ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಲಜ್ಜಯಾ ನ ಕಿಮಪ್ಯೂಚೇ ಕೌಶಿಕೀ ವರ್ಣನಾತ್ಪರಮ್ ತದೇವ ವರ್ಣಯಾಮ್ಯದ್ಯ ಶೃಣು ದೇವ್ಯಾಶ್ಚ ವರ್ಣನಮ್

ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೌಶಿಕಿಯು ವರ್ಣನೆಯ ಹೊರತು ಮತ್ತೇನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ದೇವಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ಕಿಂ ದೇವೇನ ನ ಸಾ ದೃಷ್ಟಾ ಯಾ ಸೃಷ್ಟಾ ಕೌಶಿಕೀ ಮಯಾ ತಾದೃಶೀ ಕನ್ಯಕಾ ಲೋಕೇ ನ ಭೂತಾ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ದೇವತೆಗಳು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲವೇ? ನಾನು ಕೌಶಿಕಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಇಂತಹವಳು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಯಾ ವೀರ್ಯಂ ಬಲಂ ವಿನ್ಧ್ಯನಿಲಯಂ ವಿಜಯಂ ತಥಾ ಶುಂಭಸ್ಯ ಚ ನಿಶುಂಭಸ್ಯ ಮಾರಣೇ ಚ ರಣೇ ತಯೋಃ

ಆಕೆಯ ಶಕ್ತಿ, ಬಲ, ವಿಂಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಜಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಂಭ ಮತ್ತು ನಿಶುಂಭರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿದುದು ಅವಳದು.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಫಲದಾನಂ ಚ ಲೋಕಾಯ ಭಜತೇ ಸದಾ ಲೋಕಾನಾಂ ರಕ್ಷಣಂ ಶಶ್ವದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಜ್ಞಾಪಯಿಷ್ಯತಿ

ಅವಳು ಸದಾ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಲೋಕಗಳ ನಿರಂತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳನ್ನು ಸದಾ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತಿ ಸಂಭಾಷಮಾಣಾಯಾ ದೇವ್ಯಾ ಏವಾಜ್ಞಯಾ ತದಾ ವ್ಯಾಘ್ರಃ ಸಖ್ಯಾ ಸಮಾನೀಯ ಪುರೋ ಽವಸ್ಥಾಪಿತಸ್ತದಾ

ಈ ರೀತಿ ದೇವಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ಆದೇಶದಿಂದ ಅವಳ ಸ್ನೇಹಿತನು ಹುಲಿಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅವಳ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.

ತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಾಹ ಪುನರ್ದೇವೀ ದೇವಾನೀತಮುಪಾಯತಮ್ ವ್ಯಾಘ್ರಂ ಪಶ್ಯ ನ ಚಾನೇನ ಸದೃಶೋ ಮದುಪಾಸಕಃ

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವಿಯು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಹುಲಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಉಪಾಯವಾಗಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೋಡು, ನನ್ನ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಅವನಂತೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.'

ಅನೇನ ದುಷ್ಟಸಂಘೇಭ್ಯೋ ರಕ್ಷಿತಂ ಮತ್ತಪೋವನಮ್ ಅತೀವ ಮಮ ಭಕ್ತಶ್ಚ ವಿಶ್ರಬ್ಧಶ್ಚ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾತ್

ಈ ಹುಲಿ ದುಷ್ಟರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ನನ್ನ ತಪೋವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತನೂ, ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸ್ವದೇಶಂ ಚ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರಸಾದಾರ್ಥಂ ಸಮಾಗತಃ ಯದಿ ಪ್ರೀತಿರಭೂನ್ಮತ್ತಃ ಪರಾಂ ಪ್ರೀತಿಂ ಕರೋಷಿ ಮೇ

ನೀನು ನಿನ್ನ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ. ನಿಜವಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇದ್ದರೆ, ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸು.

ನಿತ್ಯಮನ್ತಃಪುರದ್ವಾರಿ ನಿಯೋಗಾನ್ನನ್ದಿನಃ ಸ್ವಯಮ್ ರಕ್ಷಿಭಿಸ್ಸಹ ತಚ್ಚಿಹ್ನೈರ್ವರ್ತತಾಮಯಮೀಶ್ವರ

ನಂದಿಯ ಆದೇಶದಿಂದ ಅವನು ತಾನೇ, ಆ ಗುರುತುಗಳಿರುವ ರಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅಂತರಂಗದ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಭು.

