ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪಿತರಂ ರುಷ್ಟಾ ಸತೀ ಸಂತ್ಯಕ್ತಸಾಧ್ವಸಾ ತದೀಯಾಂ ಚ ತನುಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಹಿಮವಂತಂ ಯಯೌ ಗಿರಿಮ್

ಹೀಗೆ ತಂದೆಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಸತೀ, ಭಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಸ ಪರ್ವತಪರಃ ಶ್ರೀಮಾಂಲ್ಲಬ್ಧಪುಣ್ಯಫಲೋದಯಃ ತದರ್ಥಮೇವ ಕೃತವಾನ್ ಸುಚಿರಂ ದುಶ್ಚರಂ ತಪಃ

ಅವನು ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಮಾತ್ತಮನುಗೃಹ್ಣಾತಿ ಭೂಧರೇಶ್ವರಮೀಶ್ವರೀ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಪಿತರಂ ಚಕ್ರೇ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ ಯೋಗಮಾಯಯಾ

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ತನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಂದೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

ಯದಾ ಗತಾ ಸತೀ ದಕ್ಷಂ ವಿನಿಂದ್ಯ ಭಯವಿಹ್ವಲಾ ತದಾ ತಿರೋಹಿತಾ ಮಂತ್ರಾ ವಿಹತಶ್ಚ ತತೋ ಽಧ್ವರಃ

ಸತೀ ಭಯದಿಂದ ದಕ್ಷನನ್ನು ದೂಷಿಸಿ ಹೋದಾಗ, ಮಂತ್ರಗಳು ಅಡಗಿಹೋದವು, ಯಜ್ಞವೂ ನಾಶವಾಯಿತು.

ತದುಪಶ್ರುತ್ಯ ಗಮನಂ ದೇವ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಪುರುಮರ್ದನಃ ದಕ್ಷಾಯ ಚ ಋಷಿಭ್ಯಶ್ಚ ಚುಕೋಪ ಚ ಶಶಾಪ ತಾನ್

ದೇವಿಯ ಹೊರಟುದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತ್ರಿಪುರಾಸುರನಾಶಕನು, ದಕ್ಷನಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

ಯಸ್ಮಾದವಮತಾ ದಕ್ಷಮತ್ಕೃತೇ ಽನಾಗಸಾ ಸತೀ ಪೂಜಿತಾಶ್ಚೇತರಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ವಸುತಾ ಭರ್ತೃಭಿಃ ಸಹ

ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಸತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮಗಳು ತಮ್ಮ ಗಂಡರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ವೈವಸ್ವತೇ ಽಂತರೇ ತಸ್ಮಾತ್ತವ ಜಾಮಾತರಸ್ತ್ವಮೀ ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯಂತೇ ಸಮಂ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞೇಷ್ವಯೋನಿಜಾಃ

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಮಾತೃಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟುವರು.

ಭವಿತಾ ಮಾನುಷೋ ರಾಜಾ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ತ್ವಮನ್ವಯೇ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಚೇತಸಃ

ನೀನು ಮಾನವನಾಗಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಮೊಮ್ಮಗನೂ, ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನೂ ಆಗಿರುವೆ.

ಅಹಂ ತತ್ರಾಪಿ ತೇ ವಿಘ್ನಮಾಚರಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರ್ಮತೇ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಯುಕ್ತೇಷು ಕರ್ಮಸ್ವಪಿ ಪುನಃ ಪುನಃ

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೇ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಯತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ತೇನೈವಂ ವ್ಯಾಹೃತೋ ದಕ್ಷೋ ರುದ್ರೇಣಾಮಿತತೇಜಸಾ ಸ್ವಾಯಂಭುವೀಂ ತನುಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪಪಾತ ಭುವಿ ದುಃಖಿತಃ

ಅಮಿತತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ರುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ sharೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ತತಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ದಕ್ಷೋ ಜಜ್ಞೇ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷೇ ಽನ್ತರೇ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚೈವ ಪ್ರಚೇತಸಾಮ್

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದ ದಕ್ಷನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಭೃಗ್ವಾದಯೋ ಽಪಿ ಜಾತಾ ವೈ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ತು ಅಂತರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಯಜ್ಞೇ ವಾರುಣೀಂ ಬಿಭ್ರತಸ್ತನುಮ್

ಭೃಗು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಕೂಡ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತದಾ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಯಜ್ಞೇ ತಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ಮಹೇಶಃ ಕೃತವಾನ್ವಿಘ್ನಂ ಮನಾ ವವಸ್ವತೇ ಸತಿ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ದಕ್ಷನ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಅವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ.

ಕಥಂ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ಮಹೇಶಃ ಕೃತವಾನ್ ವಿಘ್ನಮೇತದಿಚ್ಛಾಮ ವೇದಿತುಮ್

ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ದಕ್ಷನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ಹೇಗೆ ವಿಘ್ನ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಜಗತೋ ಮಾತುರಪಿ ದೇವ್ಯಾಸ್ತಪೋಬಲಾತ್ ಪಿತೃಭಾವಮುಪಾಗಮ್ಯ ಮುದಿತೇ ಹಿಮವದ್ಗಿರೌ

ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾದ ದೇವಿ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದಳು.

