ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ತತೋ ವಿಷ್ಣುಪ್ರಧಾನಾನಾಂ ಸುರಾಣಾಮಮಿತೌಜಸಾಮ್ ದದರ್ಶ ಚ ಮಹತ್ಸತ್ರಂ ಚಿತ್ರಧ್ವಜಪರಿಚ್ಛದಮ್

ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯ ದೇವತೆಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು, ಸುಂದರವಾದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದರು.

ಸುದರ್ಭಋತುಸಂಸ್ತೀರ್ಣಂ ಸುಸಮಿದ್ಧಹುತಾಶನಮ್ ಕಾಂಚನೈರ್ಯಜ್ಞಭಾಂಡೈಶ್ಚ ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣುಭಿರಲಂಕೃತಮ್

ಆ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳ ಶುದ್ಧ ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ಋತುಸಮಯದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅಗ್ನಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಹೊಳೆಯುವ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.

ಋಷಿಭಿರ್ಯಜ್ಞಪಟುಭಿರ್ಯಥಾವತ್ಕರ್ಮಕರ್ತೃಭಿಃ ವಿಧಿನಾ ವೇದದೃಷ್ಟೇನ ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಬಹುಕ್ರಮಮ್

ಅಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದ ಋಷಿಗಳು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ದೇವಾಂಗನಾಸಹಸ್ರಾಢ್ಯಮಪ್ಸರೋಗಣಸೇವಿತಮ್ ವೇಣುವೀಣಾರವೈರ್ಜುಷ್ಟಂ ವೇದಘೋಷೈಶ್ಚ ಬೃಂಹಿತಮ್

ಅದು ಸಾವಿರಾರು ದೇವಾಂಗನಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಅಪ್ಸರಸರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ವೇಣು ಮತ್ತು ವೀಣೆಯ ನಾದ, ವೇದಘೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಳವು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದಕ್ಷಾಧ್ವರೇ ವೀರೋ ವೀರಭದ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ಸಿಂಹನಾದಂ ತದಾ ಚಕ್ರೇ ಗಂಭೀರೋ ಜಲದೋ ಯಥಾ

ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೋಡಿ, ವೀರಭದ್ರ ಎಂಬ ಶೂರನೂ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯೂ, ಗಂಭೀರವಾದ ಮೇಘದ ಗುಡುಗು ಹೋಲುವ ಸಿಂಹದ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು.

ತತಃ ಕಿಲಕಿಲಾಶಬ್ದ ಆಕಾಶಂ ಪೂರಯನ್ನಿವ ಗಣೇಶ್ವರೈಃ ಕೃತೋ ಜಜ್ಞೇ ಮಹಾನ್ನ್ಯಕ್ಕೃತಸಾಗರಃ

ಆಮೇಲೆ ಗಣಪತಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಆ ಭಾರೀ ಗದ್ದಲ, ಆಕಾಶವನ್ನೇ ತುಂಬಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು, ಅದು ಸಮುದ್ರದ ಶಬ್ದವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು.

ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ಮಹತಾಃ ಗ್ರಸ್ತಾ ಸರ್ವೇದಿವೌಕಸಃ ದುದ್ರುವುಃ ಪರಿತೋ ಭೀತಾಃ ಸ್ರಸ್ತವಸ್ತ್ರವಿಭೂಷಣಾಃ

ಆ ಭಾರೀ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆಕಾಶದ ದೇವತೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡಿಹೋದರು.

ಕಿಂಸ್ವಿದ್ಭಗ್ನೋ ಮಹಾಮೇರುಃ ಕಿಂಸ್ವಿತ್ಸಂದೀರ್ಯತೇ ಮಹೀ ಕಿಮಿದಂ ಕಿಮಿದಂ ವೇತಿ ಜಜಲ್ಪುಸ್ತ್ರಿದಶಾ ಭೃಶಮ್

'ಮಹಾ ಮೇರುಗಿರಿಯನ್ನು ಏನಾದರೂ ಒಡೆದಿದೆಯೇ? ಭೂಮಿ ಚೂರುಚೂರಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಇದು ಏನು, ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ದೇವತೆಗಳು ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಕೂಗಿದರು.

ಮೃಗೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಯಥಾ ನಾದಂ ಗಜೇಂದ್ರಾ ಗಹನೇ ವನೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಥಾವಿಧಂ ಕೇಚಿತ್ತತ್ಯಜುರ್ಜೀವಿತಂ ಭಯಾತ್

ಹುಲ್ಲಿನ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹದ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿದ ಆನೆಗಳು ಹೆದರಿದಂತೆ, ಕೆಲವರು ಆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರು.

ಪರ್ವತಾಶ್ಚ ವ್ಯಶೀರ್ಯಂತ ಚಕಮ್ಪೇ ಚ ವಸುಂಧರಾ ಮರುತಶ್ಚ ವ್ಯಘೂರ್ಣಂತ ಚುಕ್ಷುಭೇ ಮಕರಾಲಯಃ

ಪರ್ವತಗಳು ಚೂರುಚೂರಾದವು, ಭೂಮಿ ನಡುಗಿತು, ಗಾಳಿಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬೀಸಿದವು, ಸಮುದ್ರದ ಮನೆ ಕೂಡ ಅಶಾಂತವಾಯಿತು.

ಅಗ್ನಯೋ ನೈವ ದೀಪ್ಯಂತೇ ನ ಚ ದೀಪ್ಯತಿ ಭಾಸ್ಕರಃ ಗ್ರಹಾಶ್ಚ ನ ಪ್ರಕಾಶಂತೇ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಚ ತಾರಕಾಃ

ಅಗ್ನಿಗಳು ಹೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಸೂರ್ಯನು ಬೆಳಗಲಿಲ್ಲ, ಗ್ರಹಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರಾಗಳೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಯಜ್ಞವಾಟಂ ತದುಜ್ಜ್ವಲಮ್ ಸಂಪ್ರಾಪ ಭಗವಾನ್ಭದ್ರೋ ಭದ್ರೈಶ್ಚ ಸಹ ಭದ್ರಯಾ

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭದ್ರನು, ಭದ್ರರಾದ ತನ್ನ ಗಣಗಳೂ ಭದ್ರೆಯೂ ಕೂಡ, ಆ ಹೊತ್ತಿರುವ ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆಗೆ ಬಂದರು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀತಭೀತೋ ಽಪಿ ದಕ್ಷೋ ದೃಢ ಇವ ಸ್ಥಿತಃ ಕ್ರುದ್ಧವದ್ವಚನಂ ಪ್ರಾಹ ಕೋ ಭವಾನ್ ಕಿಮಿಹೇಚ್ಛಸಿ

ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ದಕ್ಷನು ಭಯದಿಂದಿದ್ದರೂ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಂತೆ ತೋರಿಸಿ, ಕೋಪಭಾವದಿಂದ, 'ನೀನು ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಬೇಕು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ದುರಾತ್ಮನಃ ವೀರಭದ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಮೇಘಸಂಭೀರನಿಸ್ಸ್ವನಃ

ಆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವೀರಭದ್ರನು, ಮೇಘದ ಗುಡುಗು ಹೋಲುವ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಸ್ಮಯನ್ನಿವ ತಮಾಲೋಕ್ಯ ದಕ್ಷಂ ದೇವಾಶ್ಚ ಋತ್ವಿಜಃ ಅರ್ಥಗರ್ಭಮಸಂಭ್ರಾನ್ತಮವೋಚದುಚಿತಂ ವಚಃ

ವೀರಭದ್ರನು ದಕ್ಷನನ್ನು ನೋಟದಿಂದ ನಗುವಂತೆ ನೋಡಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋತ್ವಿಜರು ಮುಂದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

ವಯಂ ಹ್ಯನುಚರಾಃ ಸರ್ವೇ ಶರ್ವಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ ಭಾಗಾಭಿಲಿಪ್ಸಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಭಾಗೋ ನಸ್ಸಂಪ್ರದೀಯತಾಮ್

'ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಶರ್ವನ ಸೇವಕರು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಭಾಗ ಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ; ನಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಈಗ ಕೊಡಿ.'

ಅಥ ಚೇದಧ್ವರೇ ಽಸ್ಮಾಕಂ ನ ಭಾಗಃ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಃ ಕಥ್ಯತಾಂ ಕಾರಣಂ ತತ್ರ ಯುಧ್ಯತಾಂ ವಾ ಮಯಾಮರೈಃ

'ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಭಾಗವನ್ನೇ ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾನು ಅಮರ ದೇವತೆಗಳ ಜೊತೆ ಇಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'

ಇತ್ಯುಕ್ತಾಸ್ತೇ ಗಣೇಂದ್ರೇಣ ದೇವಾ ದಕ್ಷಪುರೋಗಮಾಃ ಊಚುರ್ಮನ್ತ್ರಾಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ನೋ ನ ವಯಂ ಪ್ರಭವಸ್ತ್ವಿತಿ

ಗಣಪತಿಯಾದವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದಕ್ಷಿಣು ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಉತ್ತರಿಸಿದರು: 'ನಮಗೆ ಮಂತ್ರಗಳೇ ಆಧಾರ, ನಾವು ಸ್ವತಃ ಏನೂ ಮಾಡಲಾರೆವು.'

ಮನ್ತ್ರಾ ಊಚುಸ್ಸುರಾ ಯೂಯಂ ಮೋಹೋಪಹತಚೇತಸಃ ಯೇನ ಪ್ರಥಮಭಾಗಾರ್ಹಂ ನ ಯಜಧ್ವಂ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಆ ಮಂತ್ರಗಳು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ನೀವು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.'

ಮಂತ್ರೋಕ್ತಾ ಅಪಿ ತೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಂಮೂಢಚೇತಸಃ ಭದ್ರಾಯ ನ ದದುರ್ಭಾಗಂ ತತ್ಪ್ರಹಾಣಮಭೀಪ್ಸವಃ

ಮಂತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರೂ, ಆ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.

ಯದಾ ತಥ್ಯಂ ಚ ಪಥ್ಯಂ ಚ ಸ್ವವಾಕ್ಯಂ ತದ್ವೃಥಾ ಽಭವತ್ ತದಾ ತತೋ ಯಯುರ್ಮಂದಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಸನಾತನಮ್

ನಿಜವೂ, ಸರಿಯಾದುದೂ ಆಗಿದ್ದ ಅವರ ಮಾತು ಫಲವಿಲ್ಲದಾಗ, ಆ ಮೂಢರಾದವರು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

ಅಥೋವಾಚ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ದೇವಾನ್ವಿಷ್ಣುಪುರೋಗಮಾನ್ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ನ ಕೃತಾ ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ಬಲಗರ್ವಿತೈಃ

ಆಮೇಲೆ ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿಲ್ಲ.'

ಯಸ್ಮಾದಸ್ಮಿನ್ ಮಖೇ ದೇವೈರಿತ್ಥಂ ವಯಮಸತ್ಕೃತಾಃ ತಸ್ಮಾದ್ವೋ ಜೀವಿತೈಸ್ಸಾರ್ಧಮಪನೇಷ್ಯಾಮಿ ಗರ್ವಿತಮ್

ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಇಂತಹ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ನಿಮ್ಮ ಜೀವಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಗರ್ವವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ.

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವಾನ್ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವ್ಯದಹನ್ನೇತ್ರವಹ್ನಿನಾ ಯಕ್ಷವಾಟಂ ಮಹಾಕೂಟಂ ಯಥಾತಿಸ್ರಃ ಪುರೋ ಹರಃ

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಭಗವಂತನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಯಕ್ಷರ ಯಜ್ಞವೇದಿಯನ್ನು ಚೂರುಮಾಡಿದನು, ಹರನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದಂತೆ.

ತತೋ ಗಣೇಶ್ವರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಪರ್ವತೋದಗ್ರವಿಗ್ರಹಾಃ ಯೂಪಾನುತ್ಪಾಟ್ಯ ಹೋತ್ಃಣಾಂ ಕಂಠೇಷ್ವಾಬಧ್ಯ ರಜ್ಜುಭಿಃ

ಆಗ ಪರ್ವತದಂತೆ ಭಾರೀ ರೂಪದ ಎಲ್ಲಾ ಗಣಪತಿಗಳು ಯಜ್ಞದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಎಳೆದು, ಹೋತರವರ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಕಯಿಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದರು.

ಯಜ್ಞಪಾತ್ರಾಣಿ ಚಿತ್ರಾಣಿ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಸಂಚೂರ್ಣ್ಯ ವಾರಿಣಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚೈವ ಯಜ್ಞಾಂಗಂ ಗಂಗಾಸ್ರೋತಸಿ ಚಿಕ್ಷಿಪುಃ

ವಿವಿಧ ಯಜ್ಞಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಡೆದು, ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಯಜ್ಞದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗಂಗೆಯ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಎಸೆದರು.

ತತ್ರ ದಿವ್ಯಾನ್ನಪಾನಾನಾಂ ರಾಶಯಃ ಪರ್ವತೋಪಮಾಃ ಕ್ಷೀರನದ್ಯೋ ಽಮೃತಸ್ರಾವಾಃ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧದಧಿಕರ್ದಮಾಃ

ಅಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ದಿವ್ಯ ಅನ್ನಪಾನಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಹಾಲಿನ ನದಿಗಳು, ಅಮೃತ ಹರಿಯುವ ಹಾಲು, ತುಪ್ಪದಂತಹ ದಹಿ ತುಂಬಿದವು.

ಉಚ್ಚಾವಚಾನಿ ಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ ರಸವನ್ತಿ ಚ ಪಾನಾನಿ ಲೇಹ್ಯಚೋಷ್ಯಾಣಿ ತಾನಿ ವೈ

ಅಲ್ಲಿ ರುಚಿಕರವಾದ ವಿವಿಧ ಮಾಂಸಗಳು, ಸುಗಂಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ರಸಮಯ ಪಾನೀಯಗಳು, ಲೇಹ್ಯ-ಚೋಷ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು.

ವೀರಾಸ್ತದ್ಭುಜತೇ ವಕ್ತ್ರೈರ್ವಿಲುಂಪಂತಿ ಕ್ಷಿಪಂತಿ ಚ ವಜ್ರೈಶ್ಚಕ್ರೈರ್ಮಹಾಶೂಲೈಶ್ಶಕ್ತಿಭಿಃ ಪಾಶಪಟ್ಟಿಶೈಃ

ಆ ವೀರರು ಬಾಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಂದರು, ಎಗರಿಸಿದರು, ಚಕ್ರ, ವಜ್ರ, ಮಹಾ ಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ, ಪಾಶ, ಪಟ್ಟಿ ಮುಂತಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಡಿದರು.