ಶಿವಪುರಾಣಮ್

ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಃ ಪಿಶಾಚಾಂತಾ ಯಸ್ಯಾಜ್ಞಾವಶವರ್ತಿನಃ ಸ ದೇವಸ್ಸಾಂಪ್ರತಂ ತಾತ ವಿಧಿನಾ ನಾರ್ಚಿತಃ ಕಿಲ

ತಂದೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಿಶಾಚಿಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಯಾರು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರೂ ಕೇಳುವ ದೇವರನ್ನು ನೀನು ಇಂದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿಲ್ಲ.

ತದಾಸ್ತಾಂ ಮಮ ಜ್ಯಾಯಸ್ಯಾಃ ಪುತ್ರ್ಯಾಃ ಪೂಜಾಂ ಕಿಮೀದೃಶೀಮ್ ಅಸತ್ಕೃತಾಮವಜ್ಞಾಯ ಕೃತವಾನಸಿ ಗರ್ಹಿತಮ್

ನನ್ನಂತೆ ಹಿರಿಯ ಮಗಳ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೀನು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ಏನು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವಮಾನ ಮಾಡಿರುವುದರಿಂದ ನೀನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ.

ಏವಮುಕ್ತೋ ಽಬ್ರವೀದೇನಾಂ ದಕ್ಷಃ ಕ್ರೋಧಾದಮರ್ಷಿತಃ ತ್ವತ್ತಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಶಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಪೂಜ್ಯಾ ಬಾಲಾಃ ಸುತಾ ಮಮ

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ದಕ್ಷನು ಕೋಪದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ, ವಿಶಿಷ್ಟರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವರಾದರೂ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹರು.

ತಾಸಾಂ ತು ಯೇ ಚ ಭರ್ತಾರಸ್ತೇ ಮೇ ಬಹುಮತಾ ಮುದಾ ಗುನೈಶ್ಚಾಪ್ಯಧಿಕಾಸ್ಸರ್ವೈರ್ಭರ್ತುಸ್ತೇ ತ್ರ್ಯಂಬಕಾದಪಿ

ಅವರ ಗಂಡಸರೂ ನನಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿಯವರು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಗಂಡ ತ್ರ್ಯಂಬಕನಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.

ಸ್ತಬ್ಧಾತ್ಮಾ ತಾಮಸಶ್ಶರ್ವಸ್ತ್ವಮಿಮಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಾ ತೇನ ತ್ವಾಮವಮನ್ಯೇ ಽಹಂ ಪ್ರತಿಕೂಲೋ ಹಿ ಮೇ ಭವಃ

ನಿನ್ನ ಗಂಡನು ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ನೀನು ಅವನನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ನನಗೆ ವಿರೋಧಿ.

ತಥೋಕ್ತಾ ಪಿತರಂ ದಕ್ಷಂ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದೇವೀ ತಮಬ್ರವೀತ್ ಶೃಣ್ವತಾಮೇವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಯೇ ಯಜ್ಞಸದಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ

ಹೀಗೆ ತಂದೆ ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದೇವಿ ಕೋಪದಿಂದ, ಯಜ್ಞಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ತಂದೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು.

ಅಕಸ್ಮಾನ್ಮಮ ಭರ್ತಾರಮಜಾತಾಶೇಷದೂಷಣಮ್ ವಾಚಾ ದೂಷಯಸೇ ದಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಾಲ್ಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಮ್

ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ, ದಕ್ಷಾ, ನೀನು ನನ್ನ ಗಂಡನಾದ ಲೋಕನಾಥನನ್ನು, ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲದವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ವಿದ್ಯಾಚೌರೋ ಗುರುದ್ರೋಹೀ ವೇದೇಶ್ವರವಿದೂಷಕಃ ತ ಏತೇ ಬಹುಪಾಪ್ಮಾನಸ್ಸರ್ವೇ ದಂಡ್ಯಾ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ

ಯಾರು ವಿದ್ಯೆ ಕಳವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಗುರುಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ವೇದಗಳನ್ನು ಅವಮಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅಂತಹವರು ಮಹಾ ಪಾಪಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹರು ಎಂಬುದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾತು.