ದೇವೇ ಽಪಿ ತತ್ಕೃತೋದ್ವಾಹೇ ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಾಲಯೇ ಸಂಕೀಡತಿ ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕಾಲೇ ಬಹುತರೇ ಗತೇ

ದೇವತೆಗಳು ಅವಳ ವಿವಾಹವನ್ನು ಹಿಮವಂತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನ ಜೊತೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು.

ವೈವಸ್ವತೇ ಽಂತರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಃ ಸ್ವಯಮ್ ಅಶ್ವಮೇಧೇನ ಯಜ್ಞೇನ ಯಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ಽನ್ವಪದ್ಯತ

ವೈವಸ್ವತ ಯುಗ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದ ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ತತೋ ಹಿಮವತಃ ಪೃಷ್ಠೇ ದಕ್ಷೋ ವೈ ಯಜ್ಞಮಾಹರತ್ ಗಂಗಾದ್ವಾರೇ ಶುಭೇ ದೇಶೇ ಋಷಿಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತೇ

ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ಗಂಗಾದ್ವಾರದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ಮಖೇದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಶಕ್ರ ಪುರೋಗಮಾಃ ಗಮನಾಯ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮಾಪೇದಿರೇ ತದಾ

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

ಆದಿತ್ಯಾ ವಸವೋ ರುದ್ರಾಸ್ಸಾಧ್ಯಾಸ್ಸಹ ಮರುದ್ಗಣೈಃ ಊಷ್ಮಪಾಃ ಸೋಮಪಾಶ್ಚೈವ ಆಜ್ಯಪಾ ಧೂಮಪಾಸ್ತಥಾ

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ಮರುದ್ಗಣಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಊಷ್ಮಪರು, ಸೋಮಪರು, ಆಜ್ಯಪರು, ಧೂಮಪರು ಕೂಡ ಬಂದರು.

ಅಶ್ವಿನೌ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಚಾನ್ಯೇ ಮಹರ್ಷಯಃ ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಹಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ವಾಗತಾ ಯಜ್ಞಭಾಗಿನಃ

ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದೇವಕುಲಂ ಸರ್ವಮೀಶ್ವರೇಣ ವಿನಾಗತಮ್ ದಧೀಚೋ ಮನ್ಯುನಾವಿಷ್ಟೋ ದಕ್ಷಮೇವಮಭಾಷತ

ಈಶ್ವರನಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಧೀಚಿ ಕೋಪದಿಂದ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:

ಅಪ್ರಪೂಜ್ಯೇ ಚೈವ ಪೂಜಾ ಪೂಜ್ಯಾನಾಂ ಚಾಪ್ಯ ಪೂಜನೇ ನರಃ ಪಾಪಮವಾಪ್ನೋತಿ ಮಹದ್ವೈ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲದವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ಯೋಗ್ಯರನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಮನುಷ್ಯನು ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅಸತಾಂ ಸಂಮತಿರ್ಯತ್ರ ಸತಾಮವಮತಿಸ್ತಥಾ ದಂಡೋ ದೇವಕೃತಸ್ತತ್ರ ಸದ್ಯಃ ಪತತಿ ದಾರುಣಃ

ದುಷ್ಟರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ತಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ವಿಪ್ರರ್ಷಿಃ ಪುನರ್ದಕ್ಷಮಭಾಷತ ಪೂಜ್ಯಂ ತು ಪಶುಭರ್ತಾರಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನಾರ್ಚಯಸೇ ಪ್ರಭುಮ್

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಮತ್ತೆ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಪಶುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ?'

ಸಂತಿ ಮೇ ಬಹವೋ ರುದ್ರಾಃ ಶೂಲಹಸ್ತಾಃ ಕಪರ್ದಿನಃ ಏಕಾದಶಾವಸ್ಥಿತಾ ಯೇ ನಾನ್ಯಂ ವೇದ್ಮಿ ಮಹೇಶ್ವರಮ್

ನನ್ನಿಗೆ ಹಲವಾರು ರುದ್ರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದು, ಜಟಾಧಾರಿ, ಹನ್ನೊಂದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹೇಶ್ವರನಂತೆ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಕಿಮೇಭಿರಮರೈರನ್ಯೈಃ ಪೂಜಿತೈರಧ್ವರೇ ಫಲಮ್ ರಾಜಾ ಚೇದಧ್ವರಸ್ಯಾಸ್ಯ ನ ರುದ್ರಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ತ್ವಯಾ

ರಾಜನೇ, ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನೀನು ರುದ್ರನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಮಹೇಶಾನಾಂ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಯಃ ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾಂತಾ ಯಸ್ಯ ಕೈಂಕರ್ಯವಾದಿನಃ

ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಒಡೆಯನು. ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಸೇವಕರು.

ಪ್ರಕೃತೀನಾಂ ಪರಶ್ಚೈವ ಪುರುಷಸ್ಯ ಚ ಯಃ ಪರಃ ಚಿಂತ್ಯತೇ ಯೋಗವಿದ್ವದ್ಭಿ ಋಷಿಭಿಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿಭಿಃ

ಅವನು ಪ್ರಕೃತಿಗಿಂತಲೂ, ಜೀವಾತ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲು. ಅವನನ್ನು ಯೋಗಿಗಳು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಋಷಿಗಳು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.