ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯಾತ್ಮನಃ ಪರಂ ಭಾವಂ ಸ್ಮಾರಯಿತ್ವಾನುರೂಪತಃ ಬ್ರಹ್ಮಣಾಭ್ಯರ್ಥಿತಾ ಗೌರೀ ತಪಸೋ ಽಪಿ ನ್ಯವರ್ತತ

ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಂತೆ ಗೌರಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು.

ತತೋ ದೇವೀಮನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ತರ್ಹಿತೇ ಸತಿ ದೇವೀಂ ಚ ಮಾತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇನಾಂ ಹಿಮವತಾ ಸಹ

ಆಮೇಲೆ ದೇವಿಯವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ದೇವಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಮೆನಾಳನ್ನು ಹಿಮವಂತನ ಜೊತೆಗೆ ನೋಡಿದರು.

ಪ್ರಣಮ್ಯಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಬಹುಧಾ ಪಿತರೌ ವಿರಹಾಸಹೌ ತಪಃ ಪ್ರಣಯಿನೋ ದೇವೀ ತಪೋವನಮಹೀರುಹಾನ್

ತಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇರಲಾರದೆ ದುಃಖಪಡುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ, ತಪಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ದೇವಿಯವರು ತಪೋವನದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.

ವಿಪ್ರಯೋಗಶುಚೇವಾಗ್ರೇ ಪುಷ್ಪಬಾಷ್ಪಂ ವಿಮುಂಚತಃ ತತ್ತುಚ್ಛಾಖಾಸಮಾರೂಢವಿಹಗೋ ದೀರಿತೈ ರುತೈಃ

ವಿಚ್ಛೇದನದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೇಲಿನ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ದುಃಖಭರಿತವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ವ್ಯಾಕುಲಂ ಬಹುಧಾ ದೀನಂ ವಿಲಾಪಮಿವ ಕುರ್ವತಃ ಸಖೀಭ್ಯಃ ಕಥಯಂತ್ಯೇವಂ ಸತ್ತ್ವರಾ ಭರ್ತೃದರ್ಶನೇ

ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ, ಭರ್ತೃನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆತುರದಿಂದ ಸಖಿಯರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಚ ತಂ ವ್ಯಾಘ್ರಂ ಸ್ನೇಹಾತ್ಪುತ್ರಮಿವೌರಸಮ್ ದೇಹಸ್ಯ ಪ್ರಭಯಾ ಚೈವ ದೀಪಯನ್ತೀ ದಿಶೋ ದಶ

ಆ ಹುಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ದೇಹದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಪ್ರಯಯೌ ಮಂದರಂ ಗೌರೀ ಯತ್ರ ಭರ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಜಗತಾಂ ಧಾತಾ ಕರ್ತಾ ಪಾತಾ ವಿನಾಶಕೃತ್

ಗೌರಿ ಮಂಡರ ಪರ್ವತದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಳು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳ ಭರ್ತೃ ಮಹೇಶ್ವರನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಪಾಲಕ, ನಾಶಕನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.

ಕೃತ್ವಾ ಗೌರಂ ವಪುರ್ದಿವ್ಯಂ ದೇವೀ ಗಿರಿವರಾತ್ಮಜಾ ಕಥಂ ದದರ್ಶ ಭರ್ತಾರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ಮನ್ದಿತಂ ಸತೀ

ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ದಿವ್ಯವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಆ ಸತಿ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ತನ್ನ ಭರ್ತೃನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡಳು?

ಪ್ರವೇಶಸಮಯೇ ತಸ್ಯಾ ಭವನದ್ವಾರಗೋಚರೈಃ ಗಣೇಶೈಃ ಕಿಂ ಕೃತಂ ದೇವಸ್ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಿನ್ತದಾ ಽಕರೋತ್

ಆಕೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭವನದ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಗಣೇಶರು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ದೇವರು ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು?

ಪ್ರವಕ್ತುಮಂಜಸಾ ಽಶಕ್ಯಃ ತಾದೃಶಃ ಪರಮೋ ರಸಃ ಯೇನ ಪ್ರಣಯಗರ್ಭೇಣ ಭಾವೋ ಭಾವವತಾಂ ಹೃತಃ

ಆಂತಹ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಆ ಭಾವನೆ ಭಾವವಂತರ ಹೃದಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾಸ್ಥೈಸ್ಸಸಂಭ್ರಮೈರೇವ ದೇವೋ ದೇವ್ಯಾಗಮೋತ್ಸುಕಃ ಶಂಕಮಾನಾ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾನ್ತಸ್ತಞ್ಚ ಸಾ ಸಮಪಶ್ಯತ

ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿದ್ದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ದೇವಿಯವರ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಆತುರಗೊಂಡು, ಅವಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಬಿಡಿದರು. ಅವಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಕಂಡಳು.

ತೈಸ್ತೈಃ ಪ್ರಣಯಭಾವೈಶ್ಚ ಭವನಾನ್ತರವರ್ತಿಭಿಃ ಗಣೇನ್ದ್ರೈರ್ವನ್ದಿತಾ ವಾಚಾ ಪ್ರಣನಾಮ ತ್ರಿಯಮ್ಬಕಮ್

ಭವನದೊಳಗಿನ ಗಣಾಧಿಪತಿಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ, ಅವಳು ತ್ರಯಂಬಕನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.

ಪ್ರಣಮ್ಯ ನೋತ್ಥಿತಾ ಯಾವತ್ತಾವತ್ತಾಂ ಪರಮೇಶ್ವರಃ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ದೋರ್ಭ್ಯಾಮಾಶ್ಲಿಷ್ಯ ಪರಿತಃ ಪರಯಾ ಮುದಾ

ಅವಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಇನ್ನೂ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಮೊದಲು, ಪರಮೇಶ್ವರನು ಆಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡನು.

ಸ್ವಾಂಕೇ ಧರ್ತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತೋ ಽಪಿ ಸಾ ಪರ್ಯಂಕೇ ನ್ಯಷೀದತ ಪರ್ಯಂಕತೋ ಬಲಾದ್ದೇವೀಂ ಸೋಙ್ಕಮಾರೋಪ್ಯ ಸುಸ್ಮಿತಾಮ್

ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೂ, ಅವಳು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು. ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ದೇವಿಯವರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು, ಆಕೆ ನಗುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು.

ಸಸ್ಮಿತೋ ವಿವೃತೈರ್ನೇತ್ರೈಸ್ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಪಿಬನ್ನಿವ ತಯಾ ಸಂಭಾಷಣಾಯೇಶಃ ಪೂರ್ವಭಾಷಿತಮಬ್ರವೀತ್

ನಗುತ್ತಾ, ಅಗಲಾದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವಳ ಮುಖವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಈಶ್ವರನು ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಆತುರದಿಂದ ಮೊದಲು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

ಸಾ ದಶಾ ಚ ವ್ಯತೀತಾ ಕಿಂ ತವ ಸರ್ವಾಂಗಸುನ್ದರಿ ಯಸ್ಯಾಮನುನಯೋಪಾಯಃ ಕೋ ಽಪಿ ಕೋಪಾನ್ನ ಲಭ್ಯತೇ

ಅವಮಾನದಿಂದ ಯಾವ ಉಪಾಯವೂ ಫಲಿಸದ ಕಾಲವು ಈಗ ಮುಗಿದಿದೆ, ಸುಂದರಿಯೆ, ಆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಯಾರೂ ಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಇದ್ದ ಸಮಯವು ಹೋದದು.

ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾಪಿ ನ ಕಾಲೀತಿ ನಾನ್ಯವರ್ಣವತೀತಿ ಚ ತ್ವತ್ಸ್ವಭಾವಾಹೃತಂ ಚಿತ್ತಂ ಸುಭ್ರು ಚಿಂತಾವಹಂ ಮಮ

ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೂ ಕಾಲ ಸಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬಣ್ಣವೂ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಸುಂದರಿ ಭ್ರುವಳೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವವೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಚಿಂತೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ.

ವಿಸ್ಮೃತಃ ಪರಮೋ ಭಾವಃ ಕಥಂ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಂಗಯೋಗತಃ ನ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಯೇ ತತ್ರ ಚಿತ್ತಕಾಲುಷ್ಯಹೇತವಃ

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಶುದ್ಧಿ ತರಬಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಆ ಪರಮ ಭಾವನೆ ಹೇಗೆ ಮರೆತುಹೋಯಿತು?

ಪೃಥಗ್ಜನವದನ್ಯೋನ್ಯಂ ವಿಪ್ರಿಯಸ್ಯಾಪಿ ಕಾರಣಮ್ ಆವಯೋರಪಿ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ನಾಸ್ತ್ಯೇವೈತಚ್ಚರಾಚರಮ್

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಾದರೂ ಅಸಮಾಧಾನ ಉಂಟಾದರೆ, ಹಾಗೆಂದರೆ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದು ಇಲ್ಲ.

