್ತಯೋರಪಿ ವಿಭಾವ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ತತ್ವಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಽಪಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯನ್ತಹೇತವಃ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹೌ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ವಶವರ್ತಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರೂ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವಃ ಪುನರ್ನ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹಾಸ್ಪದಮ್ ಅತೋ ಽನಾಯತ್ತಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ತಸ್ಯೈವೇತಿ ವಿನಿಶ್ಚಿತಮ್

ಆದರೆ ಶಿವನು ಯಾರಿಗೂ ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಅನುಗ್ರಹದ ಆಧಾರನಲ್ಲ; ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಯದ್ಯೇವಮೀದೃಶೈಶ್ವರ್ಯಂ ತತ್ತು ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧಂ ಚೈತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಮತ್ತಾಸ್ಪದಂ ಭವೇತ್

ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಇಂತಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದರೆ, ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದದು; ಅದು ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ನ ಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಸ್ವತಂತ್ರಸ್ಯ ಘಟತೇ ಮೂಲಹೇತುನಾ ಮೂರ್ತೇರಪಿ ಚ ಕಾರ್ಯತ್ವಾತ್ತತ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದಹೈತುಕೀ

ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದವನಿಗೆ ರೂಪ ಇರದು, ಏಕೆಂದರೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬೇಕು; ರೂಪವೇ ಫಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವತ್ರ ಪರಮೋ ಭಾವೋ ಽಪರಮಶ್ಚಾನ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ ಪರಮಾಪರಮೌ ಭಾವೌ ಕಥಮೇಕತ್ರ ಸಂಗತೌ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪರಮ ಮತ್ತು ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೇಗೆ ಸೇರುವವು?

ನಿಷ್ಫಲೋ ಹಿ ಸ್ವಭಾವೋ ಽಸ್ಯ ಪರಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಸ ಏವ ಸಕಲಃ ಕಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಭಾವೋ ಹ್ಯವಿಪರ್ಯಯಃ

ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ವಭಾವ ಏಕೆ ಇದೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ ಯಾವತ್ತೂ ಬದಲಾಗದು.

ಸ್ವಭಾವೋ ವಿಪರೀತಶ್ಚೇತ್ಸ್ವತಂತ್ರಃ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಯದಿ ನ ಕರೋತಿ ಕಿಮೀಶಾನೋ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಿಪರ್ಯಯಮ್

ಸ್ವಭಾವವೇ ವಿರುದ್ಧವಾದರೆ, ಈಶ್ವರನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ಅಶಾಶ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ?

ಮೂರ್ತಾತ್ಮಾ ಸಕಲಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ ಚಾನ್ಯೋ ನಿಷ್ಫಲಃ ಶಿವಃ ಶಿವೇನಾಧಿಷ್ಠಿತಶ್ಚೇತಿ ಸರ್ವತ್ರ ಲಘು ಕಥ್ಯತೇ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದು ಜೀವಿಗೆ ದೇಹರೂಪವಿದೆ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು, ಮತ್ತೊಂದು ಶಿವನು, ಫಲವಿಲ್ಲದವನು, ಶಿವನಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂರ್ತ್ಯಾತ್ಮೈವ ತದಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯಾಸ್ಯ ಭವೇದಿತಿ ತಸ್ಯ ಮೂರ್ತೌ ಮೂರ್ತಿಮತೋಃ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯಂ ಹಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹವೇ ಶಿವನ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ದೇಹವುಳ್ಳವನಿಗೂ ರೂಪಕ್ಕೂ ಅವಲಂಬನೆ ಇರುವುದೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ನಿರಪೇಕ್ಷೇಣ ಮೂರ್ತಿಃ ಸ್ವೀಕ್ರಿಯತೇ ಕಥಮ್ ಮೂರ್ತಿಸ್ವೀಕರಣಂ ತಸ್ಮಾನ್ಮೂರ್ತೌ ಸಾಧ್ಯಫಲೇಪ್ಸಯಾ

ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ರೂಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು? ಆದ್ದರಿಂದ, ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

ನ ಹಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಶರೀರತ್ವಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ ಸ್ವೇಚ್ಛೈವ ತಾದೃಶೀ ಪುಂಸಾಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಕರ್ಮಾನುಸಾರಿಣೀ

ತಾನೇ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದ್ದು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಜನರ ಇಚ್ಛೆಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವೀಕರ್ತುಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ದೇಹಂ ಹಾತುಂ ಚ ಪ್ರಭವನ್ತ್ಯುತ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾಂತಾಃ ಕಿಂ ತೇ ಕರ್ಮಾತಿವರ್ತಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಕರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗುವವರೇ?

ಇಚ್ಛಯಾ ದೇಹನಿರ್ಮಾಣಮಿನ್ದ್ರಜಾಲೋಪಮಂ ವಿದುಃ ಅಣಿಮಾದಿಗುಣೈಶ್ವರ್ಯವಶೀಕಾರಾನತಿಕ್ರಮಾತ್

ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಾಯೆಯಂತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಣಿಮಾದಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರ ಹಿಡಿತವಿದ್ದರೂ ಅದು ಮೀರದು.

ವಿಶ್ವರೂಪಂ ದಧದ್ವಿಷ್ಣುರ್ದಧೀಚೇನ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ಯುಧ್ಯತಾ ಸಮುಪಾಲಬ್ಧಸ್ತದ್ರೂಪಂ ದಧತಾ ಸ್ವಯಮ್

ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಆ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ನೋಡಿದನು.

ಸರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಸ್ಯಾಪಿ ಶಿವಸ್ಯ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಶರೀರವತ್ತಯಾನ್ಯಾತ್ಮಸಾಧರ್ಮ್ಯಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ನಃ

ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮ ಶಿವನಿಗೂ ದೇಹವುಳ್ಳವನಾಗಿರುವುದು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಂತೆಯೇ ತೋರುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಂ ಪ್ರಾಹುಶ್ಶಿವಂ ಪರಮಕಾರಣಮ್ ಸ ನಿರ್ಗೃಹ್ಣಾತಿ ದೇವಾನಾಂ ಸರ್ವಾನುಗ್ರಾಹಕಃ ಕಥಮ್

ಶಿವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ಪರಮ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸುವವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ?