ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಿ ತತೋನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ಕಲಾಭಿಸ್ತಾನಿ ತತ್ತ್ವಾನಿ ವ್ಯಾಪ್ತಾನ್ಯೇವ ಯಥಾತಥಮ್

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಇತರ ತತ್ವಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಆ ತತ್ವಗಳು ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀಗೆಯೇ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪರಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರಾದೌ ಪಞ್ಚಧಾ ಪರಿಣಾಮತಃ ಕಲಾಶ್ಚ ತಾ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾದ್ಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಾಃ ಪಞ್ಚ ಯಥೋತ್ತರಮ್

ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವಾಗ, ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆ ಐದು ಕಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಐದುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಾಪಿಕಾತಃ ಪರಾ ಶಕ್ತಿರವಿಭಕ್ತಾ ಷಡಧ್ವನಾಮ್ ಪರಪ್ರಕೃತಿಭಾವಸ್ಯ ತತ್ಸತ್ತ್ವಾಚ್ಛಿವತತ್ತ್ವತಃ

ವ್ಯಾಪನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಆರು ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಶಿವತತ್ವದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಶಕ್ತ್ಯಾದಿ ಚ ಪೃಥಿವ್ಯನ್ತಂ ಶಿವತತ್ತ್ವಸಮುದ್ಭವಮ್ ವ್ಯಾಪ್ತಮೇಕೇನ ತೇನೈವ ಮೃದಾ ಕುಂಭಾದಿಕಂ ಯಥಾ

ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವತತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಒಂದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಹೇಗೆ ಕುಂಭಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವದೋ ಹಾಗೆ.

ಶೈವಂ ತತ್ಪರಮಂ ಧಾಮ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ಯಂ ಷಡ್ಭಿರಧ್ವಭಿಃ ವ್ಯಾಪಿಕಾ ಽವ್ಯಾಪಿಕಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವವಿಶೋಧನಾತ್

ಆ ಶಿವನ ಪರಮ ಧಾಮವನ್ನು ಆರು ಪಥಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಾಪಕ ಶಕ್ತಿ ಐದು ತತ್ವಗಳ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ರುದ್ರಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಿರಣ್ಡಸ್ಯ ಶೋಧ್ಯತೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ತು ಯಾವದವ್ಯಕ್ತಗೋಚರಮ್

ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ರುದ್ರನ ವರೆಗೆ, ಅಂಡದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಅವ್ಯಕ್ತವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂ ವಿದ್ಯಯಾ ಮಧ್ಯೇ ಯಾವದ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಾವಧಿ ಶಾನ್ತ್ಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಮಧ್ವಾನ್ತೇ ವಿಶುದ್ಧಿಃ ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಯಾ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ವರೆಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಶಾಂತ್ಯತೀತೆಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.

ಯಾಮಾಹುಃ ಪರಮಂ ವ್ಯೋಮ ಪರಪ್ರಕೃತಿಯೋಗತಃ ಏತಾನಿ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಿ ಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಮಖಿಲಂ ಜಗತ್

ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರಮ ಆಕಾಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಐದು ತತ್ವಗಳಿಂದಲೇ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ತತ್ರೈವ ಸರ್ವಮೇವೇದಂ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಖಲು ಸಾಧಕೈಃ ಅಧ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಮವಿಜ್ಞಾಯ ಶುದ್ಧಿಂ ಯಃ ಕರ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ

ಅಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಕರು ನೋಡಬೇಕು. ಪಥಗಳ ವ್ಯಾಪನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು,

ಸ ವಿಪ್ರಲಮ್ಭಕಃ ಶುದ್ಧೇರ್ನಾಲಮ್ಪ್ರಾಪಯಿತುಂ ಫಲಮ್ ವೃಥಾ ಪರಿಶ್ರಮಸ್ತಸ್ಯ ನಿರಯಾಯೈವ ಕೇವಲಮ್

ಅವನು ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಶುದ್ಧಿಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು; ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆವಲ ನರಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಶಕ್ತಿಪಾತಸಮಾಯೋಗಾದೃತೇ ತತ್ತ್ವಾನಿ ತತ್ತ್ವತಃ ತದ್ವ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ತದ್ವಿವೃದ್ಧಿಶ್ಚ ಜ್ಞಾತುಮೇವಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ

ಶಕ್ತಿಪಾತದ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ, ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅವರ ವ್ಯಾಪನೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿರಾಜ್ಞಾ ಪರಾ ಶೈವೀ ಚಿದ್ರೂಪಾ ಮರಮೇಶ್ವರೀ ಶಿವೋ ಽಧಿತಿಷ್ಠತ್ಯಖಿಲಂ ಯಯಾ ಕಾರಣಭೂತಯಾ

ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ರಾಜಾದಿರಾಜಿ, ಪರಮ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಹೃದಯದ ಅಧಿಪತಿ, ಆ ಶೈವೀ ಶಕ್ತಿ. ಅವಳು ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ನಾತ್ಮನೋ ನೈವ ಮಾಯೈಷಾ ನ ವಿಕಾರೋ ವಿಚಾರತಃ ನ ಬಂಧೋ ನಾಪಿ ಮುಕ್ತಿಶ್ಚ ಬಂಧಮುಕ್ತಿವಿಧಾಯಿನೀ

ಇದು ಆತ್ಮವೂ ಅಲ್ಲ, ಮಾಯೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೋ ಪರಿವರ್ತನೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ಬಂಧನವೂ ಅಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಪರಾಕಾಷ್ಟಾ ಶಿವಸ್ಯ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಸಮಾನಧರ್ಮಿಣೀ ತಸ್ಯ ತೈಸ್ತೈರ್ಭಾವೈರ್ವಿಶೇಷತಃ

ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದವಳು, ಶಿವನ ಜೊತೆ ಇರುವವಳು, ಅವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸ ತಯೈವ ಗೃಹೀ ಸಾಪಿ ತೇನೈವ ಗೃಹಿಣೀ ಸದಾ ತಯೋರಪತ್ಯಂ ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಪರಪ್ರಕೃತಿಜಂ ಜಗತ್

ಅವನನ್ನು ಅವಳಿಂದಲೇ ಹಿಡಿಯಬಹುದು, ಅವಳನ್ನು ಅವನಿಂದಲೇ ಹಿಡಿಯಬಹುದು; ಅವರಿಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಫಲವೇ ಈ ಜಗತ್ತು.

ಸ ಕರ್ತಾ ಕಾರಣಂ ಸೇತಿ ತಯೋರ್ಭೇದೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ಏಕ ಏವ ಶಿವಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ದ್ವಿಧಾ ಽಸೌ ಸಮವಸ್ಥಿತಃ

ಅವನು ಕರ್ತ, ಅವಳು ಕಾರಣ; ಅವರಿಬ್ಬರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೀಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಶಿವನೇ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು.

ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಭಾವೇನ ತಯೋರ್ಭೇದ ಇತ್ಯಪಿ ಕೇಚನ ಅಪರೇ ತು ಪರಾ ಶಕ್ತಿಃ ಶಿವಸ್ಯ ಸಮವಾಯಿನೀ

ಕೆಲವರು ಅವರಿಬ್ಬರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು-ಗಂಡು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಪರಾಶಕ್ತಿ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗವಾಗಿ ಇರುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಭೇವ ಭಾನೋಶ್ಚಿದ್ರೂಪಾ ಭಿನ್ನೈವೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ತಸ್ಮಾಚ್ಛಿವಃ ಪರೋ ಹೇತುಸ್ತಸ್ಯಾಜ್ಞಾ ಪರಮೇಶ್ವರೀ

ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಅವಳು ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನಳೂ ಹೌದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿವನೇ ಪರಮ ಕಾರಣ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ.

