ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಅಶ್ವಿನೌ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಚಾನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಹಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ವಾಗತಾ ಯಜ್ಞಭಾಗಿನಃ

ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಕುಲಂ ಸರ್ವಮೀಶ್ವರೇಣ ವಿನಾಗತಮ್ ದಧೀಚೋ ಮನ್ಯುನಾವಿಷ್ಟೋ ದಕ್ಷಮೇವಮಭಾಷತ

ಈಶ್ವರನಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಧೀಚಿ ಕೋಪದಿಂದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:

ಅಪ್ರಪೂಜ್ಯೇ ಚೈವ ಪೂಜಾ ಪೂಜ್ಯಾನಾಂ ಚಾಪ್ಯ ಪೂಜನೇ ನರಃ ಪಾಪಮವಾಪ್ನೋತಿ ಮಹದ್ವೈ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಯೋಗ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅಸತಾಂ ಸಂಮತಿರ್ಯತ್ರ ಸತಾಮವಮತಿಸ್ತಥಾ ದಂಡೋ ದೇವಕೃತಸ್ತತ್ರ ಸದ್ಯಃ ಪತತಿ ದಾರುಣಃ

ದುಷ್ಟರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ವಿಪ್ರರ್ಷಿಃ ಪುನರ್ದಕ್ಷಮಭಾಷತ ಪೂಜ್ಯಂ ತು ಪಶುಭರ್ತಾರಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನಾರ್ಚಯಸೇ ಪ್ರಭುಮ್

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಪಶುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ?'

ಸಂತಿ ಮೇ ಬಹವೋ ರುದ್ರಾಃ ಶೂಲಹಸ್ತಾಃ ಕಪರ್ದಿನಃ ಏಕಾದಶಾವಸ್ಥಿತಾ ಯೇ ನಾನ್ಯಂ ವೇದ್ಮಿ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ನನ್ನಿಗೆ ಹಲವಾರು ರುದ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದು, ಜಟಾಧಾರಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹೇಶ್ವರನಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಿಮೇಭಿರಮರೈರನ್ಯೈಃ ಪೂಜಿತೈರಧ್ವರೇ ಫಲಮ್ ರಾಜಾ ಚೇದಧ್ವರಸ್ಯಾಸ್ಯ ನ ರುದ್ರಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ತ್ವಯಾ

ರಾಜನೇ, ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀನು ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಯಃ ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾಂತಾ ಯಸ್ಯ ಕೈಂಕರ್ಯವಾದಿನಃ

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಒಡೆಯನು. ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಸೇವಕರು.

ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ಪರಶ್ಚೈವ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಯಃ ಪರಃ ಚಿಂತ್ಯತೇ ಯೋಗವಿದ್ವದ್ಭಿ ಋಷಿಭಿಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ

ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿಗಿಂತಲೂ, ಜೀವಾತ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲು. ಅವನನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಕ್ಷರಂ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಹ್ಯಸಚ್ಚ ಸದಸಚ್ಚ ಯತ್ ಅನಾದಿಮಧ್ಯನಿಧನಮಪ್ರತರ್ಕ್ಯಂ ಸನಾತನಮ್

ಅವನು ಪರಮ, ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅವನು ಇರುವುದೂ ಅಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೂ ಅಲ್ಲ, ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ, ಶಾಶ್ವತನು.

ಯಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಚೈವ ಸಂಹರ್ತಾ ಭರ್ತಾ ಚೈವ ಮಹೇಶ್ವರಃ ತಸ್ಮಾದನ್ಯಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಶಂಕರಾತ್ಮಾನಮಧ್ವರೇ

ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸಂಹಾರಕ, ಪಾಲಕ—ಮಹೇಶ್ವರನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಏತನ್ಮಖೇಶಸ್ಯ ಸುವರ್ಣಪಾತ್ರೇ ಹವಿಃ ಸಮಸ್ತಂ ವಿಧಿಮಂತ್ರಪೂತಮ್ ವಿಷ್ಣೋರ್ನಯಾಮ್ಯಪ್ರತಿಮಸ್ಯ ಭಾಗಂ ಪ್ರಭೋರ್ವಿಭಜ್ಯಾವಹನೀಯಮದ್ಯ