ತಸ್ಮಾದತ್ಯುತ್ಕಟಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪಾಪಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ಭೃಶಮ್ ಸಹಸಾ ದಾರುಣೋ ದಂಡಸ್ತವ ದೈವಾದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ

ಆದರೆ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಈ ಭಯಾನಕ ಪಾಪಕ್ಕೆ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ತಕ್ಕಂತೆ ಭಾರೀ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಶಿಕ್ಷೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಬರುವದು.

ತ್ವಯಾ ನ ಪೂಜಿತೋ ಯಸ್ಮಾದ್ದೇವದೇವಸ್ತ್ರಿಯಂಬಕಃ ತಸ್ಮಾತ್ತವ ಕುಲಂ ದುಷ್ಟಂ ನಷ್ಟಮಿತ್ಯವಧಾರಯ

ನೀನು ದೇವದೇವನಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕನನ್ನು ಪೂಜಿಸದ ಕಾರಣದಿಂದ, ನಿನ್ನ ಕುಲವು ದುಷ್ಟವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪಿತರಂ ರುಷ್ಟಾ ಸತೀ ಸಂತ್ಯಕ್ತಸಾಧ್ವಸಾ ತದೀಯಾಂ ಚ ತನುಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಹಿಮವಂತಂ ಯಯೌ ಗಿರಿಮ್

ಹೀಗೆ ತಂದೆಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಸತೀ, ಭಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

ಸ ಪರ್ವತಪರಃ ಶ್ರೀಮಾಂಲ್ಲಬ್ಧಪುಣ್ಯಫಲೋದಯಃ ತದರ್ಥಮೇವ ಕೃತವಾನ್ ಸುಚಿರಂ ದುಶ್ಚರಂ ತಪಃ

ಅವನು ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತಸ್ಮಾತ್ತಮನುಗೃಹ್ಣಾತಿ ಭೂಧರೇಶ್ವರಮೀಶ್ವರೀ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಪಿತರಂ ಚಕ್ರೇ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ ಯೋಗಮಾಯಯಾ

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ತನ್ನ ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಂದೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.

ಯದಾ ಗತಾ ಸತೀ ದಕ್ಷಂ ವಿನಿಂದ್ಯ ಭಯವಿಹ್ವಲಾ ತದಾ ತಿರೋಹಿತಾ ಮಂತ್ರಾ ವಿಹತಶ್ಚ ತತೋ ಽಧ್ವರಃ

ಸತೀ ಭಯದಿಂದ ದಕ್ಷನನ್ನು ದೂಷಿಸಿ ಹೋದಾಗ, ಮಂತ್ರಗಳು ಅಡಗಿಹೋದವು, ಯಜ್ಞವೂ ನಾಶವಾಯಿತು.

ತದುಪಶ್ರುತ್ಯ ಗಮನಂ ದೇವ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಪುರುಮರ್ದನಃ ದಕ್ಷಾಯ ಚ ಋಷಿಭ್ಯಶ್ಚ ಚುಕೋಪ ಚ ಶಶಾಪ ತಾನ್

ದೇವಿಯ ಹೊರಟುದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತ್ರಿಪುರಾಸುರನಾಶಕನು, ದಕ್ಷನಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವರನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.

ಯಸ್ಮಾದವಮತಾ ದಕ್ಷಮತ್ಕೃತೇ ಽನಾಗಸಾ ಸತೀ ಪೂಜಿತಾಶ್ಚೇತರಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸ್ವಸುತಾ ಭರ್ತೃಭಿಃ ಸಹ

ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಸತಿಯನ್ನು ದಕ್ಷನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮಗಳು ತಮ್ಮ ಗಂಡರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

ವೈವಸ್ವತೇ ಽಂತರೇ ತಸ್ಮಾತ್ತವ ಜಾಮಾತರಸ್ತ್ವಮೀ ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯಂತೇ ಸಮಂ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞೇಷ್ವಯೋನಿಜಾಃ

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಮಾತೃಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟುವರು.

ಭವಿತಾ ಮಾನುಷೋ ರಾಜಾ ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ತ್ವಮನ್ವಯೇ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಚೇತಸಃ

ನೀನು ಮಾನವನಾಗಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ವಂಶದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಮೊಮ್ಮಗನೂ, ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನೂ ಆಗಿರುವೆ.

ಅಹಂ ತತ್ರಾಪಿ ತೇ ವಿಘ್ನಮಾಚರಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರ್ಮತೇ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಯುಕ್ತೇಷು ಕರ್ಮಸ್ವಪಿ ಪುನಃ ಪುನಃ

ಅಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನೇ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಯತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ತೇನೈವಂ ವ್ಯಾಹೃತೋ ದಕ್ಷೋ ರುದ್ರೇಣಾಮಿತತೇಜಸಾ ಸ್ವಾಯಂಭುವೀಂ ತನುಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪಪಾತ ಭುವಿ ದುಃಖಿತಃ

ಅಮಿತತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ರುದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದಕ್ಷನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಯಂಭುವ sharೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದುಃಖದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

ತತಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ದಕ್ಷೋ ಜಜ್ಞೇ ವೈ ಚಾಕ್ಷುಷೇ ಽನ್ತರೇ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷಃ ಪೌತ್ರಃ ಪುತ್ರಶ್ಚೈವ ಪ್ರಚೇತಸಾಮ್

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದ ದಕ್ಷನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನಬರ್ಹಿಷನ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಭೃಗ್ವಾದಯೋ ಽಪಿ ಜಾತಾ ವೈ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ತು ಅಂತರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಯಜ್ಞೇ ವಾರುಣೀಂ ಬಿಭ್ರತಸ್ತನುಮ್

ಭೃಗು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಕೂಡ ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾರುಣೀ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದರು.

ತದಾ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಯಜ್ಞೇ ತಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ಮಹೇಶಃ ಕೃತವಾನ್ವಿಘ್ನಂ ಮನಾ ವವಸ್ವತೇ ಸತಿ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ದಕ್ಷನ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಅವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ.

ಕಥಂ ದಕ್ಷಸ್ಯ ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಪ್ರವೃತ್ತಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ಮಹೇಶಃ ಕೃತವಾನ್ ವಿಘ್ನಮೇತದಿಚ್ಛಾಮ ವೇದಿತುಮ್

ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ದಕ್ಷನು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶನು ಹೇಗೆ ವಿಘ್ನ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ.

ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಜಗತೋ ಮಾತುರಪಿ ದೇವ್ಯಾಸ್ತಪೋಬಲಾತ್ ಪಿತೃಭಾವಮುಪಾಗಮ್ಯ ಮುದಿತೇ ಹಿಮವದ್ಗಿರೌ

ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಯಾದ ದೇವಿ ತಪಸ್ಸಿನ ಬಲದಿಂದ ಹಿಮವಂತನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದಳು.

ದೇವೇ ಽಪಿ ತತ್ಕೃತೋದ್ವಾಹೇ ಹಿಮವಚ್ಛಿಖರಾಲಯೇ ಸಂಕೀಡತಿ ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕಾಲೇ ಬಹುತರೇ ಗತೇ

ದೇವತೆಗಳು ಅವಳ ವಿವಾಹವನ್ನು ಹಿಮವಂತ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದ ನಂತರ ಅವಳು ಅವನ ಜೊತೆ ಆನಂದದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಳು.

ವೈವಸ್ವತೇ ಽಂತರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಕ್ಷಃ ಪ್ರಾಚೇತಸಃ ಸ್ವಯಮ್ ಅಶ್ವಮೇಧೇನ ಯಜ್ಞೇನ ಯಕ್ಷ್ಯಮಾಣೋ ಽನ್ವಪದ್ಯತ

ವೈವಸ್ವತ ಯುಗ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರಚೇತಸನ ಮಗನಾದ ದಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.

ತತೋ ಹಿಮವತಃ ಪೃಷ್ಠೇ ದಕ್ಷೋ ವೈ ಯಜ್ಞಮಾಹರತ್ ಗಂಗಾದ್ವಾರೇ ಶುಭೇ ದೇಶೇ ಋಷಿಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತೇ

ನಂತರ ದಕ್ಷನು ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ, ಗಂಗಾದ್ವಾರದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಋಷಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ತಸ್ಯ ತಸ್ಮಿನ್ಮಖೇದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಶಕ್ರ ಪುರೋಗಮಾಃ ಗಮನಾಯ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮಾಪೇದಿರೇ ತದಾ

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸೇರಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.