ಮಧುರಂ ಪ್ರಣಯೋದರ್ಕಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವ್ಯಾಃ ಶುಭಂ ವಚಃ ಪ್ರೀತೋ ಽಸ್ಮೀತ್ಯಾಹ ತಂ ದೇವಸ್ಸ ಚಾದೃಶ್ಯತ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್

ದೇವಿಯ ಮಧುರವಾದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವರು 'ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಬಿಭ್ರದ್ವೇತ್ರಲತಾಂ ಹೈಮೀಂ ರತ್ನಚಿತ್ರಂ ಚ ಕಂಚುಕಮ್ ಛುರಿಕಾಮುರಗಪ್ರಖ್ಯಾಂ ಗಣೇಶೋ ರಕ್ಷವೇಷಧೃಕ್

ರಕ್ಷಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ಬಂಗಾರದ ದಂಡ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಹಾವುಗೆ ಹೋಲುವ ಚೂರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದನು.

ಯಸ್ಮಾತ್ಸೋಮೋ ಮಹಾದೇವೋ ನನ್ದೀ ಚಾನೇನ ನನ್ದಿತಃ ಸೋಮನನ್ದೀತಿ ವಿಖ್ಯಾತಸ್ತಸ್ಮಾದೇಷ ಸಮಾಖ್ಯಯಾ

ಸೋಮ ಮಹಾದೇವರೂ, ನಂದಿಯೂ ಅವನಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಅವನು ಸೋಮನಂದಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಇತ್ಥಂ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಿಯಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇವಶ್ಚರ್ಧೇನ್ದುಭೂಷಣಃ ಭೂಷಯಾಮಾಸ ತನ್ದಿವ್ಯೈರ್ಭೂಷಣೈ ರತ್ನಭೂಷಿತೈಃ

ಹೀಗೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಚಂದ್ರಕಲೆಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದ ದೇವರು ಅವನನ್ನು ದೈವಿಕ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.

ತತಸ್ಸ ಗೌರೀಂ ಗಿರಿಶೋ ಗಿರೀನ್ದ್ರಜಾಂ ಸಗೌರವಾಂ ಸರ್ವಮನೋಹರಾಂ ಹರಃ ಪರ್ಯಂಕಮಾರೋಪ್ಯ ವರಾಂಗಭೂಷಣೈರ್ವಿಭೂಷಯಾಮಾಸ ಶಶಾಂಕಭೂಷಣಃ

ನಂತರ ಚಂದ್ರಕಲಾಧಾರಿ ಹರನು, ಪರ್ವತಕುಮಾರಿಯಾದ ಗೌರಿಯನ್ನು, ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರು.

ದೇವೀಂ ಸಮಾದಧಾನೇನ ದೇವೇನೇದಂ ಕಿಮೀರಿತಮ್ ಅಗ್ನಿಷೋಮಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಂ ವಾಗರ್ಥಾತ್ಮಕಮಿತ್ಯಪಿ

ದೇವಿಯನ್ನು ದೇವರು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 'ಈ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮ ಸ್ವರೂಪ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತು ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.

ಆಜ್ಞೈಕಸಾರಮೈಶ್ವರ್ಯಮಾಜ್ಞಾ ತ್ವಮಿತಿ ಚೋದಿತಮ್ ತದಿದಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮೋ ಯಥಾವದನುಪೂರ್ವಶಃ

'ಆಜ್ಞೆಯೇ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ; ಆಜ್ಞೆ ನೀನೇ' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಲು ನಾವು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಅಗ್ನಿರಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ರೌದ್ರೀ ಘೋರಾ ಯಾ ತೈಜಸೀ ತನುಃ ಸೋಮಃ ಶಾಕ್ತೋ ಽಮೃತಮಯಃ ಶಕ್ತೇಃ ಶಾನ್ತಿಕರೀ ತನುಃ

ಅಗ್ನಿಯು ರೌದ್ರಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ತೇಜಸ್ವಿ ರೂಪ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಸೋಮನು ಶಕ್ತಿಯ ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ.

ಅಮೃತಂ ಯತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಸಾ ತೇಜೋ ವಿದ್ಯಾ ಕಲಾ ಸ್ವಯಮ್ ಭೂತಸೂಕ್ಷ್ಮೇಷು ಸರ್ವೇಷು ತ ಏವ ರಸತೇಜಸೀ

ಅಮೃತವೇ ಆಧಾರ, ಅದು ಬೆಳಕು, ಜ್ಞಾನ, ಕಲೆಯೂ ಹೌದು. ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ರಸ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿವೆ.

ದ್ವಿವಿಧಾ ತೇಜಸೋ ವೃತ್ತಿಸೂರ್ಯಾತ್ಮಾ ಚಾನಲಾತ್ಮಿಕಾ ತಥೈವ ರಸವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಸೋಮಾತ್ಮಾ ಚ ಜಲಾತ್ಮಿಕಾ

ತೇಜಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಎರಡು ವಿಧ: ಒಂದು ಸೂರ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದ ಅಗ್ನಿತನ, ಇನ್ನೊಂದು ರಸಸ್ವರೂಪವಾದ ಸೋಮ, ನೀರಿನ ಸ್ವಭಾವ.