ಈ ಯಜ್ಞಪದಾರ್ಥವನ್ನು, ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಂಡು, ಇಂದು ಸುವರ್ಣಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞದ ಒಡೆಯನಾದ ಅವಿನಾಭಾವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಯಸ್ಮಾನ್ನಾರಾಧಿತೋ ರುದ್ರಸ್ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಃ ತಸ್ಮಾದ್ದಕ್ಷ ತವಾಶೇಷೋ ಯಜ್ಞೋ ಽಯಂ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ದಕ್ಷನೇ, ನಿನ್ನ ಈ ಯಜ್ಞವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ಕ್ರುದ್ಧೋ ದಧೀಚೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ ನಿರ್ಗಮ್ಯ ಚ ತತೋ ದೇಶಾಜ್ಜಗಾಮ ಸ್ವಕಮಾಶ್ರಮಮ್

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ನಿರ್ಗತೇ ಽಪಿ ಮುನೌ ತಸ್ಮಿನ್ದೇವಾ ದಕ್ಷಂ ನ ತತ್ಯಜುಃ ಅವಶ್ಯಮನುಭಾವಿತ್ವಾದನರ್ಥಸ್ಯ ತು ಭಾವಿನಃ

ಆ ಮುನಿಯು ಹೋದರೂ ದೇವತೆಗಳು ದಕ್ಷನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಭವಿಸಬೇಕಾದ ಅನರ್ಥವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅವರ ವಿಧಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಜ್ಞಾತ್ವೈತತ್ಸರ್ವಮೀಶ್ವರಾತ್ ದಗ್ಧುಂ ದಕ್ಷಾಧ್ವರಂ ವಿಪ್ರಾ ದೇವೀ ದೇವಮಚೋದಯತ್

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಈಶ್ವರನಿಂದ ತಿಳಿದು, ದೇವಿಯು ದೇವರನ್ನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.

ದೇವ್ಯಾ ಸಂಚೋದಿತೋ ದೇವೋ ದಕ್ಷಾಧ್ವರಜಿಘಾಂಸಯಾ ಸಸರ್ಜ ಸಹಸಾ ವೀರಂ ವೀರಭದ್ರಂ ಗಣೇಶ್ವರಮ್

ದೇವಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದೇವರು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ವೀರಭದ್ರನೆಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗಣಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ಸಹಸ್ರವದನಂ ದೇವಂ ಸಹಸ್ರಕಮಲೇಕ್ಷಣಮ್ ಸಹಸ್ರಮುದ್ಗರಧರಂ ಸಹಸ್ರಶರಪಾಣಿಕಮ್

ಆ ದೇವರಿಗೆ ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳು, ಸಾವಿರ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಾವಿರ ಗದೆಗಳು, ಸಾವಿರ ಬಾಣಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇದ್ದವು.

ಶೂಲಟಂಕಗದಾಹಸ್ತಂ ದೀಪ್ತಕಾರ್ಮುಕಧಾರಿಣಮ್ ಚಕ್ರವಜ್ರಧರಂ ಘೋರಂ ಚಂದ್ರಾರ್ಧಕೃತಶೇಖರಮ್

ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲ, ಪರಶು, ಗದೆ ಇದ್ದವು; ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಧನುಸ್ಸು, ಚಕ್ರ, ವಜ್ರ ಹಿಡಿದಿದ್ದನು; ಭಯಾನಕನಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಚಂದ್ರಾರ್ಧವನ್ನು ಕಿರೀಟವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ್ದನು.

ಕುಲಿಶೋದ್ಯೋತಿತಕರಂ ತಡಿಜ್ಜ್ವಲಿತಮೂರ್ಧಜಮ್ ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲಂ ಬಿಭ್ರಾಣಂ ಮಹಾವಕ್ತ್ರಂ ಮಹೋದರಮ್

ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದ ವಜ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಕೂದಲು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಬಾಯಿ ದೊಡ್ಡದು, ಭಯಂಕರ ದವಳಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು.