ಅಹಮಗ್ನಿಶಿರೋನಿಷ್ಠಸ್ತ್ವಂ ಸೋಮಶಿರಸಿ ಸ್ಥಿತಾ ಅಗ್ನೀಷೋಮಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಮಾವಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಧಿಷ್ಠಿತಮ್

ನಾನು ಅಗ್ನಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ಸೋಮನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದೀಯೆ. ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೋಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಉಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಜಗದ್ಧಿತಾಯ ಚರತೋಃ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಧೃತಶರೀರಯೋಃ ಆವಯೋರ್ವಿಪ್ರಯೋಗೇ ಹಿ ಸ್ಯಾನ್ನಿರಾಲಮ್ಬನಂ ಜಗತ್

ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ, ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಸ್ತಿ ಹೇತ್ವನ್ತರಂ ಚಾತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತಿವಿನಿಶ್ಚಿತಮ್ ವಾಗರ್ಥಮಿವ ಮೇ ವೈತಜ್ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್

ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವೂ ಇದೆ, ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾತು ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಬಿಡಲಾಗದಂತೆ, ಚಲಿಸುವದೂ ನಿಲ್ಲುವದೂ ಆಗಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತೂ ಹಾಗೆಯೇ.

ತ್ವಂ ಹಿ ವಾಗಮೃತಂ ಸಾಕ್ಷಾದಹಮರ್ಥಾಮೃತಂ ಪರಮ್ ದ್ವಯಮಪ್ಯಮೃತಂ ಕಸ್ಮಾದ್ವಿಯುಕ್ತಮುಪಪದ್ಯತೇ

ನೀನು ನೇರವಾಗಿ ಮಾತಿನ ಅಮೃತ, ನಾನು ಪರಮ ಅರ್ಥದ ಅಮೃತ. ಇವೆರಡೂ ಅಮರವಾದವುಗಳು, ಆಗ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಬೇರ್ಪು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ವಿದ್ಯಾಪ್ರತ್ಯಾಯಿಕಾ ತ್ವಂ ಮೇ ವೇದ್ಯೋ ಽಹಂ ಪ್ರತ್ಯಯಾತ್ತವ ವಿದ್ಯಾವೇದ್ಯಾತ್ಮನೋರೇವ ವಿಶ್ಲೇಷಃ ಕಥಮಾವಯೋಃ

ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಅರಿವಿನಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವನು. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಿಳಿವಿನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಬೇರ್ಪು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?

ನ ಕರ್ಮಣಾ ಸೃಜಾಮೀದಂ ಜಗತ್ಪ್ರತಿಸೃಜಾಮಿ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯಾಜ್ಞೈಕಲಭ್ಯತ್ವಾದಾಜ್ಞಾತ್ವಂ ಹಿ ಗರೀಯಸೀ

ನಾನು ಕರ್ಮದಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಆದೇಶದಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದೇಶವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.

ಆಜ್ಞೈಕಸಾರಮೈಶ್ವರ್ಯಂ ಯಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಲಕ್ಷಣಮ್ ಆಜ್ಞಯಾ ವಿಪ್ರಯುಕ್ತಸ್ಯ ಚೈಶ್ವರ್ಯಂ ಮಮ ಕೀದೃಶಮ್

ಆದೇಶವೇ ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೂಲ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ ಅದರ ಲಕ್ಷಣ. ಆದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರೆ ನನಗೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಐಶ್ವರ್ಯ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ?

ನ ಕದಾಚಿದವಸ್ಥಾನಮಾವಯೋರ್ವಿಪ್ರಯುಕ್ತಯೋಃ ದೇವಾನಾಂ ಕಾರ್ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಲೀಲೋಕ್ತಿಂ ಕೃತವಾನಹಮ್

ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಬೇರ್ಪು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಕೇವಲ ಲೀಲೆಯಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.

ತ್ವಯಾಪ್ಯವಿದಿತಂ ನಾಸ್ತಿ ಕಥಂ ಕುಪಿತವತ್ಯಸಿ ತತಸ್ತ್ರಿಲೋಕರಕ್ಷಾರ್ಥೇ ಕೋಪೋ ಮಯ್ಯಪಿ ತೇ ಕೃತಃ

ನಿನಗೆ ತಿಳಿಯದದ್ದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಯಾಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡೆ? ನಂತರ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನ ಕೋಪವು ನನ್ನ ಮೇಲೂ ಬಂತು.

ಯದನರ್ಥಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ನ ತದಸ್ತಿ ಖಲು ತ್ವಯಿ ಇತಿ ಪ್ರಿಯಂವದೇ ಸಾಕ್ಷಾದೀಶ್ವರೇ ಪರಮೇಶ್ವರೇ

ಭೂತಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಿಯಾದದ್ದೇನು ಇದ್ದರೂ ಅದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಿಯವದೆಯೇ, ಪರಮೇಶ್ವರಿಯಾದ ನೀನಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ಇಲ್ಲ.