ವಿದ್ಯುದಾದಿಮಯನ್ತೇಜೋ ಮಧುರಾದಿಮಯೋ ರಸಃ ತೇಜೋರಸವಿಭೇದೈಸ್ತು ಧೃತಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ತೇಜಸ್ಸು ಮಿಂಚು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ರಸವು ಸಿಹಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಸದ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಸಕಲ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನೇರಮೃತನಿಷ್ಪತ್ತಿರಮೃತೇನಾಗ್ನಿರೇಧತೇ ಅತ ಏವ ಹಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತಮಗ್ನೀಷೋಮಂ ಜಗದ್ಧಿತಮ್

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಮೃತವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅಮೃತದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಗ್ನಿ-ಸೋಮ ತತ್ವವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

ಹವಿಷೇ ಸಸ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಿರ್ವೃಷ್ಟಿಃ ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಯೇ ವೃಷ್ಟೇರೇವ ಹವಿಸ್ತಸ್ಮಾದಗ್ನೀಷೋಮಧೃತಂ ಜಗತ್

ಹವನದಿಂದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಮಳೆಯು ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ. ಹವನದಿಂದ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಅಗ್ನಿರೂರ್ಧ್ವಂ ಜ್ವಲತ್ಯೇಷ ಯಾವತ್ಸೌಮ್ಯಂ ಪರಾಮೃತಮ್ ಯಾವದಗ್ನ್ಯಾಸ್ಪದಂ ಸೌಮ್ಯಮಮೃತಂ ಚ ಸ್ರವತ್ಯಧಃ

ಅಗ್ನಿಯು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತದೆ, ಚಂದ್ರನ ಅಮೃತವರೆಗೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಸ್ಥಾನವರೆಗೆ ಚಂದ್ರನ ಅಮೃತವು ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಅತ ಏವ ಹಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿರಧಸ್ತಾಚ್ಛಕ್ತಿರೂರ್ಧ್ವತಃ ಯಾವದಾದಹನಂ ಚೋರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚಾಪ್ಲಾವನಂ ಭವೇತ್

ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯು ಕೆಳಗಿದೆ, ಶಕ್ತಿಯು ಮೇಲಿದೆ; ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಹನ, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆವಾಹನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಆಧಾರಶಕ್ತ್ಯೈವ ಧೃತಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿರಯಮೂರ್ಧ್ವಗಃ ತಥೈವ ನಿಮ್ನಗಃ ಸೋಮಶ್ಶಿವಶಕ್ತಿಪದಾಸ್ಪದಃ

ಈ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯು ಆಧಾರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಸೋಮನು ಶಿವಶಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.

ಶಿವಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಶಕ್ತಿರೂರ್ಧ್ವಂ ಶಕ್ತಿರಧಃ ಶಿವಃ ತದಿತ್ಥಂ ಶಿವಶಕ್ತಿಭ್ಯಾನ್ನಾವ್ಯಾಪ್ತಮಿಹ ಕಿಞ್ಚನ

ಶಿವನು ಮೇಲಿರುವನು, ಶಕ್ತಿಯು ಕೆಳಗಿರುವಳು; ಶಕ್ತಿಯು ಮೇಲಿರುವಳು, ಶಿವನು ಕೆಳಗಿರುವನು. ಹೀಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಶಿವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯು ತುಂಬದಂತಹುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಸಕೃಚ್ಚಾಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧಂ ಜಗದ್ಯದ್ಭಸ್ಮಸಾತ್ಕೃತಮ್ ಅಗ್ನೇರ್ವೀರ್ಯಮಿದಂ ಚಾಹುಸ್ತದ್ವೀರ್ಯಂ ಭಸ್ಮ ಯತ್ತತಃ

ಅಗ್ನಿಯು ಜಗತ್ತನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸುಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಭಸ್ಮವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿ ಆ ಭಸ್ಮದಲ್ಲಿದೆ.

ಯಶ್ಚೇತ್ಥಂ ಭಸ್ಮಸದ್ಭಾವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ನಾತಿ ಚ ಭಸ್ಮನಾ ಅಗ್ನಿರಿತ್ಯಾದಿಭಿರ್ಮನ್ತ್ರೈರ್ಬದ್ಧಃ ಪಾಶಾತ್ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ

ಯಾರು ಈ ರೀತಿ ಭಸ್ಮದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತು, ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛರಿಸಿ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ನೇರ್ವೀರ್ಯಂ ತು ಯದ್ಭಸ್ಮ ಸೋಮೇನಾಪ್ಲಾವಿತಮ್ಪುನಃ ಅಯೋಗಯುಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಕೃತೇರಧಿಕಾರಾಯ ಕಲ್ಪತೇ

ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಸೋಮದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ, ಅಯೋಗದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.