ವಿದ್ಯುಜ್ಜಿಹ್ವಂ ಪ್ರಲಂಬೋಷ್ಠಂ ಮೇಘಸಾಗರನಿಃಸ್ವನಮ್ ವಸಾನಂ ಚರ್ಮ ವೈಯಾಘ್ರಂ ಮಹದ್ರುಧಿರನಿಸ್ರವಮ್

ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ತುಟಿಗಳು ಉದುರಿದಂತೆ, ಗರ್ಜನೆ ಮೇಘ ಮತ್ತು ಸಾಗರದಂತೆ, ಅವನು ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ್ದ, ದೇಹದಿಂದ ರಕ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಗಣ್ಡದ್ವಿತಯಸಂಸೃಷ್ಟಮಣ್ಡಲೀಕೃತಕುಣ್ಡಲಮ್ ವರಾಮರಶಿರೋಮಾಲಾವಲೀಕಲಿತಶೇಖರಮ್

ಅವನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಲಯಗಳು ಗಂಡದವರೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದವು, ಅವನ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇವತೆಗಳ ತಲೆಮಾಲೆ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.

ರಣನ್ನೂಪುರಕೇಯೂರಮಹಾಕನಕಭೂಷಿತಮ್ ರತ್ನಸಂಚಯಸಂದೀಪ್ತಂ ತಾರಹಾರಾವೃತೋರಸಮ್

ಅವನಿಗೆ ಮಹಾ ಬಂಗಾರದ ನೂಪುರು, ಕೇಯೂರಗಳು ಧರಿಸಿದ್ದವು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಶಬ್ದ ಕೇಳುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನ ಎದೆ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

ಮಹಾಶರಭಶಾರ್ದೂಲಸಿಂಹೈಃ ಸದೃಶವಿಕ್ರಮಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಮತ್ತಮಾತಂಗಸಮಾನಗಮನಾಲಸಮ್

ಅವನ ಶೌರ್ಯವು ಮಹಾ ಶರಭ, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹಗಳಂತಿತ್ತು; ಅವನು ಗಂಭೀರವಾದ, ಗರ್ಜಿಸುವ ಆನೆಗೆ ಹೋಲುವ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.

ಶಂಖಚಾಮರಕುಂದೇನ್ದುಮೃಣಾಲಸದೃಶಪ್ರಭಮ್ ಸತುಷಾರಮಿವಾದ್ರೀನ್ದ್ರಂ ಸಾಕ್ಷಾಜ್ಜಂಗಮತಾಂ ಗತಮ್

ಅವನ ಕಾಂತಿ ಶಂಖ, ಚಾಮರ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರ, ಕಮಲದ ದಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.

ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂ ದೀಪ್ತಮೌಕ್ತಿಕಭೂಷಣಮ್ ತೇಜಸಾ ಚೈವ ದೀವ್ಯಂತಂ ಯುಗಾಂತ ಇವ ಪಾವಕಮ್

ಅವನನ್ನು ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುತ್ತಿನ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು; ಅವನು ಯುಗಾಂತ್ಯದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಸ ಜಾನುಭ್ಯಾಂ ಮಹೀಂ ಗತ್ವಾ ಪ್ರಣತಃ ಪ್ರಾಂಜಲಿಸ್ತತಃ ಪಾರ್ಶ್ವತೋ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಪರ್ಯತಿಷ್ಠದ್ಗಣೇಶ್ವರಃ

ಅವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಣಿಕಾಲಿಟ್ಟು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಗಣೇಶನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ನಿಂತನು.

ಮನ್ಯುನಾ ಚಾಸೃಜದ್ಭದ್ರಾಂ ಭದ್ರಕಾಲೀಂ ಮಹೇಶ್ವರೀಮ್ ಆತ್ಮನಃ ಕರ್ಮಸಾಕ್ಷಿತ್ವೇ ತೇನ ಗಂತುಂ ಸಹೈವ ತು

ಕೋಪದಿಂದ, ಅವನು ಶುಭಕರವಾದ ಭದ್ರಕಾಳಿ ಎಂಬ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನೇ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೋಗಲು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾವಸ್ಥಿತಂ ವೀರಭದ್ರಂ ಕಾಲಾಗ್ನಿಸನ್ನಿಭಮ್ ಭದ್ರಯಾ ಸಹಿತಂ ಪ್ರಾಹ ಭದ್ರಮಸ್ತ್ವಿತಿ ಶಂಕರಃ

ಕಾಲಾಗ್ನಿಗೆ ಹೋಲುವ ವೀರಭದ್ರನು ಭದ್ರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು: 'ಶುಭವಾಗಲಿ.'