ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅತೋ ಮೃತ್ಯುಂಜಯಾಯೇತ್ಥಮಮೃತಪ್ಲಾವನಂ ಸದಾ ಶಿವಶಕ್ತ್ಯಮೃತಸ್ಪರ್ಶೇ ಲಬ್ಧಂ ಯೇನ ಕುತೋ ಮೃತಿಃ

ಆದಕಾರಣ, ಸದಾ ಹೀಗೆ ಅಮೃತದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮರಣವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ಹೇಗೆ ಮರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು?

ಯೋ ವೇದ ದಹನಂ ಗುಹ್ಯಂ ಪ್ಲಾವನಂ ಚ ಯಥೋದಿತಮ್ ಅಗ್ನೀಷೋಮಪದಂ ಹಿತ್ವಾ ನ ಸ ಭೂಯೋ ಽಭಿಜಾಯತೇ

ಯಾರು ಗುಪ್ತವಾದ ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಸ್ನಾನವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಿವಾಗ್ನಿನಾ ತನುಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ಶಕ್ತಿಸೌಮ್ಯಾ ಮೃತೇನ ಯಃ ಪ್ಲಾವಯೇದ್ಯೋಗಮಾರ್ಗೇಣ ಸೋ ಽಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ

ಯಾರು ಶಿವಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಶಕ್ತಿಯ ಅಮೃತದಿಂದ ಯೋಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಮೃತತ್ವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಹೃದಿ ಕೃತ್ವೇಮಮರ್ಥಂ ವೈ ದೇವೇನ ಸಮುದಾಹೃತಮ್ ಅಗ್ನೀಷೋಮಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಂ ಜಗದಿತ್ಯನುರೂಪತಃ

ಈ ದೇವರು ಹೇಳಿದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ನಿವೇದಯಾಮಿ ಜಗತೋ ವಾಗರ್ಥಾತ್ಮ್ಯಂ ಕೃತಂ ಯಥಾ ಷಡಧ್ವವೇದನಂ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಮಾಸಾನ್ನ ತು ವಿಸ್ತರಾತ್

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವಾಕ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ಮತ್ತು ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ನಾಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿದಶಬ್ದಾರ್ಥೋ ನಾಪಿ ಶಬ್ದೋ ನಿರರ್ಥಕಃ ತತೋ ಹಿ ಸಮಯೇ ಶಬ್ದಸ್ಸರ್ವಸ್ಸರ್ವಾರ್ಥಬೋಧಕಃ

ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಶಬ್ದವಿಲ್ಲದ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದಂತಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಬ್ದವೂ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಕೃತೇಃ ಪರಿಣಾಮೋ ಽಯಂ ದ್ವಿಧಾ ಶಬ್ದಾರ್ಥಭಾವನಾ ತಾಮಾಹುಃ ಪ್ರಾಕೃತೀಂ ಮೂರ್ತಿಂ ಶಿವಯೋಃ ಪರಮಾತ್ಮನೋಃ

ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ. ಇದನ್ನು ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶಬ್ದಾತ್ಮಿಕಾ ವಿಭೂತಿರ್ಯಾ ಸಾ ತ್ರಿಧಾ ಕಥ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ಸ್ಥೂಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಪರಾ ಚೇತಿ ಸ್ಥೂಲಾ ಯಾ ಶ್ರುತಿಗೋಚರಾ

ಶಬ್ದಸ್ವರೂಪವಾದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸ್ಥೂಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಾ. ಸ್ಥೂಲವೆಂದರೆ ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದದು.

ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಚಿನ್ತಾಮಯೀ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಚಿಂತಯಾ ರಹಿತಾ ಪರಾ ಯಾ ಶಕ್ತಿಃ ಸಾ ಪರಾ ಶಕ್ತಿಶ್ಶಿವತತ್ತ್ವಸಮಾಶ್ರಯಾ

ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆಂದರೆ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಪರಾ ಎಂದರೆ ಚಿಂತನೆಯಿಲ್ಲದದು. ಆ ಶಕ್ತಿ ಪರಾ ಶಕ್ತಿ, ಶಿವತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವದು.

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಸಮಾಯೋಗಾದಿಚ್ಛೋಪೋದ್ಬಲಿಕಾ ತಥಾ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಸಮಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮಾ ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವಸಮಾಖ್ಯಯಾ

ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದಾಗುವುದರಿಂದ ಅದು ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಮೂಹರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದು ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಸಮಸ್ತಕಾರ್ಯಜಾತಸ್ಯ ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿತಾಂ ಗತಾ ಸೈವ ಕುಣ್ಡಲಿನೀ ಮಾಯಾ ಶುದ್ಧಾಧ್ವಪರಮಾ ಸತೀ

ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವಳು, ಆಕೆ ಕುಂಡಲಿನಿ, ಮಾಯೆ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧವಾದ ಪರಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವಳು.

ಸಾ ವಿಭಾಗಸ್ವರೂಪೈವ ಷಡಧ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಜೃಂಭತೇ ತತ್ರ ಶಬ್ದಾಸ್ತ್ರಯೋ ಽಧ್ವಾನಸ್ತ್ರಯಶ್ಚಾರ್ಥಾಃ ಸಮೀರಿತಾಃ

ಆಕೆ ವಿಭಾಗಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಆರು ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶಬ್ದಕ್ಕೆ, ಮೂರು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ವೈ ಪುಂಸಾಂ ನೈಜಶುದ್ಧ್ಯನುರೂಪತಃ ಲಯಭೋಗಾಧಿಕಾರಾಸ್ಸ್ಯುಸ್ಸರ್ವತತ್ತ್ವವಿಭಾಗತಃ

ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೆ, ಅವರ ಸ್ವಂತ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ತತ್ತ್ವಗಳ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಲಯ ಅಥವಾ ಭೋಗದ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಲಾಭಿಸ್ತಾನಿ ತತ್ತ್ವಾನಿ ವ್ಯಾಪ್ತಾನ್ಯೇವ ಯಥಾತಥಮ್ ಪರಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರಾದೌ ಪಞ್ಚಧಾ ಪರಿಣಾಮತಃ

ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ತತ್ವಗಳು, ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಐದು ವಿಧವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಾಗ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಕಲಾಶ್ಚ ತಾ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾದ್ಯಾಃ ಪರ್ಯಾಪ್ತಾ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಯಃ ಮಂತ್ರಾಧ್ವಾ ಚ ಪದಾಧ್ವಾ ಚ ವರ್ಣಾಧ್ವಾ ಚೇತಿ ಶಬ್ದತಃ

ಆ ಕಲೆಗಳು ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮಂತ್ರಪಥ, ಪದಪಥ, ವರ್ಣಪಥ ಎಂಬುವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಭುವನಾಧ್ವಾ ಚ ತತ್ತ್ವಾಧ್ವಾ ಕಲಾಧ್ವಾ ಚಾರ್ಥತಃ ಕ್ರಮಾತ್ ಅತ್ರಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವ್ಯಾಪ್ಯವ್ಯಾಪಕತೋಚ್ಯತೇ

ಭುವನಪಥ, ತತ್ವಪಥ, ಕಲಾಪಥ ಎಂಬುವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅರ್ಥದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಾಪನೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಂತ್ರಾಃ ಸರ್ವೈಃ ಪದೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾ ವಾಕ್ಯಭಾವಾತ್ಪದಾನಿ ಚ ವರ್ಣೈರ್ವರ್ಣಸಮೂಹಂ ಹಿ ಪದಮಾಹುರ್ವಿಪಶ್ಚಿತಃ

ಮಂತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಾಕ್ಯಗಳು ಪದಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಪದಗಳು ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವರ್ಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಪದವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವರ್ಣಾಸ್ತು ಭುವನೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ತೇಷೂಪಲಂಭನಾತ್ ಭುವನಾನ್ಯಪಿ ತತ್ತ್ವೌಘೈರುತ್ಪತ್ತ್ಯಾಂತರ್ಬಹಿಷ್ಕ್ರಮಾತ್

ವರ್ಣಗಳು ಭುವನಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಭುವನಗಳು ತತ್ವಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಹೊರಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಾನಿ ಕಾರಣೈಸ್ತತ್ತ್ವೈರಾರಬ್ಧತ್ವಾದನೇಕಶಃ ಅಂತರಾದುತ್ಥಿತಾನೀಹ ಭುವನಾನಿ ತು ಕಾನಿಚಿತ್

ಅವುಗಳು ಕಾರಣ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭುವನಗಳು ಒಳಗಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೌರಾಣಿಕಾನಿ ಚಾನ್ಯಾನಿ ವಿಜ್ಞೇಯಾನಿ ಶಿವಾಗಮೇ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಿ ತತ್ತ್ವಾನ್ಯಪಿ ಚ ಕಾನಿಚಿತ್