ತಯೈವ ಪ್ರೇರಿತಾ ಶೈವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿರವ್ಯಯಾ ಮಹಾಮಾಯಾ ಚ ಮಾಯಾ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತ್ರಿಗುಣೇತಿ ಚ

ಅವಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ಶೈವೀ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿ, ಅವಿನಾಶಿನಿಯಾಗಿ, ಮಹಾಮಾಯೆಯಾಗಿ, ಮಾಯೆಯಾಗಿ, ಮೂರು ಗುಣಗಳಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವಿಧಾ ಕಾರ್ಯವೇಧೇನ ಸಾ ಪ್ರಸೂತೇ ಷಡಧ್ವನಃ ಸ ವಾಗರ್ಥಮಯಶ್ಚಾಧ್ವಾ ಷಡ್ವಿಧೋ ನಿಖಿಲಂ ಜಗತ್

ಮೂರು ವಿಧದ ಫಲಗಳಿಂದ ಅವಳು ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆರು ವಿಧದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಜಗತ್ತು, ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಅಸ್ಯೈವ ವಿಸ್ತರಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಶಾಸ್ತ್ರಜಾತಮಶೇಷತಃ

ಈ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಚರಿತಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಗೃಹ್ಯಾಣಿ ಗಹನಾನಿ ಚ ದುರ್ವಿಜ್ಞೇಯಾನಿ ದೇವೈಶ್ಚ ಮೋಹಯಂತಿ ಮನಾಂಸಿ ನಃ

ಶಿವನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಆಳವಾದ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಚರಿತ್ರೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಿವಯೋಸ್ತತ್ತ್ವಸಮ್ಬನ್ಧೇ ನ ದೋಷ ಉಪಲಭ್ಯತೇ ಚರಿತೈಃ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಭಾವಸ್ತಯೋರಪಿ ವಿಭಾವ್ಯತೇ

ಶಿವ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಯ ತತ್ವಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ಽಪಿ ಲೋಕಾನಾಂ ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯನ್ತಹೇತವಃ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹೌ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶಿವಸ್ಯ ವಶವರ್ತಿನಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರೂ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವಃ ಪುನರ್ನ ಕಸ್ಯಾಪಿ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹಾಸ್ಪದಮ್ ಅತೋ ಽನಾಯತ್ತಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ತಸ್ಯೈವೇತಿ ವಿನಿಶ್ಚಿತಮ್

ಆದರೆ ಶಿವನು ಯಾರಿಗೂ ಬಂಧನ ಅಥವಾ ಅನುಗ್ರಹದ ಆಧಾರನಲ್ಲ; ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ಯದ್ಯೇವಮೀದೃಶೈಶ್ವರ್ಯಂ ತತ್ತು ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧಂ ಚೈತಸ್ಯ ಮೂರ್ತಿಮತ್ತಾಸ್ಪದಂ ಭವೇತ್

ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯ ಇಂತಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದರೆ, ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದದು; ಅದು ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಅದು ಅವನ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ನ ಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಸ್ವತಂತ್ರಸ್ಯ ಘಟತೇ ಮೂಲಹೇತುನಾ ಮೂರ್ತೇರಪಿ ಚ ಕಾರ್ಯತ್ವಾತ್ತತ್ಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದಹೈತುಕೀ

ಆದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದವನಿಗೆ ರೂಪ ಇರದು, ಏಕೆಂದರೆ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬೇಕು; ರೂಪವೇ ಫಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವತ್ರ ಪರಮೋ ಭಾವೋ ಽಪರಮಶ್ಚಾನ್ಯ ಉಚ್ಯತೇ ಪರಮಾಪರಮೌ ಭಾವೌ ಕಥಮೇಕತ್ರ ಸಂಗತೌ

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪರಮ ಮತ್ತು ಅಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದೇ ಕಡೆ ಹೇಗೆ ಸೇರುವವು?

ನಿಷ್ಫಲೋ ಹಿ ಸ್ವಭಾವೋ ಽಸ್ಯ ಪರಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ಸ ಏವ ಸಕಲಃ ಕಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಭಾವೋ ಹ್ಯವಿಪರ್ಯಯಃ

ಪರಮಾತ್ಮನ ಪರಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಯಾವ ಫಲವೂ ಇಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಪಂಚದ ಸ್ವಭಾವ ಏಕೆ ಇದೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವ ಯಾವತ್ತೂ ಬದಲಾಗದು.