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯುವ ಇತರ ಭುವನಗಳನ್ನು ಶಿವಾಗಮದಲ್ಲಿಯೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕೆಲವು ತತ್ವಗಳು ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರಸಿದ್ಧಾನಿ ತತೋನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಕೃತ್ಸ್ನಶಃ ಕಲಾಭಿಸ್ತಾನಿ ತತ್ತ್ವಾನಿ ವ್ಯಾಪ್ತಾನ್ಯೇವ ಯಥಾತಥಮ್

ಶಿವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಇತರ ತತ್ವಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಆ ತತ್ವಗಳು ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀಗೆಯೇ ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಪರಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರಾದೌ ಪಞ್ಚಧಾ ಪರಿಣಾಮತಃ ಕಲಾಶ್ಚ ತಾ ನಿವೃತ್ತ್ಯಾದ್ಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಾಃ ಪಞ್ಚ ಯಥೋತ್ತರಮ್

ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವಾಗ, ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಆ ಐದು ಕಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಐದುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಾಪಿಕಾತಃ ಪರಾ ಶಕ್ತಿರವಿಭಕ್ತಾ ಷಡಧ್ವನಾಮ್ ಪರಪ್ರಕೃತಿಭಾವಸ್ಯ ತತ್ಸತ್ತ್ವಾಚ್ಛಿವತತ್ತ್ವತಃ

ವ್ಯಾಪನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಆರು ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ ಶಿವತತ್ವದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

ಶಕ್ತ್ಯಾದಿ ಚ ಪೃಥಿವ್ಯನ್ತಂ ಶಿವತತ್ತ್ವಸಮುದ್ಭವಮ್ ವ್ಯಾಪ್ತಮೇಕೇನ ತೇನೈವ ಮೃದಾ ಕುಂಭಾದಿಕಂ ಯಥಾ

ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯವರೆಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಶಿವತತ್ವದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು, ಆ ಒಂದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಹೇಗೆ ಕುಂಭಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವದೋ ಹಾಗೆ.

ಶೈವಂ ತತ್ಪರಮಂ ಧಾಮ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ಯಂ ಷಡ್ಭಿರಧ್ವಭಿಃ ವ್ಯಾಪಿಕಾ ಽವ್ಯಾಪಿಕಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವವಿಶೋಧನಾತ್

ಆ ಶಿವನ ಪರಮ ಧಾಮವನ್ನು ಆರು ಪಥಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಾಪಕ ಶಕ್ತಿ ಐದು ತತ್ವಗಳ ಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

ನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ರುದ್ರಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಿರಣ್ಡಸ್ಯ ಶೋಧ್ಯತೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ತು ಯಾವದವ್ಯಕ್ತಗೋಚರಮ್

ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ರುದ್ರನ ವರೆಗೆ, ಅಂಡದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಅವ್ಯಕ್ತವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತದೂರ್ಧ್ವಂ ವಿದ್ಯಯಾ ಮಧ್ಯೇ ಯಾವದ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಾವಧಿ ಶಾನ್ತ್ಯಾ ತದೂರ್ಧ್ವಂ ಮಧ್ವಾನ್ತೇ ವಿಶುದ್ಧಿಃ ಶಾನ್ತ್ಯತೀತಯಾ

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ವರೆಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಶಾಂತ್ಯತೀತೆಯಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.

ಯಾಮಾಹುಃ ಪರಮಂ ವ್ಯೋಮ ಪರಪ್ರಕೃತಿಯೋಗತಃ ಏತಾನಿ ಪಞ್ಚತತ್ತ್ವಾನಿ ಯೈರ್ವ್ಯಾಪ್ತಮಖಿಲಂ ಜಗತ್

ಪರಮ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಪರಮ ಆಕಾಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಐದು ತತ್ವಗಳಿಂದಲೇ ಸಕಲ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ತತ್ರೈವ ಸರ್ವಮೇವೇದಂ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಖಲು ಸಾಧಕೈಃ ಅಧ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಮವಿಜ್ಞಾಯ ಶುದ್ಧಿಂ ಯಃ ಕರ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ

ಅಲ್ಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಕರು ನೋಡಬೇಕು. ಪಥಗಳ ವ್ಯಾಪನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನು,